Het aanbesteden van digitaliseringsprojecten

Regionaal Archief Tilburg stelt de komende jaren weer veel archiefbronnen digitaal beschikbaar. Op die manier komt meer en meer informatie op een laagdrempelige manier ter beschikking voor onderzoekers en belangstellenden. Daarnaast richt het archief zich meer op de vraag van klanten, zoals gemeenten. Digitalisering van archiefbronnen is daarvoor noodzakelijk. Het is zelfs één van de belangrijkste middelen om het doel van participatie, kennisdeling en samenwerking te bereiken. Digitalisering is leidend in de plannen van Regionaal Archief Tilburg. De uitvoering van de digitalisering vindt plaats door derden.

In het najaar van 2014 stonden vier digitaliseringsprojecten op het programma:
- Registers Burgerlijke stand (17.575 scans)
- Doop-, trouw- en begraafboeken (4.170 scans)
- Notariële archieven en schepenbanken (49.600 scans)
- Kaarten en tekeningen (199 stuks)

Omdat het om vier grote projecten tegelijk ging, hebben we deze aanbesteed. Het doel van de aanbesteding was om te komen tot een overeenkomst voor het digitaliseren van het materiaal door een of meerdere leveranciers. En dat is gelukt. Na de aanbestedingsprocedure in oktober 2014 kwam het digitaliseringsbedrijf GMS als ‘winnaar’ uit de bus voor alle vier de projecten. In 2015 zou alles conform planning worden gedigitaliseerd. Vanuit het archief kwam echter de vraag of een of meerdere digitaliseringsprojecten al in 2014 zouden kunnen worden gerealiseerd. Dat bleek te kunnen en GMS ging meteen aan het werk om dit mogelijk te maken. In eerste instantie konden drie projecten al worden uitgevoerd. Het project ‘Notariële archieven en Schepenbanken’ zou dan in 2015 gedigitaliseerd worden. Tot onze grote verrassing heeft GMS het voor elkaar gekregen om ook dit archief in 2014 te digitaliseren. Een compliment waard!

Na het digitaliseren moesten alle digitale beelden geupload worden op onze website. In de afgelopen maanden werd steeds een van de genoemde projecten zichtbaar op onze website. Als eerste waren dat de aanvullingen van de registers van de burgerlijke stand van Dongen, Drimmelen, Goirle, Loon op Zand, Moergestel, Oisterwijk en Oosterhout (zie weblog van 18 februari). Gevolgd door de aanvullingen van de doop-, trouw- en begraafboeken van Berkel-Enschot, Tilburg en Oisterwijk. Daarna was het de beurt aan het archief van Schepenbank Geertruidenberg (zie weblog 10 februari) en de notariële archieven van Diessen, Baarle-Nassau en Chaam. Tenslotte werden de 199 kaarten en tekeningen van Tilburg gepubliceerd, waardoor nu alle vier de projecten voor iedereen digitaal zijn in te zien. Neem eens een kijkje en geniet van al onze digitaliseringsprojecten.

Geertruidenberg op de Kaart officieel in gebruik genomen

Op donderdag 19 maart nam de Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe een nieuwe website in gebruik: www.geertruidenbergopdekaart.nl. Tijdens een bijeenkomst in Cultureel Centrum De Schattelijn in Geertruidenberg waren wethouder Jan van Lith (o.a. verantwoordelijk voor Kunst & Cultuur en Recreatie & Toerisme), vergezeld van enkele ambtenaren, vertegenwoordigers van de lokale VVV en leden van omringende Heemkundekringen uit Made en Raamsdonksveer getuige van de ingebruikname. Voorzitter Jan van Gils leidde de bijeenkomst. Luud de Brouwer gaf een virtuele rondleiding door de website waarna Gert-Jan de Graaf, hoofd van Regionaal Archief Tilburg, kort toelichtte wat een archief doet voor gemeente en burgers en wat de rol van het archief is in de relatie tussen die twee.

Binnen de website Geertruidenberg op de Kaart zijn een aantal automatische koppelingen gemaakt met databases die informatie over een plek kunnen leveren. Het gaat dan om de rijksmonumenten (via het Rijksbureau voor Cultureel Erfgoed) en de krantencollectie van de Koninklijke Bibliotheek (via www.delpher.nl). Als je op een willekeurige plaats op de kaart klikt krijg je o.a. de optie om uit de krant(en) artikelen in te zien die op die plaats betrekking hebben. Er is ook een optie om beeldmateriaal te bekijken. Dat levert een resultaat van foto's uit de fotodatabase van het archief op, als die aanwezig zijn.

