Beekse Bergen ziet sterren

Achter het bord Beekse Bergen zien we van links naar rechts prinses Margriet, astronaut Bob Crippen, Chriet Titulaer en Pieter van Vollenhoven. Op 19 juni 1981 werd in het recreatiepark De Beekse Bergen het IMAX filmtheater geopend.  IMAX is de afkorting voor Image-MAXimum, een gigantisch beeldscherm. Het theater Beekse Bergen werd ontworpen door architektenbureau Oosting en Beunderman en gebouwd door Internationale Gewapendbeton Bouw (IBG). De buitenwanden waren geheel van glas.

430 zitplaatsen telde de bioscoop, die geheel gericht waren op het enorm grote filmscherm van 17 x 23 meter ! De eerste film die als eerste werd  getoond, was To Fly over de ontwikkeling van de lucht- en ruimtevaart.

IMAX was feitelijk de eerste fase van een veel groter plan van de stichting Cosmocenter. De tweede fase beoogde een ruimtevaart-expositie met als sluitstuk nieuwbouw voor de Volkssterrenwacht Simon Stevin in Hoeven. Hiervoor werden diverse haalbaarheidsstudies verricht, maar uiteindelijk is het Cosmocenter niet van de grond gekomen. De IMAX bioscoop sloot in 1986 de deuren.

De Tilburgse wethouder Ed de Grood (1919-2006) was vicevoorzitter van de stichting en tijdens de inventarisatie van het familiearchief De Grood (661) werd deze foto aangetroffen. Het archief van het Cosmocenter wordt bewaard bij het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). De archieven van de gemeentebesturen Hilvarenbeek en Tilburg bevatten ook dossiers over de mogelijke vestiging van het Cosmocenter.

Stambomen Sebregts en Beerens

Deze foto werd genomen tijdens een gouden bruiloft in 1947 van Bartje (Norbertus) Sebregts en Ant (Anna Maria) Beerens. Zoals bij iedereen op deze aardbol, ging ook het leven van Bartje Sebregts en Ant Beerens niet altijd over rozen. Zo begint de samensteller Adrian N.C. Delaat (1935-2005)  uit Canada de genealogie van de familie Sebregts en Beerens. Barthe en Ant kwamen uit De Hasselt en het echtpaar kreeg 12 kinderen. Twee kinderen Gust en Anneke overleden al op jonge leeftijd. Zoon Harry was 25 jaar toen hij stierf. Het echtpaar kende ook veel vreugdevolle momenten zoals de viering van de zilveren bruiloft in 1922, de robijnen in 1937 met als hoogtepunt de gouden bruiloft op 15 juli 1947. Bij de gouden bruiloft werd 2 dagen feest gevierd en de hele Hasselt stond op stelten.


Adriaan de Laat (Delaat) stelde twee genealogieën samen van de familie. In 1935 werd hij geboren in Tilburg en emigreerde naar Canada. Delaat verrichtte het genealogisch onderzoek in een tijd dat kopieën van alle gegevens nog per post werden opgevraagd, hij woonde in Canada. Hierbij kreeg hij hulp van W. Sebregts uit Ulvenhout. Delaat begint de stamboom bij Jan Peeter Beeris, die in 1725 in Tilburg het levenslicht zag.Delaat, die in 2005 overleed, zou het zich bijna niet meer kunnen voorstellen hoe veel eenvoudiger stamboomonderzoek de laatste 10 jaar is geworden. De meeste bronnen zijn direct op de website van het Regionaal Archief Tilburg gepubliceerd en daardoor veel eenvoudiger toegankelijk.

We ontvingen de stambomen van Frans Manni en hebben ze opgenomen bij de collectie genealogische dosssiers (564).

Bidprentje van Adrian DeLaat

Personen op de foto van de Gouden Bruiloft uit 1947:

• Achterste rij: v.l.n.r.Wim Sebregts en Cor Sebregts Brouwers - Janus Sebregts, Marcelle Sebregts-Escoubet;
• Tweede rij van links Harrie Mateijsen en Miet Mateijsen Sebregts – Piet van Poppel en Fien van Poppel Sebregts Frans Janssen en Net Janssen Sebregts –Frans Sebregts en Lien Sebregts van Wees – Wout Coolen en Annie Coolen Sebregts;
•  Voorste rij: v.l.n.r.Cor Sebregts Dirks en Cees Sebregts – Mies Sebregts Kempers en Jan Sebregts –Norbertus Sebregts en Anna Sebregts Beerens – Bertha van der Velden Sebregts  en Karel van der Velden – weduwe Cor Sebregts.   

