vrijdag 13 september 2013

'Het beheer der gemeente' Het Tilburgse archief in 1913

Gedurende het jaar 2013 speurt oud-Tilburger Henk van Mierlo Sr. in de historische kranten van de Koninklijke Bibliotheek, op zoek naar Tilburgs materiaal in het jaar 1913. Zo kwam hij uit bij 'Gemeente-verslag II' in de Nieuwe Tilburgsche Courant van 18 november1913. Het krantenartikel behandelde 'verschillende onderwerpen betrekkelijk het beheer der gemeente':


I. Gemeentearchief.
Het gemeentearchief is opgeborgen in 3 afzonderlijke lokalen. Brandvrij, goedverlicht vrij van vocht, ruim en luchtig, voorzien van centrale verwarming en behoorlijke ventilatie, laat hun toestand niets te wenschen over. Zij zijn aangebracht in het gemeentehuis en aldus voor het gebruik der gemeentelijke administratie zeer gunstig gelegen. In het eerste lokaal is opgeborgen het geordend en geïnventariseerd oud archief, loopende tot 1811, benevens het geordend en voorloopig geïnventariseerd archief vanaf 1811 tot de invoering der Gemeentewet 1851. In de 2 andere lokalen zijn verzameld respectievelijk het archief na 1851 en de registers van den Burgelijken Stand.
Het ordenen van het nieuw archief waarmede in den loop van het jaar 1911 een begin is gemaakt, werd in 1912 voortgezet. Hierbij bewees een voorloopig opgemaakte inventaris goede diensten.
De klapper op de brieven van Burgemeester en Wethouders, waarin de brieven categorisch zijn opgenomen in verband met het daarin behandelde onderwerp en onderverwijzing naar het nummer van het register waarin de brief voorkomt en met vermelding van het nummer waaronder de brief in het register is opgenomen en van den jaar datum van het schrijven, naderde zijne voltooiing.
Bij het ordenen zijn verschillende stukken aan de hand van de lijst, houdende opgave van vernietigbare stukken, in de Gemeentearchieven, vastgesteld door den Minister van Binnenlandsche Zaken, den 14 October 1908,uit het archief verwijderd en vernietigd.
Ofschoon het archief van den Burgelijken Stand, speciaal het oud archief, geenszins op volledigheid kan bogen — blijkbaar bevinden zich verschillende stukken en registers op de diverse pastorieën hier ter stede en wellicht ook te Goirle — is toch de toestand hiervan zeer goed. In zeer goed uitziende registers vinden wij, zoowel van de Hervormde als van de Roomsch Katholieke Gezindte, de geboorten (doopboeken) vanaf 1649 en de overlijdens (begraafregisters, later overlijdenregisters) vanaf 1723. Op enkele registers, vooral de geboorteregisters, waren reeds vroeger klappers gemaakt, doch deze blijken zeer onvolledig en weinig betrouwbaar zijn.
Op de trouwboeken over de jaren 1712—1810 zijn de klappers geheel voltooid, terwijl op die over de jaren 1679—1712 de index bijna gereed is. De klappers zijn alphabetisch-lexicographisch ingericht.
Door benoeming van den heer A. F. M. van Haaren tijdelijk ambtenaar, belast met het ordenen van het archief, tot vast ambtenaar  der secretarie, waarbij hem een andere werkkring werd aangewezen, heeft de verordening van het archief niet dien voortgang gehad, welken wij wenschten. De pogingen door ons in het werk gesteld, om een geroutineerd archivaris te onzer beschikking te krijgen, zijn niet met  goeden uitslag bekroond.
Bij -voortduring blijven wij echter onze aandacht, wijden aan dit belangrijke onderdeel der gemeente administratie. Belangrijk aanwinsten door aankoop, makingen of schenkingen kunnen over 1912 niet
worden vermeld.

Dank aan Henk van Mierlo Sr. 



dinsdag 10 september 2013

Nieuwe genealogie Van Dun

Afgelopen zondag 8 september 2013 werd een nieuwe genealogie Van Dun gepresenteerd, samengesteld door Ton van Dun en Jef van Gils. Het boek telt ruim 400 pagina's.

De stamboom Van Dun is verwant met Goirle, waar de familie al sinds 1340 woont. Jef van Gils heeft de oudste periode 1340-1900 voor zijn rekening genomen en Ton van Dun de periode van de twintigste eeuw. De uitgave besteedt niet alleen aandacht aan de stamboom, maar vertelt ook veel over de geschiedenis van de bewoners en omgeving. Zo gaat Jef van Gils, een archiefonderzoeker bij uitstek, uitgebreid in op de marteling van Vincent van Dun tijdens de tachtigjarige oorlog.

Van het boek zijn 250 exemplaren gedrukt, die niet in de handel worden gebracht.
Het boek is inmiddels uitverkocht.
Maar zeer recent (januari 2014) is besloten een tweede druk uit te geven !


