Burgemeester Loon op Zand bewondert oudste stuk uit collectie

Burgemeester Wim Luijendijk en Hans Rutten (manager afdeling Gemeentewinkel) uit Loon op Zand brachten op vrijdag 10 februari 2012 een bezoek aan Regionaal Archief Tilburg. Al eerder waren medewerkers DIV van Loon op Zand een kijkje komen nemen. Het archief zit in de portefeuille van de burgemeester en zodoende kwam ook hij op bezoek. Regionaal Archief Tilburg beheert sinds 1997 de archieven van de gemeente Loon op Zand, met Yvonne Welings als gemeentearchivaris. Enkele onderdelen van de overeenkomst zijn de dienstverlening aan gebruikers van het archiefmateriaal, het opstellen van inspectierapporten, beheer van het materiaal onder de juiste klimatologische omstandigheden en het uitvoeren van restauraties aan materiaal ouder dan 1811.

Het gebouw van het archief was voor de heren Luijendijk en Rutten niet onbekend. De uitgebreid mogelijkheid om via de website archiefmateriaal uit de gemeente te vinden, was wel redelijk nieuw. Luud de Brouwer gaf een uitleg van de website, weblog, ons YouTube kanaal en de uitgebreide digitale beschikbaarheid van foto´s, akten, nadere toegangen en de vele archiefbeschrijvingen uit het gemeentearchief.

Veel werk wordt gedaan door vrijwilligers, vaak wonend in Kaatsheuvel of Loon op Zand, die ervoor zorgen dat de gedigitaliseerde bestanden gekoppeld worden aan de juiste informatie. Zoek je op een familienaam voorkomend in Loon op Zand, dan is de kans heel groot dat je meteen een scan van een originele akte te zien krijgt. Uit deze akte is moeiteloos het gezochte detail te selecteren en op te slaan. Handig voor een werkstuk, boek of artikel.

Als een digitale kers op de taart werd een stukje van de historische film bekeken van de familie Kolfschoten-Verheyen, wonend in het kasteel van Loon op Zand. De lange film (bijna 2 uur) is te bekijken via de Foto- en Filmbank Noord Brabant.

Na al dit digitale moois werd het tijd om het fysieke materiaal te bekijken. Via het Onderzoekerscentrum (gesitueerd in de vroegere textielfabriek van BeKa) daalden we af naar het depot waar een breed scala van interessante stukken uit de collectie lagen uitgestald. Daaronder bevond zich het oudste stuk uit onze collectie: een charter uit 1269 over belening van een stuk grond in Loon op Zand. Schoolmateriaal uit Kaatsheuvel werd afgewisseld met oud promotiemateriaal van de Efteling. Albums met historische foto´s, gerestaureerde stukken uit het gemeentebestuur (vóór 1811), plattegronden, het gemeentewapen, alles werd met aandacht bekeken. De selectie toonde de diversiteit aan materiaal. En daarmee ook de diversiteit aan aanpak van behoud van dit materiaal. Met een fotoalbum moet anders omgegeaan worden dan een charter op perkament of een ingebonden boek met verbrokkelend papier.

Eén ding is zeker, dit historische materiaal spreekt tot de verbeelding, brengt het verleden dichtbij en maakt het levendig. Nieuwsgierig geworden? Bekijk dan meer van het materiaal van de gemeente Loon op Zand via onze website:
Foto´s via BeeldOnline
Genealogie
Nadere Toegangen (samenvattingen van oude archieven)
Archieven en inventarissen
Films familie Verheyen (klik op Resultaat > Films >Collectie Gelderman)

 

Yvonne Welings blogde al eerder over de foto´s van de familie Verheyen.

Keizersveer: Kranig Karwei uit de jaren dertig

Anno 2012 is de rijksoverheid nog altijd druk met het wegennet. Een van de grondplannen voor het Nederlandse wegennet was het Rijkswegennet uit 1927. Voor Raamsdonk had de uitvoering tot gevolg dat de pont met de naam Keizersveer in de jaren 1930 en 1931 werd vervangen door een brug. De naam Keizersveer zelf refereert naar het bezoek van Napoleon in 1811.

De aanleg van de brug, die het land van Heusden en Altena verbindt met het Brabantse vasteland, was een kranig karwei zoals de kranten in die dagen schreven. Het is ook vooral kranig om te zien hoe er met technieken van toen een grootscheeps karwei kon worden voltooid, een fraai staaltje Nederlands vakvakmanschap.
Van Ton v.d. Biggelaar ontving het Archief prachtige foto's, die zich laten lezen als een stripverhaal: de laatste vaart van het Keizersveer, de aankomst van de brug gezien vanuit de kade en de plaatsing ervan.


De brug werd gebouwd op de werf van Penn en Bauduin in Dordrecht. Het transport werd voor 1 miljoen gulden verzekerd bij Lloyds. De verantwoordelijkheid was in handen van hoofdingenieur W. J. H. Harmsen, van het Bureau voor den bruggenbouw van het departement van Waterstaat. Twee zou de brug nog worden verwost door oorlogshandelingen, een keer in 1940 en daarna nog een keer in 1944.

