Dagboek tante Annie van Erve

Soms kom je in het bezit van documenten van overleden familieleden. Vaak ben je zelf jonger dan degene, die de archiefstukken heeft nagelaten. Het komt zelfs voor dat je de persoon, hoewel familie, niet goed hebt gekend.

Zo ook Mieke Stokkermans, die een dagboekje en familiepapieren van haar tante Annie van Erve in bezit kreeg. Johanna Maria Catharina, roepnaam Annie, werd op 9 september 1912 geboren te Tilburg als zevende kind van Gerardus (1882-1982) en Adriana Verhoof (1881-1964). Het gezin telde 12 kinderen.

Annie kreeg voor de oorlog een baan als dienstbode bij pastoor Jos W. van Besouw in Boxtel. Haar documenten getuigen vooral van de oorlogsperiode. In een brief van 5 mei 1944 schrijft haar werkgever Jos van Besouw aan Betsie en Annie dat hij 'met Gods Hulp goed weet te schikken'. Hij zit op dat moment gevangen en op het voorgedrukte briefpapier staat '"uberprüft". Naar omstandigheden gaat het goed op de pastorie St. Petrus aan de Duinendaal 2 in Boxtel. Annie ontvangt daar ook brieven uit Tilburg, van haar moeder en zussen.


Annie van Erve

Het meest bijzondere archiefstuk is haar nagelaten dagboekje, waarin Annie van Erve haar oorlogsbelevenissen noteert. Ze schrijft dat ze na vijf weken in de kelder te hebben gewoond in oktober 1944 wordt geëvacueerd naar Gelderland. 

Zus en tante Annie zou ongehuwd blijven en na haar dood in juni 2009 kwamen haar familiepapieren bij haar nicht Mieke Stokkermans terecht. Een prachtmens staat in haar overlijdensadvertentie. Het dagboek met brieven is opgenomen in de collectie memoires en dagboeken Tweede Wereldoorlog Tilburg 1940-1945 (528). Sinds kort kunt u zelf het dagboek ook lezen via de website van het Regionaal Archief Tilburg.
Hierbij de link naar de scans.

De menu's van de pastoor uit Boxtel zijn in overleg met Mieke Stokkermans overgedragen aan het Brabants Historisch Informatie Centrum (link).

 

 

Antje van Bladel, nooit ziek, altijd paraat

Jubilaris Wollenstoffenfabriek Fr. Mutsaerts en Zn.
In het midden van deze foto met een trotse glimlach op het gezicht zien we Antje van Bladel. Het is 25 september 1938 en zij viert als jubilaris haar vijftigjarig jubileum bij de wollenstoffenfabriek Fr. Mutsaerts en zn. aan de Spoorlaan. De Spoorlaan zag er in die tijd heel anders uit dan nu. De fabriek stond aan het einde van de Noordstraat, aan het begin van de Spoorlaan. De fabrieksgebouwen zijn rond 1975 afgebroken. In de villa Joseph naast de fabriek woonde de familie Mutsaerts.

Wie was Antje van Bladel ?
De volledige doopnamen van Antje waren Anna Petronella en ze werd geboren in augustus 1867, als dochter van wever Martinus en Francisca van Rooij. In tegenstelling tot andere kinderen uit die tijd ging ze niet met haar 14 jaar werken in de fabriek. Haar vader vond het belangrijk dat ze goed leerde koken en daarom ging ze als keukenmeisje eerst in de leer bij een Belgische familie. Via een oom Jean van Bladel, die bij de wollenstoffenfabriek werkte als meesterknecht, trad ze op 21 jarige leeftijd in dienst als kantoormeisje. Dagelijks liep ze vanuit haar huis aan het Wilhelminapark 91 naar de Spoorlaan en weer terug. Gedurende de ruim zestig jaar dat ze werkte, heeft ze zich nooit ziek gemeld. Slechts twee dagen verzuim stonden op haar conto, een halve dag voor de begrafenis van haar moeder en 1,5 dag tijdens de oorlog. De verduistering zorgde ervoor dat ze een door de Duitsers gespannen draad niet had gezien en daardoor viel.
Ze had een speciale band met het koningshuis. Bij het koninklijk bezoek aan Tilburg in mei 1895 mocht Antje van Bladel de toen veertienjarige kroonprinses Wilhelmina bloemen aanbieden. Daarnaast was ze bijzonder trots op haar koninklijke onderscheiding ter gelegenheid van dit gouden jubileum.
Je zou denken dat vijftig jaar arbeid en een leeftijd van 71 jaar voldoende aanleiding zouden zijn om met pensioen te gaan. De directie van het bedrijf heeft het pensioen vaak aan haar aangeboden. 81 was ze toen ze in september 1948 haar diamanten dienstjubileum vierde. En ook op 81 jarige leeftijd weigerde ze met pensioen te gaan. Het lange werken bij de fabriek leek geen invloed te hebben gehad op haar gezondheid, ze was 87 jaar oud toen ze in maart 1955 overleed.

