Vormenfabriek Tilburg




Sint Ceciliastraat

Het logo van de Vormenfabriek Tilburg lijkt in ons collectief geheugen geprent, wie kende de fabriek in de Sint Ceciliastraat nu niet ? Waar ooit de fabriek stond, komt een geheel nieuw wijkje met  appartementen (33), kleine en grote eengezinswoningen (125) en mogelijk een medisch centrum en speelterrein.  De gebouwen zijn afgebroken en de grond is al gesaneerd.

De vormenfabriek vestigde zich in 1927 in Tilburg. De eigenaar Cornelis Pieter van Battum (1887-1975) verplaatste zijn bedrijf vanuit Delft naar de Hoevense Kanaaldijk, omdat hier de energieprijzen veel lager waren. Het water werd uit het Wilhelmakanaal gehaald. Het gebouw stond in die tijd bekend als het 'witte gebouw'. Voor die tijd was bierbrouwerij De Kroon in dit gebouw gevestigd. Het idee dat de vormenfabriek zijn productie geheel richtte op het maken van vormen voor chocoladefabrieken is niet geheel waar. In 1928 werd bijvoorbeeld gestart met de productie van petroleumkannen, maar ook knopen voor het Nederlandse leger. De crisisjaren uit de jaren dertig werden met ups en downs overleefd. In juni 1931 brak een brand uit, de schade bleef beperkt.

Hoevense Kanaaldijk

In oktober 1937 werd een nieuw bedrijventerrein betrokken aan de Sint Ceciliastraat. Voorheen had hier een schoenfabriek gezeten. De volgende crisis diende zich al snel aan, de Tweede Wereldoorlog. Veel mannelijke medewerkers moesten deelnemen aan de Arbeitseinsatz. Chocoladevormen werden er tijdens de bezetting weinig vervaardigd, naar petroleumvergassers en legermaterieel was meer vraag.

Hoewel de Vormenfabriek Tilburg een oud Tilburgs bedrijf is, nu op de Gesworenhoekseweg, hadden we weinig foto's van het bedrijf.  Josephus Joannes Wilhelmus Theodorus (Sjef) de Kanter (1916-2005) startte in maart 1932 als leerling-stempelmaker bij het bedrijf. Hij wist goed op te klimmen, vanaf januari 1940 had hij samen met A.W. Hurald de leiding over de stempelmakerij- stamperij en massaproductie en vanaf november 1944 werd hij bedrijfsleider. Hij was het ook die de petroleumvergasser bedacht, waarmee de productie na de oorlog werd opgestart.  Na reeds vanaf eind 1941 als leraar werkzaam te zijn op de R.K. Avondnijverheidsschool, volgde op 1 januari 1947 een benoeming aan de 1e Technische School Tilburg (ambachtsschool) aan de Spoorlaan waar hij in 1981 als directeur van de 1e LTS afscheid nam van het onderwijs.




Sjef de Kanter

   

Uit zijn nalatenschap kwam een fotoboek over het bedrijf te voorschijn, dat een mooi beeld geeft over de geschiedenis. Zijn zoon Frans de Kanter, inmiddels niet meer in Brabant woonachtig,  verblijdde het Archief met de aanwinst. Over de opa, die werkzaam was bij weverij Donders, is deze bijdrage gepubliceerd (link).




   

En voor wie verder wil lezen is dit boek zeer lezenswaardig:

Jeroen Verhoog en Hans Warmerdam, B.V. Vormenfabriek Tilburg 1921-1996. 75 jaar specialist in chocoladevormen. Specialist in chocolate moulds for 75 years (Noordwijk, Van Speijk, 1996) ISBN 90-74640-12-5.

Historische branden in Tilburg

Vorige week hadden we het College Historisch Brandweer uit Tilburg op bezoek. Elke tweede dinsdag van de maand komt dit college bijeen. Hun belangrijkste taak is het historisch materiaal van de brandweer veilig te stellen. Mede daarom is de fotocollectie van het college in samenwerking met het Archief een aantal jaren geleden gedigitaliseerd en beschreven via Beeldonline op de website van het Regionaal Archief Tilburg. Maar als je zo met historie bezig bent zoals het college en alle ingangen kent, komt daar steeds nieuw materiaal bij. Wij als Archief staan voor een dilemma, we willen ook materiaal veilig stellen, maar kunnen niet alle foto's over alle branden opnemen. Om die selectie goed te kunnen maken, hebben we uw hulp nodig om te kunnen vaststellen wat de belangrijkste branden in Tilburg zijn geweest.

Een brand, die bij iedere oudere Tilburger in het geheugen gegrift staat, is natuurlijk de brand van de Vroom en Dreesman in augustus 1965 (link). Of wat te denken van branden van de textielfabrieken Franken,W. Schoenmakers, Swagemakers-Caesar en het expeditiebedrijf Verhoeven in 1957 of die uit 1959 de brand van Smarius, in 1973 Van Dooren en Dams ? Of toch de andere spectaculaire brand van metaalhandel Mercx in mei 1965 ?