Wilt u meer weten over alle wetenswaardigheden, J.C. Thijssen heeft in 2008 een zeer lezenswaardige artikel geschreven in de Dongebode.

Documenten uit Alphen-Chaam na 200 jaar geopend

In de collectie van Regionaal Archief Tilburg werden in 2011 drie ongeopende documenten uit de gemeente Alphen-Chaam gevonden. Op de omslag stond korte informatie: het ging om drie boedelinventarissen van rond 1808. Op 14 januari 2012 zijn de drie verzegelde documenten geopend. Gemeentearchivaris Yvonne Welings en Marcel van de Wouw van restauratieatelier De Tiendschuur waren daarbij aanwezig. Het aanwezige publiek keek geïnteresseerd toe!
Het openen van boedelinventarissen kan niet zomaar. Daarvoor is het nodig een proces verbaal op te maken. Ook moet van te voren goed  bekeken worden hoe het document het beste geopend kan worden zonder veel schade op te lopen.



Boedelinventarissen zijn vooral bedoeld om de aardse goederen van de erflater vast te leggen. Vaak is daar een belangrijke reden voor. Eén van de boedelinventarissen is van Elisabeth Paulus Oomen. Van haar is bekend dat ze bij haar overlijden op 9 april 1805 minderjarige kinderen naliet. Ze was slechts 33 jaar oud en nog geen zes jaar getrouwd (1799). De weduwnaar Cornelis R(e)ijntjens (1771-1849), meester timmerman van beroep, hertrouwde in oktober 1808 met Adriana Reijntjens (1788- ) en na haar in 1814 met Johanna Schellekens (-1817). In de boedelinventaris staan dus de goederen van Elisabeth Paulus Oomen genoemd, zodat daar later geen onenigheid over kon ontstaan.

Anne Neijnens legde het openen van de 200 jaar oude documenten vast in een filmpje. Yvonne Welings en Marcel van de Wouw doen verslag.


Het tijdschrift In Brabant gaat in één van de komende nummers aandacht besteden aan deze vondst.

De archieven van Oisterwijk in de picture

Een archief saai? Of is het een begin van verhalen?

Regionaal Archief Tilburg besteedt in 2012 aandacht aan het feit dat de gemeente Oisterwijk 800 jaar stadsrechten heeft. De archieven van Oisterwijk worden bewaard in het gebouw aan Kazernehof 75 in Tilburg. Bezoekers van het archief kunnen in de hal kleine presentaties bekijken van bijzonder archiefmateriaal uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom.

'Aan den burgemeester der Gemeente Oosterwijk'

Verloting van een sprei
De gemeente Oisterwijk heeft haar archieven altijd goed bewaard en is er zorgvuldig mee om gegaan. Daardoor is er nog erg veel en is alles vrij volledig. Bij een gemeentearchief wordt vaak gedacht aan saaie notulen en droge rapporten. Dat het ook anders kan, is te zien in de getoonde selectie die iedere zes weken wordt gewisseld. Veel archiefstukken blijken bij bestudering het begin te zijn van een verhaal. Kijk je verder dan de inventarislijsten en zoek je op een diep niveau, dan vind je bijzondere meldingen die de fantasie prikkelen. Zo is te zien dat een mevrouw Reeringh in 1869 toestemming vraagt om een zelfgemaakt sprei te verloten. De opbrengst wil ze gebruiken voor het ondersteunen van haar moeder. Hierachter schuilt vermoedelijk een verhaal van armoede. De gemeente bekijkt haar aanvraag en besluit dat het hier niet om een 'zuivere liefdadigheid' gaat. De dochter zal namelijk mee profiteren van de opbrengst en dus wordt de aanvraag afgewezen! In een ander archiefstuk, één uit 1920, vraagt iemand een jachtvergunning aan in Oisterwijk. Uit de stukken blijkt echter dat deze persoon eerder een jachtopziener heeft dood geschoten! De aanvraag wordt dus niet geaccepteerd. Welk spannend verhaal ligt hierachter?

'Bedronken inwoners' veroorzaakten overlast

Bezoekers worden van harte uitgenodigd de presentaties te bekijken tijdens de openingsdagen van het archief. Bij de presentaties hoort een beschrijving, waarin de getoonde archiefstukken worden beschreven. 
De presentaties wisselen iedere zes weken. In de agenda op de website wordt vermeld welke stukken getoond worden.