Naast deze automatische koppelingen hebben enkele leden van de Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe er voor gezorgd dat er een kleine 150 lemma's over Geertruidenberg beschikbaar zijn gekomen in de TilburgWiki. Vanuit de wiki wordt de informatie gekoppeld binnen Geertruidenberg op de Kaart. Er vindt een koppeling plaats met de fotodatabase van het archief. In het menu aan de rechterkant zijn een aantal thema's aangemaakt over verschillende onderwerpen die al deze punten bereikbaar maken. Klik je op een thema dan zie je op de kaart een aantal "i's" verschijnen die elk een zogenaamd point of interest vertegenwoordigen. Door daar op te klikken, of in het menu rechts, verschijnt er een scherm met de informatie over dat punt.

Het verzamelen van de relevante informatie en het schrijven van een goede tekst is een arbeidsintensief werk. De Oudheidkundige kring heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen om die inhoud samen te stellen, daar keuzes in te maken en in de toekomst te blijven uitbreiden en actualiseren. Daarmee is en blijft Geertruidenberg op de Kaart een website die dynamiek uitstraalt en een goede en steeds uitgebreidere bron van informatie is voor iedereen die in Geertruidenberg is geïnteresseerd.

De Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe mag trots zijn op dit resultaat. Aan hen nu de schone en verantwoordelijke taak om www.geertruidenbergopdekaart.nl te blijven aanvullen en uitbreiden. Wij wensen hen daarbij heel veel succes!

Als er andere heemkundekringen geïnteresseerd zijn om een dergelijk project te doen, neem gerust contact op via info@regionaalarchieftilburg.nl.

Archief schepenbank Geertruidenberg digitaal!!

Op dit moment is Regionaal Archief Tilburg bezig met het digitaliseren van de meest geraadpleegde archieven van de gemeenten binnen haar werkgebied.
Afgelopen jaar is er gestart met het digitaliseren van notariële- en schepenbankarchieven. Belangrijke bronnen voor o.a. genealogen en onderzoekers naar huizen, hoeven, landerijen enz. Sinds vorige week is ook het archief van de schepenbank van Hollands oudste stad, Geertruidenberg, thuis te raadplegen. Het omvat de periode 1554-1810.

De Vierschaar, waar recht werd gesproken.

 Het stadsbestuur bestond uit een schout, twee burgemeesters , zeven schepenen en een thesaurier. Zij werden bijgestaan door de stadssecretaris. De administratie over de dagelijkse gang van zaken (de ‘huishouding’) vinden we terug in het stadsarchief. Daarnaast hadden de schepenen ook zogenaamde judiciële bevoegdheden. Het schepencollege mocht rechtspreken in civiele zaken. Dit vond plaats in de Vierschaar op het stadhuis van Geertruidenberg aan de Markt. Daarnaast zorgden zij ervoor dat overdrachten van onroerend goed, testamenten, delingen van goederen, schuldbekentenissen, voogdij- en boedelrekeningen en verklaringen over alles en nog wat keurig werden geregistreerd.

We komen in dit archief niet alleen akten over Geertruidenberg tegen, maar ook over Made. Tot 1795 behoorde dit dorp tot de jurisdictie van Den Berg, zoals deze stad in de volksmond wordt genoemd. Made vaardigde ieder jaar twee personen af om zitting te nemen in het schepencollege van Geertruidenberg. Vanaf laatstgenoemd jaar kreeg Made een eigen schepenbank.

Het gedigitaliseerde archief, met zijn grote verscheidenheid aan akten, is dus vanaf heden thuis, zo nodig vanuit een luie stoel, gemakkelijk te raadplegen.

Leuke weetjes:
• De omvang van het papieren archief omvat vier meter.
• Het archief bestaat uit 58 inventarisnummers.
• Er zijn 11.066 scans gemaakt

Ga naar de schepenbank van Geertruidenberg

Bezoek uit Geertruidenberg

In ons mooie, pas vernieuwde gebouw is het heerlijk mensen ontvangen. Zo bleek gisteren weer toen burgemeester Willemijn van Hees van Geertruidenberg en twee collega's van haar, Marcel van Ree en William Verhagen, een bezoek brachten aan ons gebouw. Het was een kennismakingsbezoek om te zien wat we doen en om een beeld te geven van de diversiteit in de collectie Geertruidenberg en Raamsdonk.