 

 

Nieuwe archieftoegangen op internet

In de collectie van het Regionaal Archief Tilburg bevinden zich tientallen archieven die een geringe omvang hebben. Deze zijn vaak niet voorzien van een inventaris oftewel een inhoudsopgave. Maar daardoor weet u als onderzoeker ook niet welke archiefstukken aanwezig zijn. Afgelopen vier maanden zijn we gestart deze wat kleinere archieven te inventariseren. De volgende archieftoegangen zijn sinds kort via onze website te raadplegen:

168.       Drukkerij Bergmans Tilburg  

Drukkerij Bergmans Langestraat

932.       Luchtbeschermingsdienst Dongen

981.       Collectie aanwinsten Dongen, zie ook blog over de Costerkoorn.

2910.     Acht van Chaam

Door op de link te klikken wordt u automatisch naar de gegevens op de website geleid. U kunt ook een pdf van de bestanden dowmloaden, de functionaliteit ziet u linksboven.

De Hoefstraat tijdens de Tweede Wereldoorlog

Kees Evers (1926-2013)
Tijdens het ontruimen van het ouderlijk woonhuis aan de J.P. Coenstraat trof dochter Caroline Evers op de zolder achter een schot diverse documenten van haar vader Kees Evers aan. Haar vader Kees Evers, volledige namen Cornelius Bernardus Maria, werd geboren in Tilburg op 15 augustus 1926 en stierf daar op 12 december 2013. De tekst op de rouwadvertentie past geheel bij de documenten die hij heeft nagelaten op de zolder:
Een vakbonds- en onderwijsman van het eerste uur.


Misschien herkent u Kees Evers wel op deze foto, hij is de man in het midden.

Het gezin, waarin Kees Evers opgroeide, woonde in de Hoefstraat 211b. Voor zijn opleiding tot onderwijzer bij Gerardus Majella te Dongen verbleef Kees Evers intern. Tijdens deze opleidingsperiode in de jaren 1943-1944 werd gecorrespondeerd met onder andere zijn moeder en vrienden. De correspondentie biedt een bijzonder inkijkje in de wereld van toen. Daarnaast was Kees Evers actief in de verkennerij Hoefstraat en bij de ontspanningsdienst tijdens de oorlog.

Kweekschool Dongen

Archief
Het archief (1598) is in 2015 in eigendom overgedragen aan de gemeente Tilburg.
Voor verdere informatie over het archief van Kees Evers (1926-2013) zie deze link. U kunt de documenten niet online via de website raadplegen, voor inzage kunt u terecht in de studiezaal van het Regionaal Archief Tilburg.

Van Voorwaarts naar Kunst en Kracht

1919: Kunst en Kracht
Nog vier jaar en dan kan de Kunst en Kracht het 100 jarig bestaan vieren. De start van de sportvereniging begon tijdens een voettocht van Tilburg naar Nijmegen in de zomer van 1919. Bij de leden van de vereniging Voorwaarts werd het idee geboren om een eigen vereniging op te richten met de naam Kunst en Kracht. Met algemene stemmen wordt de commissieleden van de wandeltocht (Tilburg-Nijmegen) tot bestuur benoemd , te weten voorzitter Adr. Coolen, penningmeester G. van den Dries, secretaris Joh. Melis. Harrie Melis werd algemeen leider, in die tijd iemand met bijna onbeperkte bevoegdheden. Op de repetitie-avond zoals de trainingen toen genoemd werden, heerste hij met ijzeren discipline en iedereen keek angstig op als Harrie iets tegen hem zei maar dikwijls was zijn blik reeds genoeg om iemand het gevoel te geven dat hij in de grond wilde kruipen.

Het eerste clubtenue van Kunst en Kracht was een lange broek met zwarte band, een tricot hemd met lange mouwen, een zwarte pet met lichtblauwe band met daarop de letters Kunst en Kracht. Een en ander was voorgeschreven door regels over de zedelijkheid, gecontroleerd door de geestelijk adviseur.
De eerste repetities (trainingen) vonden plaats in een zaal bij café Besterd's belang van C. Knibbeler. Deze repetities vonden plaats op de dinsdagavond. De activiteiten richtten zich op gymnastiek, wandeltochten in de natuur en atletiek.


