De kist voor de Kaart van Zijnen is klaar

De Kaart van Zijnen is inmiddels in de speciaal ontworpen kist gehangen en verplaatst naar het depot van het archief. Dit was een hele operatie! De kist is meer dan drie meter lang en kan niet in één keer naar het depot getransporteerd worden. Van te voren is uitgebreid gemeten hoe de kist gebouwd moest worden om de kist wel in het depot te krijgen. In twee delen!

De twee losse delen van de kist én de rol waarop de kaart wordt gerold, gaan afzondelijk naar beneden, naar het depot (dat ligt onder het parkeerterrein van het archief). In het depot wordt de kist vakkundig in elkaar gezet en gefixeerd. De kist wordt dan op een kast geplaatst en als laatste wordt de rol met de kaart in de kist geplaatst en gefixeerd. Zo kan de Kaart van Zijnen op een verantwoorde manier bewaard worden.
De kaart hoeft in de toekomst niet meer uit het depot gehaald te worden om te bekijken. Na digitalisering zijn hoge kwaliteit afbeelding via de website te bekijken!

Foto's van deze klus zijn te bekijken op Flickr

De kist voor de Kaart van Zijnen wordt gebouwd

Om de Kaart van Zijnen uit 1760 zo goed mogelijk te kunnen bewaren is een speciale kist gebouwd. In deze kist komt een rol te hangen, waar de kaart omheen komt. Op deze manier hangt de kaart in de kist en loopt de kaart geen schade op van het liggen op één kant. Voordat de kaart de kist in gaat wordt alles met zuurvrij materiaal bekleed, waardoor de kaart het best behouden blijft.
De technische dienst van de Stichting Mommerskwartier heeft deze kist gebouwd, in samenspraak met Restauratieatelier De Tiendschuur. De kist heeft een lengte van meer van 3 meter!

(Digitale) schoolborden

Vanmiddag gingen collega Technische Dienst en ik op pad voor de aanschaf van een nieuw digitaal schoolbord ofwel een touch screen computer voor onder andere educatief gebruik. Oriënterend op het gebruik van zo’n apparaat, vraag je je af wat dat ding moet ‘kunnen’. Kortom, waarvoor hebben we het nodig?

De huidige stand van zaken is dat we in de educatieruimte van Regionaal Archief Tilburg gebruik maken van een beamer, laptop, scherm en een flap-over. Dat laatste instrument volstaat nog steeds, hoewel ik laatst bij het geven van een cursus al over ging tot het digitaal schrijven met de laptop en projectie op het scherm.
Maar wist u dat aan het begin van de 19e eeuw – met de schoolwet(ten) van begin 1800 – de schoolborden werden ingevoerd? Het getuigde van modern beleid wanneer een school beschikte over zwarte borden, waarop met krijt getekend en geschreven kon worden. Het schoollokaal werd daarop ingericht: frontaal onderwijs. De leraar voor de klas en de kinderen in rijen opgesteld. Alle neuzen één kant op, richting schoolbord. De plaats van het schoolbord was altijd zodanig, dat het licht links naar binnen viel in verband met het schrijven van de rechtshandigen.

De borden begonnen zoals gezegd, zwart met wit krijt. Op foto’s uit het archief zien we zwarte platen omlijst met een houten rand. Staande op één of drie poten. Later hingen de borden aan de wand. Er kwamen te draaien elementen in, dus voor- en achterkant en hoofd- en zijbord. In de notulen van de gemeenteraad van Geertruidenberg, lezen we dat er zelfs glazen borden werden aangeschaft:

‘De heer Seters stelt voor de ƒ 100,- die zijn ingehouden wegens onvoldoende kwaliteit van de geleverde schoolborden te gebruiken voor de aankoop van glazen schoolborden. Aangehouden voor onderzoek (12 april 1883, folio 118v)’. Gemeentebestuur Tilburg maakt vooral in de jaren ’20 en ’30 melding van aan te schaffen schoolborden voor diverse Tilburgse scholen.
Het schoolbord is een instrument, bedoeld om informatie over te brengen, te verduidelijken en om het onderwijs aanschouwelijk te maken. Vele leraren leerden op de kweek zelfs schrijven en tekenen op het schoolbord. Een andere methode om beelden over te brengen aan de kinderen, waren de wandplaten en de sfeertafels.
Vandaag de dag moet alles digitaal, dus ook het schoolbord . Ik zal eens gaan kijken, wat het ding allemaal ‘kan’. Wordt vervolgd.