Gert-Jan De Graaf, hoofd archief, lichtte het één en ander toe over een nieuwe webapplicatie waaraan we werken. Deze digitale tool maakt het in de toekomst mogelijk voor een gemeente om bouwdossiers online te presenteren. Ook kregen de burgemeester en ambtenaren een sneak preview in de nieuwe website, die nog niet online te bekijken is.

Via de databank voor stamboomonderzoek werd gezocht in de voorouders van William Verhagen. Dat leverde vele treffers op. In de akten die bij die personen getoond werden, kwam de handtekening van ambtenaar A.H.M.J. Brejaart op, die op 23 augustus 1944 tijdens de uitoefening van zijn ambt werd neergeschoten. Geertruidenberg heeft een straat naar hem vernoemd en heeft een monument opgericht ter nagedachtenis aan deze man. Bijzonder om zijn handtekening dan nu in vele akten voorbij te zien komen.



In het archiefdepot gaven gemeentearchivaris Yvonne Welings en beheermedewerker Arjan van Loon uitleg bij een aantal documenten uit de collectie van Geertruidenberg en Raamsdonk. Arjan gaf een proeve van bekwaamheid door een tekst geschreven met oud handschrift op te lezen alsof het met een duidelijke drukletter geprint was. Dat doen niet veel mensen hem na!

Na de handtekeningen op de muur in de hal aangevuld te hebben, ach ja, waarom ook niet, maakten we nog een archiveselfie met zijn allen.

Aanwinsten 2014

In 2014 zijn er weer allerlei aanvullingen en nieuwe archieven, collecties e.d. aan het beheer van Regionaal Archief Tilburg toegevoegd. Hieronder volgt een overzicht per gemeente van de aanwinsten uit het afgelopen jaar:

Algemeen
410, 1236. Diverse schenkingen inzake de collectie bidprentjes en briefhoofden.
link en deze link
Geschonken door diverse particuliere eigenaren aan de gemeentearchivaris.

Alphen-Chaam
2117. Fotoalbum van het afscheid van burgemeester Peter van Campenhout, 2004. 1 deel.
In beheer overgedragen door de gemeente Alphen-Chaam.

Verlies
2910. Kwitanties uit het archief Acht van Chaam, 1954-1983, 1,2 meter. link
Vernietigd.

Baarle-Nassau
411. Blauwdrukken van het grensstation Baarle-Nassau, 2 bladen.
2232. Huisnummerlijsten en openbare verkopen in Baarle-Nassau.
Geschonken door mw. A.K. Tjoeng-Van Vliet aan de gemeentearchivaris.

Dongen
Verliezen
958. Notulen van het armbestuur Nieuwkuijk en Onsenoort, 1791-1808, 1 deel.
Overgedragen aan het Streekarchief Heusden en Waalwijk.

978. Delen uit het archief van de Hervormde 's Gravenmoer, 1 meter.
Teruggave aan kerkbestuur.

Drimmelen
2400. Jaarrekening en begroting van het dorpsbestuur Terheijden, 1806-1807, 2 stukken.
2500. Benoemingen van schepenen in Hooge en Lage Zwaluwe door de Staten-Generaal en de Koning van Pruisen, 1710, 1728. link
Geschonken door het Stadsarchief Breda.

Verlies
411. Twee dubbele huisnummerkaart (lichtdruk) kom Made en Drimmelen, 140 x 95 cm, schaal 1:2500, vervaardigd in 1981, bijgewerkt tot 1989.
Vernietigd.

2341. Made's Mannenkoor te Made, 1927-2002, 2,875 meter
Geretourneerd aan bestuur.

Geertruidenberg
2639. Klassenfoto van de openbare lagere school in Geertruidenberg, 1924. link
Geschonken door mw. P. van Cleef aan gemeentearchivaris.

2666. Dvd Geertruidenberg 800 jaar stadsrechten.
In beheer overgedragen.

Verlies
2619. Stukken van financiële en personele aard uit het archief van de Nutsschool Geertruidenberg,0,5 meter
Vernietigd.

Gilze en Rijen
2844. Bouwvergunningen 1901-2010, 156,875 meter.
In beheer overgedragen.

2833. Compositiefoto van behangselfabriek Rath en Doodeverf. link
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

Goirle
1066. Aanvulling op de bouwvergunningen van de gemeente Goirle, 1947-1980, 2 meter
1280. Aanvulling op de bouwvergunningen van de gemeente Goirle, 1972, 1975, 1979, 5,5 meter
1554. Bouwvergunningen van de gemeente Goirle, 1982-1993, 44,5 meter
Totaal: 52 meter
In beheer overgedragen aan de gemeentearchivaris.