De vereniging ontwikkelde zich voorspoedig. Enkele memorabele momenten uit de zomermaanden van 1920 : de eerste brug werd feestelijk in gebruik genomen. Op het toneel van de zaal van café Het Molentje werd deze brug netjes in een feestgewaad opgesteld en ten overstaan van een groot aantal leden officieel onthuld. Vanaf dat moment kon men voortaan bij Kunst en Kracht zich ook bekwamen in het toestel turnen. En zoals het een katholieke vereniging betaamt, werd er ook ter bedevaart gegaan. Op de eerste zondag in mei verzamelde zich 's nachts om één uur een aantal leden in de koestraat en vertrok van daaruit te voet naar 's-Hertogenbosch alwaar de hoogmis werd bijgewoond in de Sint-Jan. In november 1923 werd het clublokaal in verplaatst naar 'Besterd's Belang'.


WOII en Vrouwen
Tijdens de oorlogsjaren werd steeds meer druk uitgeoefend op sportorganisaties om te komen tot fusies. Vooral organisaties op ideële grondslag kregen het zwaar te verduren. Voor sportend Nederland was de Nationale Stichting tot Bevordering van de Lichamelijke Opvoeding in het leven geroepen en deze riep op zes juli 1940 de diverse organisatie die zich bezig hielden op het gebied van de gymnastiek bij elkaar met als doel, het komen tot meer eenheid in de lichamelijke in Nederland. Vanaf 1943 werden ook vrouwen en meisjes als volwaardig lid toegelaten.


Bekende sporters
In 1956 telde de vereniging maar liefst negenhonderd leden, maar dat aantal liep terug, mede door het gebrek aan oefenruimte De vereniging heeft nu alweer geruime tijd een eigen accommodatie aan de Van Maarseveenstraat. Om enkele bekende sporters te noemen: Lia Hinten, Bart Brocken en Bert Jacobs.

Archief
Het archief (1594) is in 2015 in eigendom overgedragen aan de gemeente Tilburg. De foto's zijn opgenomen in de fotocollectie.
Voor verdere informatie over het archief van de Rooms Katholieke Gymnastiek- en Atletiekvereniging ”Kunst en Kracht” te Tilburg zie deze link.

Dagboek tante Annie van Erve

Soms kom je in het bezit van documenten van overleden familieleden. Vaak ben je zelf jonger dan degene, die de archiefstukken heeft nagelaten. Het komt zelfs voor dat je de persoon, hoewel familie, niet goed hebt gekend.

Zo ook Mieke Stokkermans, die een dagboekje en familiepapieren van haar tante Annie van Erve in bezit kreeg. Johanna Maria Catharina, roepnaam Annie, werd op 9 september 1912 geboren te Tilburg als zevende kind van Gerardus (1882-1982) en Adriana Verhoof (1881-1964). Het gezin telde 12 kinderen.

Annie kreeg voor de oorlog een baan als dienstbode bij pastoor Jos W. van Besouw in Boxtel. Haar documenten getuigen vooral van de oorlogsperiode. In een brief van 5 mei 1944 schrijft haar werkgever Jos van Besouw aan Betsie en Annie dat hij 'met Gods Hulp goed weet te schikken'. Hij zit op dat moment gevangen en op het voorgedrukte briefpapier staat '"uberprüft". Naar omstandigheden gaat het goed op de pastorie St. Petrus aan de Duinendaal 2 in Boxtel. Annie ontvangt daar ook brieven uit Tilburg, van haar moeder en zussen.


Annie van Erve

Het meest bijzondere archiefstuk is haar nagelaten dagboekje, waarin Annie van Erve haar oorlogsbelevenissen noteert. Ze schrijft dat ze na vijf weken in de kelder te hebben gewoond in oktober 1944 wordt geëvacueerd naar Gelderland. 

Zus en tante Annie zou ongehuwd blijven en na haar dood in juni 2009 kwamen haar familiepapieren bij haar nicht Mieke Stokkermans terecht. Een prachtmens staat in haar overlijdensadvertentie. Het dagboek met brieven is opgenomen in de collectie memoires en dagboeken Tweede Wereldoorlog Tilburg 1940-1945 (528). Sinds kort kunt u zelf het dagboek ook lezen via de website van het Regionaal Archief Tilburg.
Hierbij de link naar de scans.

De menu's van de pastoor uit Boxtel zijn in overleg met Mieke Stokkermans overgedragen aan het Brabants Historisch Informatie Centrum (link).

 

 

#HistoryPost "één der gelukkigste dagen mijns levens"

Als tweede brief in onze serie voor #HistoryPost deze maand een liefdevolle brief van een moeder.