Archieven op Twitter: #followanarchive

Twitter is een real-time informatienetwerk dat je verbindt met nieuws dat jij interessant vindt. Een tweet is een kort bericht van maximaal 140 tekens waarin je kunt zeggen wat je bezighoudt, interessant vindt of gewoon leuk vindt om te delen. Door de tweets van anderen te volgen blijf je op de hoogte van wat er speelt in je directe omgeving, maar ook in de rest van de wereld.

Ook steeds meer archiefdiensten maken dankbaar gebruik van Twitter. Het is een nieuwe manier om te communiceren over collecties en activiteiten, maar ook om in contact te komen met geïnteresseerden. Regionaal Archief Tilburg heeft sinds april 2009 een twitteraccount, met op moment van schrijven maar liefst 276 volgers!

Om meer aandacht te vragen voor archieven op Twitter is een wereldwijde #followanarchive day in het leven geroepen. Deze Twitteractie is een initiatief van Charlotte Jensen van het Nationaal Museum in Kopenhagen, Bente Jensen van het stadsarchief Aalborg en Poulus Bliek en Anneke van Waarden-Koets van het Zeeuws Archief. Op 12 november 2010 proberen archieven wereldwijd meer volgers te krijgen. Doordat mensen op Twitter hun volgers vertellen wat hun favoriete archief is, welke archieven ze al volgen, of welke archieven ze op 12 november gaan volgen, wordt er niet alleen meer aandacht gegenereerd voor archieven en hun collecties, maar komen de volgers ook meer in contact met elkaar.

Dus Twitter mee op vrijdag 12 november 2010 en #followanarchive!

Bijvoorbeeld door een archief te volgen, te vertellen wat jouw favoriete archief is, welk archief je heeft geïnspireerd of welke ontdekking je hebt gedaan in een archief.

Beveel archieven aan bij je volgers en gebruik #followanarchive.

Boek en tentoonstelling architect Jos. Donders

De Tilburgse architect Jos. Donders (1867-1960) ontwierp een grote verscheidenheid aan gebouwtypes in het vooroorlogse Tilburg en omgeving. Het is boeiend om aan de hand van zijn gebouwen, Tilburg en een stuk van de Tilburgse geschiedenis, te ontdekken. Bekende ontwerpen van hem zijn bijvoorbeeld de voormalige Melkfabriek CTM aan het Wilhelminapark, het voormalige Theresialyceum aan de Oudedijk en Huize Nazareth. Het boek ‘Het Tilburg e.o. van architect Jos. Donders’, samengesteld door een van zijn kleinzonen, toont naast recente foto’s van alle Jos. Donderspanden ook veel historische foto’s en bouwtekeningen die een beeld geven van de situatie en het straatbeeld van toen. Soms waren de eerste inwoners van een pand belangrijk of interessant voor de geschiedenis van Tilburg. In dat geval wordt ook over hen iets verteld. Het boek beschrijft 270 panden en is geïllustreerd met 475 foto’s. Er zijn bovendien vier wandel- of fietsroutes langs negentig Jos. Donderspanden in opgenomen. De auteur Wout van Bommel heeft jarenlang archiefonderzoek gedaan, met name in het bouwarchief. Meer dan tachtig procent van wat er in het boek staat, is afkomstig uit Regionaal Archief Tilburg.