Nieuwe Tilburgsche Courant 01-10-1938

Foto
Deze foto uit 1938 kregen we cadeau van Ad Pijnenburg. Naast Antje van Bladel in het midden zien links van haar op de eerste rij leden van de familie Mutsaerts en vierde van rechts op de eerste rij de pastoor van de Noordhoek. Het kruisje boven het hoofd op de tweede rij is dochter Van Hommelen en boven haar evenals met een kruisje haar vader Jo van Hommelen.
Mochten er op de foto meer gezichten zijn, die u herkent, de informatie is meer dan welkom.

Verboden toegang voor vrouwen

Deze warme zomerse dag is uitermate geschikt om iets te vertellen over de afgebeelde foto. De foto dateert uit 1959. Het jaar 1959 staat bekend om de lange en droge zomer. Hittegolf na hittegolf volgden elkaar op, het was de warmste zomer sinds 1947. Zonder enige neerslag hield de hitte vanaf 15 augustus tot begin oktober aan.

En wat is er niet meer verfrissend om te gaan zwemmen als het warm is. In 1959 werd nog in het Wilhelminakanaal gezwommen. Maar daar stond een bord met de tekst:

 Verboden toegang voor vrouwen

Gemengd zwemmen was in die tijd in het Wilhelminakanaal nog uit den boze. Het was ook de gemeente Tilburg, die dit bord liet plaatsen om speciaal vrouwen uit kunnen te sluiten van het zwemmen. Een voorstel van raadslid Andriesse (PvdA) om stemhokjes om te bouwen tot kleedhokjes voor vrouwen bij het Wilhelminakanaal werd afgewezen. Na onderzoek werd er vanaf augustus 1954 gemengd zwemmen toegestaan in het openluchtbad aan Ringbaan Oost op de zondag en donderdag vanaf 14.00 uur. Wel werd er gescheiden gezwommen, links voor de mannen en rechts voor de dames. Er waren zelfs aparte ingangen voor mannen en vrouwen. Alleen in het Baksche Ven in Berkel-Enschot was er geen taboe op het gemengd zwemmen en ook in de (vervuilde ) Ley werd gezwommen.

Het is niet bekend of vrouwen dit verbod ook negeerden en toch gingen zwemmen en of er bekeuringen werden uitgeschreven. Een rechtsgrond voor het verbod lijkt niet aanwezig. Het zou een mooi onderwerp zijn om nader te onderzoeken in gemeentelijke archieven. Er werd wel bekeurd in die tijd zoals blijkt uit deze foto, genomen in de buurt van de Sluis.

Toch behoort dit stukje verleden niet echt tot de geschiedenis. Uit een onderzoek van Marie-Christine van Dongen uit maart 2010 naar de sportmogelijkheden voor buitenlandse vrouwen in Tilburg, blijkt dat veel allochtone vrouwen zich niet veilig voelen om samen met mannen te zwemmen. De wens is zelfs aanwezig om de ramen van de zwembad te blinderen. Daarom biedt onder andere het sportcomplex Drieburcht aparte mogelijkheden voor vrouwen aan. Misschien staat er wel een bordje: Verboden toegang voor mannen.

Wil je verder lezen over de geschiedenis van het zwemmen in Tilburg, dan is de volgende uitgave echt een aanrader:

Doremalen, Henk van, 'Zwemmen, waar dient dat toch voor...' Geschiedenis van de Tilburgse zwembaden. Tilburg, 1996.

Zwemmen in 1936