In 2014 ontvingen we deze brief geschreven door Isabelle Bogaers-Pollet, gericht aan haar zoon  Pierre Bogaers (1864-1942). Isabelle scheef deze brief in 1908 voor de 44e verjaardag van Pierre. De vader van Pierre, een textielfabrikant, is dan al overleden. Isabelle beschijft de geboorte van Pierre op liefdevolle wijze: "...om vijf uur ’s morgens was het gelukkig oogenblik daar, en werdt gij besten Pierre als klein lieftallig wigt in ons midden met groote vreugde ontvangen ! Voor mij was het één der gelukkigste dagen mijns levens." Wat fijn dat ze deze liefde geuit heeft. Het was de laatste verjaardag die ze van haar zoon meemaakte, in 1909 stierf Isabelle op 65 jarige leeftijd.

De brief is opgenomen in het archief van de Wollenstoffenfabriek van de familie Bogaers.  Yvonne Welings, gemeentearchivaris, schreef over deze mooie aanwinst.

Textielindustrie 1:1000 - Werk mee aan de Tilburg Maquette!

Foto Lucia Kerstens Burgers

Vanaf maart 2015 bouwt oud-Tilburger Ruud Cleverens (Tilburg 1952) aan een maquette van de stad Tilburg, uit de jaren 1950-1960, toen de skyline nog bepaald werd door ‘kerken en fabrieken’.

Om een nauwgezette reconstructie te kunnen maken, heeft Ruud Cleverens bronnen als beeldmateriaal nodig: kadasterkaarten, (lucht)foto’s en plattegronden. De hulp van de Tilburgers is daarbij gewenst! In de beeldbank van Regionaal Archief Tilburg of uit persoonlijke fotoalbums zoeken Tilburgers mee naar foto’s van huizen, textielbedrijven en –werkplaatsen. Via Facebook worden de oproepen gedaan, is de bouw van de maquette te volgen en plaatsen de Tilburgers de gevonden foto’s. Op Pinterest is een bord aangemaakt waarop de huizen en gebouwen worden verzameld. Om de afbeeldingen van Facebook op Pinterest te plaatsen, is de hulp van enkele ‘pinners’ gewenst.

Ruud Cleverens bracht zijn jeugd door in de Bataviastraat in de wijk Loven. Moeder was ‘fijnwerkster’ in de textiel, vader en opa werkten bij Janssens-De Horion Wollenstoffenfabrieken. Ruud zag het werk in de textiel niet zitten en koos voor een loopbaan in de horeca. Vanaf 2002 bouwt Ruud maquettes van Brabantse steden. Zo maakte hij op schaal de dorpen Halsteren en Steenbergen en de steden Bergen op Zoom en Roosendaal. Als geboren en getogen Tilburger, en met het pensioen in het vooruitzicht, heeft Ruud nog één wens: een maquette maken van zijn geboortestad Tilburg.

Voltterrein annex fabricagecomplex Zuid ca. 1955

De identiteit van Tilburg wordt voor een groot deel bepaald door het textielindustriële verleden van de stad. Door onder andere modernisering vanaf de jaren zestig ging de textiel ten onder. Massaal werden de Tilburgers ontslagen en gingen familiebedrijven ter ziele. Was daarmee Tilburgs trots verdwenen? Nu ruim vijftig jaar later wil Stadsmuseum Tilburg de kracht van het (textiel)industriële verleden opnieuw onder de aandacht brengen.

De bouw van de maquette duurt ongeveer twee jaar. Het proces van maken en het genereren van betrokkenheid van de Tilburgers is het meest belangrijk. Beoogd wordt om via foto’s en film het proces vast te leggen. Deze documentatie wordt een onderdeel van het toekomstige ‘Digitaal Museum’, waarin Stadsmuseum Tilburg het materiële en immateriële erfgoed van Tilburg borgt. De maquette zelf zal gedurende de komende twee jaar in delen worden getoond. Na oplevering wordt de maquette tentoongesteld.

Wie mee wil zoeken, houdt Facebook Stadsmuseum Tilburg in de gaten. Dagelijks worden er oproepen geplaatst. Wie wil helpen pinnen, stuurt een mail naar Stadsmuseum Tilburg of meldt zich bij Pinterest Stadsmuseum Tilburg.

#HistoryPost. Lieve zusters en broer

Tresoar, de schatkamer van Fryslân, lanceerde vorige week een heel leuk initiatief: HistoryPost. Archieven en musea delen mooie brieven uit hun collecties via sociale media. Regionaal Archief Tilburg doet hieraan mee en zet iedere maand een brief in de picture. Brieven met een uiteenlopende inhoud, maar allemaal vertellen ze een verhaal van de tijd waarin ze zijn geschreven. Soms geven ze een inkijkje in een privégebeurtenis, maar net zo goed kan een brief exemplarisch zijn voor een wending die het persoonlijke overstijgt. Altijd is het de toon, de nuance, de stijl van de schrijver die de brief als egodocument zo onderscheidend en boeiend maakt. Regionaal Archief Tilburg begint maandag 23 maart 2015 met een zeer bijzondere brief.

