Soms moet je even puzzelen

De voorgevel van het kolossale gebouw is opgetrokken  van verglaasde steen, crèmekleurig en afgezet met bruine ornamenten.
Deze omschrijving staat in de krant als de firma Uppenkamp in oktober 1900 haar nieuwe winkelpand opent in de Heuvelstraat.
Reusachtige vitrines, ook onder de begane grond, zooals in onze groote steden. Een sieraad voor de Heuvelstraat gaat het in het artikel verder.
De gebroeders Uppenkamp hebben al eerder samengewerkt met de Amsterdamse architect A. J. Joling met de verbouw van hun eerste winkel op de hoek Heuvelstraat-Willem II straat. Later wordt dit magazijn “de Duif”.

Het ging de firma Uppenkamp voor de wind want april 1900 wordt de aanbesteding voor de bouw voor het nieuwe winkelpand uitgeschreven, wederom maar ontwerp van Joling. Op het toenmalige adres Heuvelstraat M13 ( nu 56) wordt de winkel gebouwd die zo lyrisch beschreven werd in het eerder genoemde krantenartikel.
Enkele jaren later wordt er weer een nieuw pand gebouwd aan de Heuvelstraat 44-44A , ook weer naar ontwerp van architect Joling en nu neemt IJzerwarenhandel van der Schoot het eerdere pand over.

foto 021703 RAT                              Overvolle etalage bij van der Schoot in de vijftiger jaren

Het pand Heuvelstraat 56, nu gemeentelijk monument,  is bekend als de winkel van IJzerwarenhandel van der Schoot. De tegels op de gevel laten deze naam nog steeds zien.
Tot voor kort werd aangenomen dat het winkelpand door de firma Van der Schoot was gebouwd en was onbekend wie dit fraaie pand ontworpen had. Dit laatste is niet opmerkelijk omdat pas vanaf 1901 de Woningwet in werking treedt en er vanaf die tijd veel meer geregistreerd werd omtrent bouw.

Door gebruik te maken van krantenartikelen, omnummeringslijsten, fotoarchief, bouwarchief en informatie ingebracht door Dhr. De Vilder, kleinzoon van de architect, kunnen we met zekerheid zeggen dat het monumentale pand van de hand van Joling is. De ontwerper van de tegeltableaus boven de ramen is nu ook met naam te noemen nl. Theo Molkenboer.

Fragment foto 049631 RAT
Ook in Dongen is gebouwd naar ontwerp van Joling. Het betreft het huis “de Ster” aan de Schoolstraat 1. Meer winkels, villa’s of bedrijfsgebouwen van zijn hand zijn op dit moment niet bekend in Tilburg en omstreken. Een van de landelijk bekende ontwerpen van architect Joling is de Peek & Cloppenburg winkel op de Dam in Amsterdam.

foto via www.winkelstories.com              Peek & Cloppenburg op de Dam, augustus 2006

Heb je ook interesse om op zoek te gaan naar de historie van een wijk of gebouw? Wil je graag weten waar het hoekje grond lag wat familiebezit was?
Schrijf je dan in voor de cursus “Onderzoek je Woonomgeving” die binnenkort weer start.
Meer informatie vind je hier

Tilburg rond 1900: Zomerstraat

Als er een straat in Tilburg een metamorfose heeft ondergaan is dat de Zomerstraat wel. Voor de stadsvernieuwing liep de Zomerstraat van de Markt tot aan de Schoolstraat naar de Korvelseweg. Nu is er nog een klein deel over dat nog Zomerstraat heet, het gedeelte tussen de Schouwburgring en het Onze Lieve-Vrouweplein.


Deze foto dateert van rond 1900 en is een van de oudste afbeeldingen van de Zomerstraat. Het vervoer vindt plaats met een paard en wagen. De foto moet zijn genomen met de rug naar de Korvelseweg op de plaats, waar aan de rechterkant de Jumbo staat.

We beginnen met het woonhuis met het torentje links, nu Zomerstraat 11, dat als een van de weinige gebouwen in de straat er nu nog staat. Het woonhuis werd ontworpen door architect Jan van der Valk voor de fabrikantenfamilie F.M. Sträter-Bogaers. Het zijn nu appartementen. De invloeden van Art Nouveau zijn goed zichtbaar in de versieringen. In de gevelsteen is een tekst opgenomen: "Primus lapis positus M.J.J Strater XVIII MDCCCLXXXXIX".

Een ander rijksmonument, dat zichtbaar is midden op de foto, is de protestantse Pauluskerk, nu Heuvelstraat 141. Het is het gebouw met het gekoepeld torentje op het dak, achteraan in het midden van de foto. Nu is de Pauluskerk niet meer te zien vanuit de plaats, waar de foto genomen is. De gebouwen van de Schouwburgring belemmeren dat zicht.
Herkenbaar is voorts de spiegel- en lijstenfabriek Briels.

Herkent u nog meer gebouwen op deze foto, laat het ons weten.

Door op deze link te klikken kunt u zien hoe Tilburg er nu vanboven uitziet.


Eerdere bijdragen over de Zomerstraat:
- Een schouwburg in je achtertuin link
- Zonen Brands in de Tilburgse Textiel link
- Ziekenfondsbrillen en de eerste opticiens in Tilburg link
- Verdwenen bedrijven in Tilburg: Interieur Donders link
- Het verhaal van architect Leo Goyaerts nader verteld link

De beginjaren van de radio

Van Luuk Fikken ontving het Archief stukken van de heer Antoine van Boxtel (1885-1964). Naast directeur van de firma W. van Boxtel & Zn., opgericht in 1905 als fabriek in verlichtingsarmaturen was hij beheerder van de rijksradiodistributie voor de P.T.T. rayon Tilburg. Deze distributie zorgde ervoor dat de uitzendingen vanuit Hilversum ontvangen konden worden. Hiervoor moest een vergunning worden verleend door de P.T.T.

Antoine van Boxtel

Vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw is de radio een zeer populair medium. De televisie deed pas vanaf de jaren zestig zijn intrede.  Aanvankelijk werden alleen de uitzendingen van Hilversum 1 en 2 uitgezonden, later werden ook grammofoonplaten gedraaid. In Tilburg is er zelfs een straat naar genoemd, de Radiostraat. De eerste Philips radio was van Volt.

servicewagen van de technische dienst 1938

Echter de radio was soms zeer moeilijk te ontvangen. Nieuwe kabels moesten worden aangelegd om tot een betere ontvangst te komen. In Tilburg gebeurde dat rond 1936. Berichten van de luchtbeschermingsdienst werden ook via de radio verspreid.

Antoine van Boxtel moest op 15 juli 1943 gedwongen afscheid nemen van zijn functie als beheerder van de rijksradiodistributie voor de P.T.T. belangen rayon Tilburg. Alle Tilburgers moesten in die tijd hun radiotoestel inleveren, al volgde menigeen dit bevel niet op. De zijgevel van radiohandel en radiodistributiedienst Van Boxtel op de hoek van de Raadhuisstraat en de Zomerstraat, nu Heuvelstraat 126, werd in oktober 1944 geraakt door granaatvuur tijdens beschietingen.

radiofiets van de firma Van Boxtel NV

Na de oorlog werd het Tilburgsche Radio-Distributie Bedrijf Van Boxtel een bloeiend bedrijf.

De stukken zijn opgenomen in de collectie documentatie 399.