Charters uit Geertruidenberg en Raamsdonk in de picture

Op donderdagavond 16 januari 2014 geeft Astrid de Beer van Regionaal Archief Tilburg een lezing over Middeleeuwse documenten uit Geertruidenberg en Raamsdonk. Het archief heeft veel van deze bijzondere documenten in de collectie en besteedde hier veel aandacht aan in het project De Charterbank.

In 2009 is Regionaal Archief Tilburg begonnen om deze documenten uit de (late) Middeleeuwen van de gemeente Geertruidenberg te digitaliseren en in een online beeldbank te plaatsen. Deze documenten heten charters, vandaar de naam Charterbank. Vrijwilligers sloten zich aan bij het project en zetten de vaak moeilijk leesbare tekst om in leesbare tekst. Hierdoor werden deze onbekende en ontoegankelijke, eeuwenoude documenten zichtbaar én bruikbaar voor een grotere groep onderzoekers. Astrid vertelt in de lezing over dit project. Ook gaat zij in op de zeer diverse en interessante inhoud en verschijningsvorm van de Geertruidenbergse en Raamsdonkse charters. Verschillende aspecten komen hierbij aan de orde: schrijfstijlen, afkortingen en dateringen.

Astrid de Beer (1972) studeerde Geschiedenis en Taal- en Cultuurstudies aan de Universiteit van Utrecht. Momenteel is zij werkzaam als projectleider Charterbank bij Regionaal Archief Tilburg.

De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe en is vrij toegankelijk voor leden van de Oudheidkundige Kring en voor andere geïnteresseerden.
De lezing is op donderdagavond 16 januari van 20.00 tot 22.00 uur in Theater De Schattelijn in het centrum van Geertruidenberg (Vismarktstraat 4 A, 4931 AZ Geertruidenberg).

Van het jaar 1387 naar 1335

Op donderdag 14 maart 2013 zal de rector van het Bisdom 's-Hertogenbosch een zeer oud document uit 1335 uit het bisdomarchief overhandigen aan de Tilburgse wethouder van cultuur Marjo Frenk. Dat alles speelt zich af bij Regionaal archief Tilburg.

Het bisdomarchief in 's-Hertogenbosch heeft vele onontdekte schatten. Tot voor kort lag dit te overhandigen document in een bundeltje verborgen op de zolders van het bisdom aan de Parade. Het was bisdomarchivaris Jef van Gils, die het oude verstofte stuk ontdekte en bemiddelde in de schenking aan de gemeentearchivaris Yvonne Welings. Het document waarover we hier spreken is uit Tilburg en dateert uit 1335. Tot nu toe moest Regionaal Archief Tilburg 1387 als oudste datum voor Tilburg vaststellen.

Tijdens de middag van de overdracht op 14 maart zal meer verteld worden over de inhoud van het document. We kunnen alvast onthullen dat het een charter is, een stuk perkament waar men in vroeger eeuwen bepaalde afspraken op schreef. Het is een schenkingsakte van een stuk grond van de abt en het convent van Tongerlo aan Bertout Bac van Tilborch. Hiervoor moest Bac dan wel een cijns betalen. Het document is schoongemaakt, in goede staat gebracht en gedigitaliseerd.

Tegelijk met de overdracht zal ook de nieuwe digitale charterbank van Tilburg haar première beleven. Enkele honderden Middeleeuwse documenten uit Tilburg zullen de komende twee jaar inhoudelijk getranscribeerd worden door een groep enthousiaste vrijwilligers van het archief.

Handschriften voor het hertogdom

De mooiste verluchte manuscripten van Brabantse hertogen, edellieden, kloosterlingen en stedelingen. Hanno Wijsman verzamelde 24 handschriften die vervaardigd zijn voor mannen en vrouwen die op de een of andere manier als Brabanders of bewoners van Brabant te kenschetsen zijn. Deze handschriften zijn vervaardigd in de vijftienden en de zestiende eeuw, sommigen in Brabant zelf, anderen op andere plekken. Ondertussen zijn de handschriften over heel Europa verspreid, naar de Bibliothèque nationale de France, de British Library in London, de Österreichische Nationalbibliothek in Wenen en naar andere bibliotheken. Met heel veel prachtige afbeeldingen. Persoonlijk vind ik het muziekschrift uit die tijd erg bijzonder om te zien, zonder maatstrepen en met prachtige miniaturen.

Deze afbeelding is uit het Trivulzio getijdenboek, niet voor een Brabander geschreven, maar net zo mooi als de Brabantse getijden- en koorboeken. Lees meer op de website van de Koninklijke Bibliotheek.