1567. Archief van de familie Mallens te Goirle, 1940-1956, 0,125 meter link
Geschonken door mevr. M.E.H. Mallens-Van der Woude aan de gemeente Goirle.

Hilvarenbeek
419. Film van de Groot-Kempische Cultuurdagen i Hilvarenbeek, 1961, 2 stuks. link
In beheer overgedragen.

1101. Wandelkaart van het landgoed “De Utrecht”, schaal 1 – 20000, ca. 1940, 1 blad.
Geschonken door F. van Kruisselbergen.

1532. Archief van Stichting Jeugd 12 - 16 jaar, nadien The Young Ones, 0, 375 meter
Geschonken door Heemkundekring Ioannes Goropius Becanus.

1564. Hinderwetvergunningen Hilvarenbeek, 1960-1979, 2,125 meter. link
In beheer overgedragen.

Oisterwijk
411. Prent vervaardigd door A(afke) Holman van het station in Oisterwijk, 1979.
Afmeting prent: 29x21 cm. link
Geschonken door mw. R. van Veggel aan de gemeentearchivaris.

Oosterhout
Verlies
2073. Collectie Dag- en weekbladen Oosterhout, 1860-2014, 13,5 meter
- Het weekblad Het Kanton, 1877-2014;
- Nieuwe Bredasche en Oosterhoutsche Courant, 1860-1868, 1871-1876, 1879-1885;
- De Oosterhoutsche Courant, 1910 - 1917;
- Het Stadsblad, 1972-1983, 1985-1989;
- Weekblad Oosterhout, 2004 4/5 – 24/11 .
Overgedragen aan de Koninklijke Bibliotheek.

Tilburg
105. Aanvulling Comité Tilburg-Wolverhampton, 1946, 1 omslag
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

133. Wollenstoffenfabriek W. Brands en Zonen te Tilburg, 1941, 1961.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

303. Aquarel Noordhoekse kerk, 1983, 1 blad.
Geschonken door I. Ponsioen.

383. Boek: Mijn soldatentijd. Memoires van Ad Vorselaars gedurende zijn militaire diensttijd in het v.m. Nederlands-Indië; met cd-rom van de bestanden.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

339. Brief van een moeder aan haar dochter zr. Lutgardus, 1948. link
Geschonken door Jan Timmermans aan de gemeentearchivaris.
339. Kwitantie van A.J. Verbunt, Tilburgse gekwalificeerde tot de heffing van de 3/100 op de inkomstenbelasting van de bewoners van Waspik, 1800. 1 stuk
Geschonken door het Stadsarchief Breda.

399. Documentatie en foto's over N.V. Verzekering-Maatschappij Johan de Witt.
Geschonken door dhr. H. van Overbeek.
399. Stukken inzake Antoine van Boxtel, inzake de radiodistributie, 1943. link
Geschonken door L.W.J. Fikken aan de gemeentearchivaris.
399. Reclamefolder voor kinderwagens van Van Delft, 1949. link
Geschonken door H. van Tilburg aan de gemeentearchivaris.
399. Stukken betreffende het ambtsjubileum van A.A. van de Weereld (1906-1978) bij de Nederlandse Spoorwegen, 1964.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.
399. Drie gedrukte documenten Verzorgingscentrum Sint Antonius van Padua, 1970-1971, 1995.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.
399. Reclamefolder van Opbouw is Ons Streven O.I.O.S. agenturen, Oisterwijksebaan 86, Tilburg.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.
399. Diploma's van Petrus Wilhelmus van Dooremalen, 1 omslag
Geschonken aan de gemeentearchivaris.
399. Documentatie inzake jongerencultuur jaren zeventig.
Geschonken aan gemeentearchivaris.

406. Diverse foto's, onder andere:
Link naar personeel weverij Donders;
Link naar Vormenfabriek Tilburg;
Link naar Werk in Uitvoering Tilburg;
Link naar glasnegatieven jaren dertig.
Link naar Verboden toegang voor vrouwen.
Link: Tilburg rond 1900: Zomerstraat.
Link: Fietser op vrijersvoeten.
Link: Verdwenen stadsbeelden: Lidwinakerk.
Link: Klassenfoto bij Peerke op het Wilhelminapark.
Link naar Pianohandel Simons.

484. Stukken betreffende de organisatie van de inkoop van kantoorbenodigdheden, 1947-1986. 2 dossiers
Overgedragen aan de gemeentearchivaris.

565. Stukken betreffende auto en rijvergunning van huisarts dr. S.M. Moerel, 1933, 1940-1942. link
Geschonken door F. Kense aan de gemeentearchivaris.