Zelfportret van Gerard van Spaendock

‘Lieve zusters en broer’, zo begint de brief die de bekende, in Parijs wonende, kunstschilder Gerard van Spaendonck (1746-1822) op 2 augustus 1815 schrijft aan zijn familie te Tilburg. In deze brief schrijft hij over de explosieve situatie in het Frankrijk van 1815.

Op 18 juni 1815 was Napoleon definitief verslagen bij Waterloo. De bondgenoten Rusland, Pruisen, Oostenrijk en het Verenigd koninkrijk wilden Frankrijk financieel verantwoordelijk stellen voor de ‘Franse rebellie’. Geheel Vrankrijk is overlast’, zo schrijft Van Spaendonck, ‘zij hebben veel geleden door de hooge contributien en selver plunderingen’. Gelukkig viel het in Parijs wel mee: ‘de Russchen, Engelse, en oostenrijkers heeft men nergens geen klagen van, zij gedragen hun zeer wel in ’t generaal. Wij zijn hier te Parijs, daar de gecoaliseerde vorsten thans resideren, van plunderen vrij gebleeven. Hunne troepen en de nationale gardes van Parijs swerven dag en nagt door Parijs om alle verschillen en baldadigheden te beletten ens voor te komen. De bondgenoten waren die zomer in Parijs bijeen om te bespreken wat er met Frankrijk gedaan moest worden. Dit resulteerde later dat jaar in het Tweede Verdrag van Parijs. Wij in onsen thuyn hebben niets geleeden, aldus Van Spaendonck.

Zijn familie en vrienden maakten zich wel zorgen om hem. Zo schrijft Gerard dat hij een brief uit Haarlem heeft ontvangen van zijn vroegere leerlinge, de bloemen- en vruchtenschilderes Henrietta (Jetje) Knip, die bang was dat hij veel geleden had onder het bombardement en de plundering.

Verder schrijft Van Spaendock over alledaagse dingen (broer Cornelis en ik varen zeer wel), en informeert hij belangstellend naar het wel en wee van zijn familieleden in Tilburg: Ik hoop dat Toontje en zijn beminde gelukkig zullen zijn en ben blijde dat Trees weer herstelt is. Hij sluit af met de prangende vraag: heeft uw nog deselve meyt?

De hele brief van Gerard van Spaendonck is hieronder te lezen:



   

    

Piushaven in 2008

Stemlokaal 7, gluren bij de buren

Zo omschreven een aantal bezoekers van het stembureau hun gevoelens toen ze vanuit de hal de studiezaal inkeken om de nieuwe meubels  en de fotowand te zien. Want hoewel de heropening na de verbouwing  al weer een aantal maanden geleden is was het voor veel bezoekers van het stembureau een eerste  kennismaking  met  het nieuwe interieur.

Als dagelijks gebruiker ben je je niet altijd meer  bewust van de schoonheid van het gebouw waarin je werkt. Daarom was het goed om te zien dat veel stemmers ruim de tijd namen om het nieuwe interieur in zich op te nemen. We mochten heel wat complimenten in ontvangst nemen.

Op één muur in de hal kunnen onze bezoekers hun handtekening achterlaten.

Zo vormen ze samen een archiefstuk. Een aantal buurtbewoners heeft dit bezoek gebruikt om zijn of haar spoor achter te laten bij het archief.

In de loop van de dag en avond zijn er ruim duizend stemmers over de vloer geweest.

Klokslag 21.00 uur werd het stemlokaal gesloten om kort daarna de bussen te verhuizen naar de studiezaal. Nadat de bussen geopend zijn kan het openvouwen, sorteren en tellen beginnen.
Als alles meezit is deze klus kort voor middernacht geklaard

18 maart 1945 : Koningin Wilhelmina in Chaam en Tilburg

Rechts burgemeester Van de Mortel

Het is 70 jaar geleden dat koningin Wilhelmina op 18 maart 1945, de overgrootmoeder van de huidige koning Willem-Alexander, Chaam en Tilburg bezocht. Het bezoek maakte onderdeel uit van een 10 daagse 'tocht' langs de toen al bevrijde provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. De reis startte met de symbolische overschrijding van de grens in Eede, een plaats in Zeeuws-Vlaanderen.