Goirkestraat 1957



V &D 10 augustus 1965

Wij horen graag uw mening. Met uw kennis kunnen we de geschiedenis van Tilburg goed vorm geven.
Aan de hand van uw reacties heb ik een overzicht gemaakt, nog niet volledig):
Bedankt voor uw reacties, even een tussenstand:
Reacties op de historische branden
- 29 december 1931
De vijf doden bij cafébrand De Valk
- 14 januari 1948
Spinhulzenfabriek dr. Van Roosmalen, Ringbaan Oost 18,
- 21 september 1950
Mutsaerts' kinderwagenfabriek aan de Groenstraat 119. (3 x)
- 20 maart 1953
Verfmagazijn, gelegen achter de drogisterij Simons Transvaalplein 20.
- 27 november 1954
Wollenstoffenfabriek Janssens van Buren aan de Gasthuisstraat 29 (4 x).
- 20 april 1958
Paardenstal aan de Hasseltstraat 301
- 29 november 1959
Kantine, het papiermagazijn en de beschuitafdeling van de brood- en beschuitfabriek Smarius,
Ringbaan Noord 205 (2 x).
- 18 april 1962
Wolspinnerij ‘Phoenix' aan de Veemarktstraat 12.
- 16 mei 1965
Kantoren en magazijnen IJzer- en staalhandel P. Mercx, Nieuwlandstraat 45 (4 x)
- 10 augustus 1965
Warenhuis van Vroom en Dreesmann, Heuvelstraat 33 (9 x)
- 8 maart 1976
Textielveredelingsbedrijf Thijs-De Beer aan de Twentestraat.
15 en 31 december 1973
- Voormalige Wollenstoffenfabriek Van Dooren en Dams, Korvelplein 8 met de leerlooierij De Hinde (2 x)
- 27 november 1978
Lompenhandel Listex/Licatex, Wilhelminapark 4 en een opslag van spinnerij Thomas de Beer, Wilhelminapark 1-2 (2 x).
- 14 juni 1981
Leegstaande complex van kartonfabriek Van Opstal aan de Kapelstraat (2 x)
- 18 februari 1985
Pand Goirkestraat 105-107.
- november 1985
Bowling aan de Zuidoosterstraat
- 7 augustus 1986
Pondres, Kuiperstraat 15.
- 30 juni 1993 -
Garagebedrijf Versantvoort industrieterrein Loven.
Beroepsonderbrandmeester M.F. van Corven komt door een omvallende muur om het leven, drie collega's raken gewond.
- 30 augustus 1998
Van Gorp-Bolsius, Voltstraat (2 x)
- Juni 2007
Wolkat
- 29 november 2014
Stadssporthal Goirleseweg link





Leestip: Putten, Rob van, 200 jaar brandweer in Tilburg, in: 3 (1985) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur nr. 4, p. 3-64 (link);(link).

175 jaar Brandweerkazerne in Goirle

Kazerne aan de Kerkstraat

De brandweerkazerne in Goirle bestaat 175 jaar. Daarom houdt de brandweer op zondag 2 juni 2013 van 12.00 tot 16.00 uur open huis. Iedereen is welkom om een kijkje te komen nemen in en rondom de kazerne aan de Kerkstraat 14 te Goirle (link).

175 jaar is zeer lang geleden, het begin van de brandpreventie begint met de bouw van een brandspuithuis in 1838 ! Om tijdig branden te kunnen blussen waren er op verschillende plaatsen brandkuilen gegraven zoals bij Abcoven, Bakertand en De Mortel. Branden braken met enige regelmaat uit zoals die uit juni 1849 als gevolg van blikseminslag in drie huizen in de Bergstraat. Het gemeentehuis brandde in 1918 geheel tot de grond af.  Een groot deel van het archief ging hiermee verloren. In 1933 stond een smokkelauto in brand. De Tweede Wereldoorlog neemt een bijzondere plaats in. Een geallieerde bommenwerper stortte neer op Huis ter Loo, alleen de schuur kon gered worden door de Goirlese brandweer. Op de Regte Heide woedde met enige regelmaat brand(jes).

Bluswerkzaamheden Huis Ter Loo

De geschiedenis van de brandweer van Goirle en Riel is in 2000 op schrift gesteld door Thijs Kemmeren, Norbert de Vries en Piet Wiercx van de Heemkundige Kring De Vyer Heertganghen. Een aanrader voor wie interesse heeft in de brandbestrijding. Van het verleden zal aanstaande zondag ook veel van te zien zijn in de vorm van historisch brandmateriaal.