De Goirlese familie Van Dun 1340-2000

maandag 9 september 2013

Ik houd van mijn Brabant

Ik houd van m'n Brabant, m'n Brabant
't is er goed volk, goed volk
in z'n dorpkens, z'n wei en z'n hei
met haar dennen in 't mos
rond de vennen in 't bos,
in z'n dorpkens, z'n wei en z'n hei

met haar dennen in 't mos
rond de vennen in 't bos,
't is er goed volk, goed volk. 2x



Dit lied was in de jaren dertig van de vorige eeuw zeer populair. Het lied was zeker een kandidaat voor een Brabants Volkslied.


Voor de tekst tekende priester Adriaan Hamers. Adr. P. Hamers werd in Tilburg geboren in 1871. Zijn vader Adriaan, die een kerkkoor leidde, gaf zijn zoon het eerste muzikale onderricht. De jongen zelf wilde priester worden en aldus geschiedde. De muzikale belangstelling bleef. Tijdens zijn opleiding bij het Bossche bisdom leerde hij het Gregoriaans waarderen. Naast wereldlijke liederen verzamelde hij geestelijke liederen voor verschillende gelegenheden. Dit zou in druk verschijnen en werd vele malen herdrukt, veelal bij drukkerij Bergmans. De muziek heeft verwantschap met die van Palestrina.

Van Theo Schouw ontving het Regionaal Archief Tilburg het manuscript van de geestelijke liederen. Op de foto zien we Adr. P. Hamers links tijdens een bezoek aan het slot Molkenkur bij Heidelberg.

Hamers overleed op 13 juli 1929 te Oosterhout, slechts 57 jaar oud.

vrijdag 6 september 2013

Kom op de thee bij Willem II


Op 14 en 15september is het weer Open Monumentendag en openen talloze historische panden hun deuren. Regionaal Archief Tilburg biedt op zondag de 15e een koninklijk programma! Het gebouw aan Kazernehof 75 is in 1842 gebouwd in opdracht van Koning Willem II. Voor één dag keert Willem II terug en ontvangt bezoekers van Open Monumentendag in het archief.


Voor het archief is het ook een klein feestje, want precies 25 jaar geleden betrokken we dit gebouw. Enorme bouwtechnische aanpassingen werden hiervoor gedaan, onder andere door de constructie van een depot onder het parkeerterrein.

De oorspronkelijke functie was een paardenstal. Van 1842 tot 1856 stonden hier ook daadwerkelijk paarden. Van 1859 tot 1968 werd het pand gebruikt en uitgebreid door Wollenstoffenfabrikant BeKa, en vanaf 1988 zit hier Regionaal Archief Tilburg.

Koning Willem II in hoogst eigen persoon vertelt vol passie en humor over de geschiedenis van dit pand, dat er zonder hem niet was geweest!
Kom luisteren naar Willem II en zet jezelf op een historische foto. We delen cadeautjes uit aan kinderen en aan degenen die Willem II een vakantiekaart hebben gestuurd!

Willem II start zijn presentatie op de volgende tijden: 11.30 uur, 11.50 uur, 13.00 uur, 13.20 uur, 14.00 uur, 14.20 uur, 15.00 uur, 15.20 uur, 16.00 uuren 16.20 uur.




woensdag 4 september 2013

Regionaal Archief Tilburg start nieuw cursusseizoen

Op zoek naar de geschiedenis van je eigen familie, je huis, straat of wijk? Wil je oud schrift leren lezen? Regionaal Archief Tilburg biedt daarvoor cursussen aan: stamboomonderzoek, huizenonderzoek, oud schrift en familiegeschiedenis.

Het archief heeft jarenlange ervaring met het geven van cursussen. Deelnemers gaan zelf op zoek in historische bronnen en kunnen voor een groot deel zelf invulling geven aan hun zoektocht. Het eindresultaat is vaak dat een deel van de eigen geschiedenis onderzocht en beschreven is.

Het lesmateriaal wordt grotendeels via een digitale leeromgeving aangeboden. Voor deelname aan de cursussen is ervaring met werken aan de computer dan ook essentieel. De cursus ‘Familiegeschiedenis’ wordt in samenwerking met het Brabants Historisch Informatie Centrum in Den Bosch gegeven.


Stamboomonderzoek
september – november 2013 / 6 bijeenkomsten
woensdag 14.00 – 16.00 uur

Onderzoek je woonomgeving
oktober - november 2013 / 4 bijeenkomsten
donderdag 14.00 – 16.00 uur

Oud Schrift voor gevorderden
december 2013 – maart 2014 / 6 bijeenkomsten
woensdag 14.00 – 16.00 uur

Familiegeschiedenis
februari – juni 2014 / 2 bijeenkomsten
zaterdag en digitale studiebegeleiding
i.s.m. Brabants Historisch Informatie Centrum

Onderzoek je woonomgeving
maart - april 2014 / 4 bijeenkomsten
donderdag 14.00 – 16.00 uur

Oud Schrift voor beginners
april – juni 2014 / 6 bijeenkomsten
woensdag 14.00 – 16.00 uur

Inschrijven kan via de website.
Locatie: Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75, 5017 EV Tilburg (let op: ‘Familiegeschiedenis’ heeft één cursusdag in Den Bosch en één in Tilburg)


dinsdag 3 september 2013

De Kaart van Zijnen is ons Stuk van het Jaar

We zijn eruit! Na een maand 'likes' verzamelen via onze Facebookpagina hebben we de winnaar van onze voorverkiezing van Stuk van het Jaar. De Kaart van Zijnen is overtuigend als favoriet uit de bus gekomen.