Na het bezoek aan Breda op 17 maart 2015 werd overnacht in het landgoed Anneville bij Chaam. Haar schoonzoon prins Bernard verbleef daar ook gedurende de maanden maart en april 1945. De koningin werd tijdens haar bezoek vergezeld door minister van Binnenlandse Zaken Louis Beel. Bij aankomst inspecteerde ze de stoottroepen. Op het stadhuis volgde de  ontvangst door burgemeester Jan van de Mortel.

Landgoed Anneville

Deze foto's zijn afkomstig uit de fotocollecties van het Archief. Meer foto's staan in het plak- annex dagboek  uit 1944-1945 van Nonnie Sevink (1917-2007), die toen aan de Stationsstraat in Tilburg woonde. Van haar dochter Carmen Jansen ontvingen we deze bijzondere documentatie. Geheel op rijm uit Nonnie Sevink haar blijdschap over de bevrijding van Nederland en Tilburg in het bijzonder, geillustreerd met foto's van tanks met de bevrijders. Het gezin kreeg ook inkwartiering zoals van kapitein C.M. Robinson uit Canada en majoor P.A. Paxton. Dit dagboek wordt opgenomen in de collectie Tweede Wereldoorlog (528). De foto's uit het boek zijn op dit moment niet beschikbaar via de beeldbank, maar zullen zeker gedigitaliseerd worden.

 

Van de tiendaagse reis is destijds een film van in totaal 8 delen gemaakt, samengesteld door de bekende regisseur John Fernhout. Deze film bevat ook historische opnamen van Chaam en Tilburg.

Op 9 mei 1945 zou ook prinses Juliana, de dochter van de koningin, Tilburg bezoeken.

Drie nieuwe stambomen: Mommers, Schraven en Van Overbeek

Van Overbeek

Zoektochten naar je voorouders leveren vaak prachtige producten op, zeker als je de moeite neemt de resultaten op schrift te stellen.  Harry van Overbeek uit Utrecht nam de moeite om dat te doen. Harry zelf is een nazaat van Henricus W.C. (Harrie) van Overbeek (1905-1988), oprichter van de verzekering maatschappij Johan de Witt. Deze firma in Tilburg had zich vooral gespecialiseerd in begrafenisverzekeringen. Harry van Overbeek stelde niet alleen de stamboom Van Overbeek samen, maar besloot zich ook te gaan verdiepen in de geschiedenis van de firma De Witt. De stamreeks is rijk geïllustreerd met foto's en krantenknipsels.
De oudst bekende stamvader Segerus van Overbeek werd te Gemonde in mei 1611 gedoopt. Via Boxtel kwam de familie terecht in Tilburg. Smid Johannes van Overbeek (1798-1883) vestigde zich rond 1840 in Tilburg. Een bekende Tilburgse verwant met het geslacht Van Overbeek was de aangetrouwde tante Anneke van Overbeek-Gianotten van de kantoorboekhandel Gianotten.

Harrie van Overbeek (1905-1988)

Mommers

Het lijkt bijna dat Mommers een synoniem is van Tilburg en ... textiel. De naam Mommers kwam in Tilburg in 1928 71 keer voor. De stamreeks Mommers van Harry van Overbeek start met Hendricus Mommers (1821-1887). Het is ook deze Hendricus Mommers die de wollenstoffenfabriek H. Mommers en zonen oprichtte in 1871. Fabriek H. Mommers en Zonen was gevestigd in de Goirkestraat 164A en aan het Smidspad 48. Van 1932 tot en met 1955 was N.V. Wollenstoffenfabriek Mommers en Hunfeld gevestigd
aan het Smidspad 48.
Ook deze stamreeks is rijk geïllustreerd met foto's en krantenknipsels.

Briefhoofd H. Mommers en Zonen

Schraven 

Stamvader Henricus van Overbeek (1905-1988) huwde met Huberdina (Ine) Schraven (1906-1983), de oma van de samensteller van de stambomen. Zij was familie van de bekende graan- en meelhandel H. Schraven-Eijsbouts uit Tilburg. De oudste bekende leden van deze familie uit begin 17e eeuw leefden in de plaats Uedem (Duitsland). Deze stamboom bevat minder foto's, maar dat wordt rijkelijk gecompenseerd door de vele foto's van de firma Schraven-Eijsbouts in de beeldbank van het Archief.

Kinderen gezin Schraven-Eijsbouts

De stambomen zijn niet gedrukt en zijn opgenomen in de collectie genealogische dossiers (564). Overige documentatie is de collecties 399 en 1115 en de beeldbank.

