dinsdag 23 november 2010

Auteursrecht en 'alles voor iedereen'

Ondanks alle beschrijvingen, inventarissen, lijsten en toelichtingen die er in het verleden vervaardigd zijn, kun je in een archief altijd weer verrassende ontdekkingen doen. Voor de vele onderzoekers (en medewerkers) is dit vaak één van de vele drijfveren om zich in het onderzoek te storten.

Zo werd ik vorige week getroffen door de filmtitel:"onbekend"!(archiefnummer 419 DVD nr 94). Dat kan natuurlijk niet! Dus heb ik de film bekeken. Het bleek een kort, ontroerend amateurfilmpje te zijn: een vrouw (moeder/oma)in de tuin, een kinderwagen en twee spelende meisjes. Gegevens over het wie, waar, hoe en wat heb ik (nog) niet kunnen vinden. Nu is er een handige en eenvoudige manier om iets over dit filmpje te weten. Publiceer het op YouTube en vraag 'het publiek' er eens naar te kijken. In wezen een bewegende versie van de rubriek "Weerzien" in het Brabants Dagblad.



Dat ik dit filmpje op YouTube zet, heeft een riskant randje: immers de maker van een foto of een film (of een tekst) bezit het auteursrecht. En wel tot 70 jaar na zijn of haar overlijden. In de praktijk geldt dit auteursrecht voor een 'artistieke' prestatie, een amateurfilmpje zal minder problemen opleveren.

Archiefdiensten, en zeker ook het Regionaal Archief Tilburg, zijn een slag aan het maken om juist zoveel mogelijk bronnen online beschikbaar te stellen, liefst gratis. De onderzoeker kan de bronnen weer gebruiken voor onderzoek, presentaties, creatieve verwerking. Het idee daarachter is dat erfgoed van ons allemaal is. Maar lang niet al het materiaal dat een archiefdienst beheert (en dat geldt zeker voor het beeldmateriaal) is zo makkelijk te publiceren. Het auteursrecht zit dan een beetje in de weg. Daar wringt het. Natuurlijk is het voor de maker belangrijk dat hij of zij verdient en blijft verdienen aan een product. Voor instellingen als een archiefdienst is het echter vaak een onbegonnen puzzel om uit te zoeken wie de rechthebbende is. Immers het auteursrecht blijft gehandhaafd tot 70 jaar na het overlijden van de maker. In die tijd kan een hele trits kinderen en kleinkinderen rechtsopvolger zijn (die het soms ook nog oneens zijn).

Een handreiking voor dit probleem is de Creative Commons afspraak: de maker/rechthebbende publiceert het produkt foto, film, muziek, boek) en geeft toestemming het binnen bepaalde voorwaarden te (her-)gebruiken: met naamsvermelding, niet commercieel, etc.

Dit biedt nog geen oplossing voor de werken die ouder zijn en waarvan de rechthebbende (ook na uitgebreid onderzoek) niet bekend is. Beelden voor de Toekomst gaat hiervoor op 10 december een overeenkomst sluiten met Pictoright, de collectieve beheersorganisatie voor visuele makers in Nederland.

De collectie van Regionaal Archief Tilburg is tot nu toe niet dusdanig dat er grote licentiecontracten moeten worden afgesloten met een bedrijf als Pictoright. Hier proberen we zo zorgvuldig mogelijk met de rechten om te gaan, mocht blijken dat er op het bovenstaande filmpje of foto's die wij publiceren auteursrecht berust, dan vragen wij de rechthebbende vriendelijk contact met ons op te nemen.

1 opmerking:

Mirjam zei

Overeenkomst tussen Nationaal Archief en Pictoright getekend: http://www.informatieprofessional.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=8312&Itemid=79