Het boek is een uitgave van de Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed. Voor meer informatie: www.josdondersweb.nl of www.historietilburg.nl

In de hal van het Archief aan de Kazernehof 75 heeft Stadsmuseum Tilburg een overzichtstentoonstelling van het werk van Jos. Donders samengesteld. Deze expositie is te bezichtigen van 19 november tot en met 31 december 2010 (dinsdag t/m vrijdag 9.30-17.00 uur).

Nieuwe boeken in de bibliotheek (november)

Panden en standen in Geertruidenberg : Markt 1, vanouds genaamd de Croon, de Vergulde Ster, de Drie Leliën, de Witte Zwaan, Oeconomische Fabrica (1526-1926) / Arjan van Loon. - Geertruidenberg : Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe, 2010. - 156 p. : ill. ; 24 c

> Door archiefmedewerker Arjan van Loon geschreven, 400 jaar bewonersgeschiedenis van de Markt 1 te Geertruidenberg

Erica 1940-1945 : herinneringen en belevenissen / Samenstelling en redactie: Jan Hendriks, Luuk Stoffers en Gerhard Vedder. - Beilen : Historische kring Erica, 2010. - 168 p. : ill.

> Ontvangen van de Historische kring Erica te Beilen (Drenthe) wegens het verstrekken van historische informatie over de escapeline van Franse krijgsgevangenen Erica - Goirle.

Het groot Mays krogenboek : 575 jaar kroegen geschiedenis, 1435-2010 / Door: Bart H.A.M. Mureau. - Made : de auteur, 2010. - 496 p. : ill. ; 31 cm

Leerhandelaar, looier, leerfabrikant : het succes van Joodse ondernemers in de Nederlandse leerindustrie (1870-1940) / Serge ter Braake en Paul van Trigt. - Amsterdam : Menasseh ben Israel Instituut, 2010. - 107 p. : ill. ; 21 cm
> Op 8 november 2010 presenteert het Menasseh ben Israel Instituut de publicatie Leerhandelaar, looier, lederfabrikant; het succes van Joodse ondernemers in de Nederlandse lederindustrie (1870-1940). De presentatie zal plaatsvinden op maandagmiddag 8 november om 16:00 uur in het Nederlands Leder- en Schoenenmuseum in Waalwijk.


Drie keer genealogie:
Stamboomboek / Rob van Drie. - Zwolle : Waanders, 2010. - 192 p. : ill. ; 26 cm
> Handleiding voor genealogisch onderzoek, met korte familiegeschiedenissen van bekende Nederlanders. Verschenen bij de bekende TV serie Verborgen verleden

Stamboom familie van der Meijs 2009 / Harrie van der Meijs. - Tilburg : de auteur, 2010. - [] p. : ill. ; 30 cm

Testament van Aert Swaens en de familie van Nerven / John van Erve. - Nieuwegein : de auteur, 2010. - [] p. ; 30 cm

Portretminiatuur op Allerzielen

Vandaag op Allerzielen 2 november 2010 schenken we aandacht aan een bijzondere foto, die we van de zonen van Zus Vorselaars Hamers mochten ontvangen.

De foto lijkt op het eerste gezicht een soort miniatuur grafkist. Op de foto zien we een afbeelding van Anna Joanna Norberta Vorselaars de Jong. Ze werd op 29 oktober 1884 in Tilburg geboren en overleed daar op 1 februari 1953. In 1912 huwde ze met Henricus Vorselaars.

Ze draagt een zogenaamde ziekenfondsbril, een eenvoudig montuur met ronde glazen. De foto is met lila garen vastgezet en onderop zijn roze linten zichtbaar. Het meest opvallende is het haarwerk, dat volgens overlevering na haar dood van haar eigen haar is vervaardigd. Het past in de traditie van de portretminiaturen die na de dood als herinnering werden gekoesterd. Het is meer dan bijzonder dat we een dergelijk erfstuk in onze collectie (604546) mochten opnemen.