Tilburgs stadskantoor in aanbouw

Deze aquarel kreeg het Regionaal Archief Tilburg  cadeau van Geert de Kock. Zijn toenmalige buurman in de Superior de Beerstraat was de Tilburgse amateur kunstschilder Nico Leenhouwers (1914-1989). Hij was het die rond 1970 dit straattafereel vastlegde. Het lijkt wel of de mensen op straat vol bewondering opkijken naar het stadskantoor in aanbouw. De architect was C. Knol van het bureau Kraayvanger Rotterdam. Het staat rechts in de steigers.

Ga je nu naar dezelfde plek, dan merk je dat er sinds 1970 veel veranderd is, de Katterug was bijvoorbeeld nog niet gebouwd. Herkenbaar achter de boom in het midden is de toren van de Heikese kerk. De marktkramen lijken onveranderlijke gezelligheid uit te stralen. En het gebouw van café 't Elfde Gebod met het typische torentje lijkt ook te zijn ontsnapt aan de vernieuwingsdrang.

Er is niet alleen veel veranderd sinds 1970. Nu anno 2015 worden er weer plannen gesmeed voor vernieuwing van het stadskantoor link.

Alhoewel het lijkt alsof de kunstenaar de afzonderlijke elementen van de stad naar eigen inzicht heeft gecomponeerd, krijgen we toch een beeld hoe de situatie rond 1970 moet zijn geweest.

150 jaar muziekgeschiedenis: Koninklijke Harmonie Orpheus

In 2014 bestond de Koninklijke Harmonie Orpheus 150 jaar. Twee leden van dit muzikale gezelschap doken in de geschiedenis en publiceerden een boek met vele foto’s. Het gaat om vader en zoon Rien en Patrick Coolen. Rien Coolen kwam op 22 januari 2015 naar ons archief om het boek te overhandigen. Hoofd archief Gert-Jan de Graaf nam het met plezier in ontvangst.

Rien vertelt dat er in de jaren ’60 van de vorige eeuw ongeveer 30 harmoniegezelschappen waren in Tilburg. Dit enorm aantal is in de loop der tijd uitgedund. Nu zijn er nog maar vijf over, waaronder Orpheus. Vier jaar lang werkten hij en zijn zoon aan het verzamelen van gegevens, bezoeken van het archief, uitpluizen van persoonlijke archieven en het opschrijven van de geschiedenis. Vele foto’s uit onze collectie werden toegevoegd aan de tekst.

In de TilburgWiki is héél kort de geschiedenis van Orpheus te lezen. We zijn blij dat we door deze aanwinst in de bibliotheekcollectie van het archief nu een gedegen en uitputtende beschrijving kunnen toevoegen.

Heel Tilburg bakt: 4 generaties Vermeer

Vanaf november 1872 tot februari 1991 was bakkerij Vermeer een begrip in de Willem II straat. De geuren van de bakkerij Vermeer zijn sinds 1991 uit de Willem II straat verdwenen.

Op deze compositiefoto (nr. 006037) uit 1972 van het Regionaal Archief Tilburg  zien we de vier generaties bakkers bijeen.

Eerste generatie
In november 1872 opende de eerste Jan Vermeer een bakkerszaak in de toenmalige Komediestraat, nu de Willem II straat. Hij was de derde bakker in Tilburg,  op zijn roggebrood moest hij daarom het nummer 3 stempelen. Jan Vermeer werd niet zo ver van Tilburg geboren te Udenhout in 1840. Hij trouwde in 1867 te Tilburg met Antonetta Broeders. De eerste huwelijksjaren woonde het bakkersechtpaar in Zaltbommel. Jan Vermeer overleed in maart 1903, 62 jaar oud.

Tweede generatie
De volledige namen van de tweede bakker Vermeer waren Johannes Cornelis Arnoldus en hij werd op 6 januari 1869 in Zaltbommel geboren. Als kind kwam hij in Tilburg te wonen. Hij trouwde met Cornelia Horsten, die in 1866 in Tilburg werd geboren. Oud zou hij niet worden, hij overleed al op 52-jarige leeftijd in mei 1921.

Derde generatie
Voordat de oudste zoon Arnold zijn vader opvolgde, ging hij in de leer in Den Haag, 's-Hertogenbosch en Apeldoorn.  Arnold, die in 1896 werd geboren, stond bekend als Noud Vermeer. Hij trouwde in 1922 met Joanna van der Schoot (1898-1947), roepnaam Jeanne. Het echtpaar kreeg negen kinderen. Een dochtertje Maria overleed op vroege leeftijd. Daarnaast werd de familie aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door het noodlot getroffen, dochter en zus Joanna Vermeer (1936-1944) kwam om bij een vuurgevecht in juni 1944. De moeder Jeanne overleed in september 1947 en Noud Vermeer trouwde voor een tweede keer met Diny van der Made. (link)

Vierde generatie
Jan Vermeer (1928-2013) nam in 1957 de zaak van zijn vader Noud over. Samen met zijn vrouw Ineke bestierde het echtpaar de zaak in de Willem II straat nummer 50.  Jan Vermeer studeerde na een kostschoolperiode aan de bakkersvakschool te Wageningen. Zijn specialiteit waren de worstenbroodjes.