Dit op één na allergrootste archiefstuk van Nederland doet in oktober mee aan de landelijke verkiezing van Stuk van het Jaar. Een mooie inzending, waarmee we hoog hopen te scoren!!!


Er is geteld via 'likes' op Facebook en berichtjes op het weblog. De uitslag is als volgt:
1. Kaart van Zijnen   (76)
2. Muurkranten   (51)
3. Reisdagboek   (47)
4. Dagboek van Helga Deen   (44)
5. Onnozele kinderen   (41)
6. de Sjoelbak én de Brief van het riekende lijk    (27)
7. Lias    (23)
8. Huldeblijk aan Willem II    (22)
9. Film van Maria Gorettihuis    (19)


Tijdens de Maand van de Geschiedenis staat de Kaart van Zijnen tussen alle 40 archiefstukken die meedingen naar de titel Stuk van het Jaar. We hopen dan ook weer op een groot aantal stemmers!

Nog even het verhaal van de kaart:
Deze plattegrond is meer dan drie bij vier meter groot en is mogelijk de grootste 18e eeuwse kaart van de wereld. Op de kaart staat de ‘Heerlijkheid Tilburg en Goirle’ uit 1760. De opdrachtgever van de kaart is de Graaf van Hogendorp, eigenaar van het grondgebied van de Heerlijkheid. De kaart hing in het kasteel van Tilburg, zodat alle bezoekers van de graaf goed konden zien hoe imposant hij was met zo'n groot gebied.

Diederik Zijnen is de maker van deze plattegrond, vandaar de naam Kaart van Zijnen. Hij tekende heel nauwgezet. Leg je deze kaart over een huidige kaart, dan klopt vrijwel alles. Regionaal Archief Tilburg digitaliseerde dit enorme archiefstuk in 2011. De Kaart van Zijnen is nu tot in het fijnste detail digitaal te bestuderen.

De Kaart van Zijnen behoort zonder twijfel tot de grootste archiefstukken van Nederland. Tot nu toe weten we van slechts één stuk dat iets groter is, een Geologische Kaart van de Lekdijk Bovendams van RHC Rijnstreek en de Lopikerwaard.

De gehele Kaart van Zijnen bestuderen? Ga dan naar de speciale viewer. Daar is het ook mogelijk een reproductie van de kaart te bestellen.

De Kaart van Zijnen bekijken in combinatie met latere kaarten? Ga dan naar Tilburg op de Kaart. Je zult via Google Maps zien dat Zijnen zijn werk heel goed heeft gedaan!

Het hele digitaliserings en conserveringsproces nog eens zien? Bekijk dan het filmpje van Anne Neijnens.



maandag 2 september 2013

Studentenvereniging Sint Leonardus

De eerste jaarstudenten gaan aanstonds aan de studie en staan dan voor de keuze bij welke studentenvereniging aan te sluiten. De oudste studentenvereniging in Tilburg is die van de R.K. leergangen, Sint Leonardusvereniging ook wel Leendert genoemd. Net als de katholieke leergangen is de studentenvereniging opgehouden te bestaan.
De vereniging was van Rooms-katholieke signatuur en werd in 1918 opgericht. De andere studentenvereniging in Tilburg was Sint Olof. Deze bestaat nog steeds.

Frans Siemer met hondje Pépé

Van Theo Schouw kregen we een notulenboek van de Tilburgse studentenvereniging Sint Leonardus vanaf 1938-1941. Met veel humor zijn in 1938-1939 de belevenissen van Leendert vastgelegd. Steevast wordt er in stamkroeg l'Industrie aan de Heuvel "vergaderd". De politieke voorkeur was de R.K. staatspartij (nu CDA). De lezingen hadden een divers karakter, de filosofie van de liefde of vrijmetselarij. Architect Jan Donders hield een lezing over de schilder Goya. Muziek werd er gemaakt, Kees Mandos zong met Joris Bedaux aan de piano. Niet alleen serieuze zaken kwamen aan bod, de notulen spreken ook: En toen schonk men weer bier.

Ook op 11 mei 1940 stonden 'gezellige' plannen op het program. Bijeenkomen werd steeds moeilijker. In het invalsjaar 1940 wordt gekozen bijeen te komen in de kleine zaal van huize Engelina Voskens, dochter van waard Voskens. Het papier werd zelfs schaars om te kunnen notuleren, in juli 1941 eindigt het notulenboek.


Het notulenboek geeft een uniek inkijkje in het Tilburgse studentenleven uit die tijd.

Via oud wethouder Jan Timmermans ontvingen we in januari 2014 uit de nalatenschap van Ton Rooijmans (1938-2013)verschillende documenten van Leendert. Hierin bevindt zich een brief van Frans Siemer, waarin hij vertelt over zijn verkoudheid met een klein zelfportret.