Regionaal Archief Tilburg
Kazernehof 75
5017 EV Tilburg
Open: dinsdag en vrijdag van 9.30 to 17.00 uur, eerste zaterdag van de maand van 9.30 tot 16.00 uur

Aanvulling bouwvergunningen Oosterhout vanaf maart ter inzage

De gemeente Oosterhout draagt binnenkort de bouwvergunningen 1947-1990 over aan Regionaal Archief Tilburg. Dit betreft een aanvulling op de al overgebrachte en te raadplegen bouwvergunningen 1905-1946. De gemeente Oosterhout maakt daar melding van op hun website. De stukken zullen in de loop van maart 2012 voor bezoekers op het Regionaal Archief Tilburg in te zien zijn.

Wijze van opvragen bouwvergunningen
Op dit moment worden voorbereidingen getroffen in de gemeente Oosterhout en in Regionaal Archief Tilburg om de dossiers over te brengen. Op 28 februari 2012 worden de dossiers overgebracht naar Tilburg. Vanaf maart kunt u bouwvergunningen als volgt opvragen:

Opvragen bouwvergunningen van 1947 tot en met 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend tussen 1947 en 1990 kunt u opvragen bij het Regionaal Archief Tilburg. U kunt documenten kosteloos inzien in het Onderzoekerscentrum. Voor het maken van kopieën of scans worden kosten in rekening gebracht. Het maken van een reproductie duurt ongeveer 1 werkdag.

Opvragen bouwvergunningen vanaf 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend na 1990 kunt u opvragen bij het Informatie- en Servicecentrum van de gemeente Oosterhout. Het opvragen van bouwvergunningen bij het Informatie- en Servicecentrum is kosteloos. U kunt hiervoor bij voorkeur een afspraak maken via telefoonnummer 0162-140162 of via het digitaal loket.

Verbouwd Voorgeborchte in Gilze en Rijen ingewijd

In de jaren zestig en ook nog begin jaren zeventig werd ik, Yvonne Welings, Rooms-Katholiek opgevoed. Een van de begrippen uit de kerk die wel erg ingewikkeld was om als kind te begrijpen was het begrip voorgeborchte. Het voorgeborchte is een soort wachtportaal voordat je naar de hemel mag of misschien wel die angstaanjagende hel.

Aan het begrip voorgeborchte moest ik vandaag denken om in mijn hoedanigheid als gemeentearchivaris van Gilze en Rijen het verbouwde archiefdepot in Gilze en Rijen mede in te wijden.

Ieder gemeentehuis heeft een soort archiefdepot, waar archieven staan die jonger zijn dan twintig jaar. De archieven staan net als de zielen in het voorgeborchte te wachten tot ze kunnen worden opgenomen in de archiefbewaarplaatsen in Tilburg. We hebben het hier over archieven op papier. Na twintig jaar is iedere overheidsinstelling verplicht die openbaar te maken en aan de burger kosteloos ter inzage te geven.

Vandaag werd de archiefruimte door wethouder Dols officieel in gebruik genomen.
Op de tweede foto staan we nog bewonderend te kijken naar een fotokopie van de verlening van het wapen aan de gemeente Gilze en Rijen in 1817.



De gemeente had al een archiefruimte, maar moest die op last van de provinciale archiefinspecteur bouwtechnisch aanpassen aan nieuwe wet- en regelgeving. Het is bijzonder dat er vanuit het bestuur in deze tijd zo is geïnvesteerd in goed archiefbeheer.


Wat dat betreft staan we nog voor veel uitdagingen, waar een archiefruimte en bewaarplaats niet echt de oplossingen meer voor zijn. Papier is en wordt steeds meer digitaal en daar zou een landelijke e-depotvoorziening een richting voor kunnen zijn. Alle nieuwe ontwikkelingen zijn spannend en tegelijkertijd uitdagend ! Maar de basis voor papier is nu prima in orde bij de gemeente Gilze en Rijen.

Twee vacatures in het archief!

Interesse in werk in een archief? Wij hebben momenteel twee vacatures! Het gaat om een vacature voor een medewerker dienstverlening en een depotmedewerker. Beide functies zijn voor 24 uur per week. Kom jij ons team versterken?

Voor de nieuwe medewerker dienstverlening is onder andere het volgende van belang:
Als medewerker dienstverlening ben je een visitekaartje van de organisatie. Je taak is om de bezoekers zo goed mogelijk te helpen met hun vragen en onderzoek. Dat doe je op een actieve manier. Je maakt hen wegwijs met de digitale hulpmiddelen en wijst hen op relevante archieven en/of collecties, helpt eventueel met de apparatuur en haalt archiefstukken uit het depot.

In het takenpakket van de depotbeheerder zit onder andere:
- begeleiden en voorbereiden van digitaliseringsprojecten. Dat bestaat uit de controle van archiefmateriaal en toegankelijkheid, digitaliseringsresultaat en originelen, opname van gedigitaliseerde bestanden in de databases;
- verzorgen van de opslag van archieven en het verrichten van conserverende werkzaamheden volgens voorschriften en/of aanwijzingen, zodanig dat archieven in optimale materiële toestand blijven en te allen tijde kunnen worden teruggevonden.

Meer weten? Bekijk dan de volledige vacatureteksten op de site.