WillemIIstraat 50

Bakkerij Vermeer was  tot februari 1991 te vinden in de Willem II straat nummer 50.  In 1972 vierde de winkel haar 100 jarig bestaan.  Begin 1991 liet het echtpaar Vermeer Brabantse Broodwinkel hun klanten weten dat ze het na vierendertig jaar 'welletjes vonden en de pannen erop legden.' Op nummer 48 woonde het gezin Vermeer, vaak woonden de generaties bij elkaar. Ook het interieur getuigde van de bakkersactiviteiten zoals de tulband en chocoladevormen.

De foto van het vroeg overleden meisje Joanna zien we boven de schouw.

Arno Vermeer, zoon van Jan Arnoud Vermeer had de vijfde bakkersgeneratie Vermeer kunnen zijn. In tegenstelling tot zijn voorvaders besloot Arno het bakkers vak niet in te gaan. Van hem ontvingen we het archief van de bakkersfamilie (archiefnummer 1589), nu een afgesloten geschiedenis.

Soms moet je even puzzelen

De voorgevel van het kolossale gebouw is opgetrokken  van verglaasde steen, crèmekleurig en afgezet met bruine ornamenten.
Deze omschrijving staat in de krant als de firma Uppenkamp in oktober 1900 haar nieuwe winkelpand opent in de Heuvelstraat.
Reusachtige vitrines, ook onder de begane grond, zooals in onze groote steden. Een sieraad voor de Heuvelstraat gaat het in het artikel verder.
De gebroeders Uppenkamp hebben al eerder samengewerkt met de Amsterdamse architect A. J. Joling met de verbouw van hun eerste winkel op de hoek Heuvelstraat-Willem II straat. Later wordt dit magazijn “de Duif”.

Het ging de firma Uppenkamp voor de wind want april 1900 wordt de aanbesteding voor de bouw voor het nieuwe winkelpand uitgeschreven, wederom maar ontwerp van Joling. Op het toenmalige adres Heuvelstraat M13 ( nu 56) wordt de winkel gebouwd die zo lyrisch beschreven werd in het eerder genoemde krantenartikel.
Enkele jaren later wordt er weer een nieuw pand gebouwd aan de Heuvelstraat 44-44A , ook weer naar ontwerp van architect Joling en nu neemt IJzerwarenhandel van der Schoot het eerdere pand over.

foto 021703 RAT                              Overvolle etalage bij van der Schoot in de vijftiger jaren

Het pand Heuvelstraat 56, nu gemeentelijk monument,  is bekend als de winkel van IJzerwarenhandel van der Schoot. De tegels op de gevel laten deze naam nog steeds zien.
Tot voor kort werd aangenomen dat het winkelpand door de firma Van der Schoot was gebouwd en was onbekend wie dit fraaie pand ontworpen had. Dit laatste is niet opmerkelijk omdat pas vanaf 1901 de Woningwet in werking treedt en er vanaf die tijd veel meer geregistreerd werd omtrent bouw.

Door gebruik te maken van krantenartikelen, omnummeringslijsten, fotoarchief, bouwarchief en informatie ingebracht door Dhr. De Vilder, kleinzoon van de architect, kunnen we met zekerheid zeggen dat het monumentale pand van de hand van Joling is. De ontwerper van de tegeltableaus boven de ramen is nu ook met naam te noemen nl. Theo Molkenboer.

Fragment foto 049631 RAT
Ook in Dongen is gebouwd naar ontwerp van Joling. Het betreft het huis “de Ster” aan de Schoolstraat 1. Meer winkels, villa’s of bedrijfsgebouwen van zijn hand zijn op dit moment niet bekend in Tilburg en omstreken. Een van de landelijk bekende ontwerpen van architect Joling is de Peek & Cloppenburg winkel op de Dam in Amsterdam.

foto via www.winkelstories.com              Peek & Cloppenburg op de Dam, augustus 2006

Heb je ook interesse om op zoek te gaan naar de historie van een wijk of gebouw? Wil je graag weten waar het hoekje grond lag wat familiebezit was?
Schrijf je dan in voor de cursus “Onderzoek je Woonomgeving” die binnenkort weer start.
Meer informatie vind je hier