635. De Schakel, orgaan van de Koninklijke H.B.S. Willem II Tilburg, 1950-1953.
Geschonken door het Breda's Museum aan de gemeentearchivaris.

668. Aanvulling op de collectie muurkranten, 1979. link
Geschonken door Stadsarchief Breda.

672. Affiche van De Regenboog. link
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

1041. Jaargangen De Nieuwe Schakel 2012-2013, 0,25 meter.
Geschonken door dhr. Panis aan de gemeentearchivaris.

1116. Brief van Isabelle Bogaers-Pollet aan haar zoon Pierre, 1908, 1 stuk. link
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

1140. Plakboek van de kaboutergroep St. Jan Baptist van het kamp in Wintelré, gemeente Vessem, 1974
Geschonken door I. Ponsioen.

1302. Aanvulling 2014: Zakagenda C.M. Norenburg van Seters, 1944, 0,12 meter.
N.B. Hierin de aantekening over het laatste contact met haar zoon René op maandag 21 februari.
Bruikleen van de familie.

1310. Dossier inzake de verkoop van MACO B.V. aan het Piusplein, 1988-1996.
In beheer overgedragen aan de gemeentearchivaris.

1536 Collectie Piet van Beers, 0,12 meter.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

1541. Familiearchief Lepelaars, 1925-1978, 0,125 meter.
Aankoop. Niet openbaar voor het jaar 2040.

1542: Album van de meisjesschool Maria Broekhoven, 0.5 meter.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

1547. Collectie documentatie Nieuwsblad Van Het Zuiden Tilburg, 1973-2011, 3,375 meter
Geschonken aan gemeentearchivaris.

1550. Studentenvereniging Sint Leonardus aan de Katholieke Leergangen, 1938 - 1966, 0,125 meter.
Geschonken aan de gemeentearchivaris.

1551. Familiearchief Hartog Benjamin van Dam – Geens, 1920-1943, 0,12 meter.
Geschonken door dhr. en mevrouw Spapens-Smolders aan de gemeentearchivaris.

1561: Documentatie van en over Jacques Hermans (1937-2009), 0,12 meter.
Geschonken door mw. C. Hermans- van Haaren aan de gemeentearchivaris.

1563: Collectie Frater M. Ambrosi, 1940-1968,. 0,25 meter.
Geschonken door de archivaris van de Fraters van Tilburg aan de gemeentearchivaris.

1565. Archief en foto's van Harmonie Heikant, 1958-2013, 1,125 meter. link
Geschonken door F. Versteden aan de gemeentearchivaris.

1568. Fotocollectie John Lamet, 1971-1973, 0,5 meter. link
Geschonken door A. Lamet te Hilvarenbeek.

Verlies

102. Archiefbescheiden uit Archief De Sleutel, 1971-1981, 0,5 meter. link
Vernietigd.

406. Dubbele afdrukken foto's Tilburg, 20^e eeuw, 1 meter.
Vernietigd.

411. Dubbele exemplaren uit de kaartenverzameling, 7 meter.
Vernietigd.

411. Tekeningen van het patrimonium van architect Tiemens, 1916, 13 tekeningen.
Overgedragen aan het Gelders Archief.

565. Egodocument over de stad Breda tijdens WOII.
Geschonken aan het Stadsarchief Breda.

1041. Jaargang De Nieuwe Schakel, 1979.
Teruggave.

Bergse klassenfoto uit 1924 !

Deze klassenfoto dateert uit 1924. Het is de derde klas, nu groep vijf, van de Openbare Lagere school in Geertruidenberg. In die tijd waren er in Geertruidenberg drie basisscholen, een openbare en twee bijzondere scholen. De openbare school was tot 1952 gevestigd aan de Markt 54. Wie deze onderwijzer is, is niet bekend, maar wel dat de historicus C.J. Mollenberg verbonden is geweest aan deze school.

Aan de financiering van het bijzonder onderwijs ging een ware landelijke schoolstrijd aan vooraf. In 1920 trad de Lager Onderwijswet 1920 in werking, drie jaar voor het jaar dat deze foto werd gemaakt.

Het aantal leerlingen in deze gemengde derde klas is niet groot. In de loop van de jaren bleef het leerlingenaantal gering en de school werd uiteindelijk opgeheven. Opvolger werd de Nutsschool Geertruidenberg, nu De Biekorf. Het was de historicus Bas Zijlmans, die de naam voor de school bedacht.

Mocht u ondanks de ouderdom van de foto, een persoon herkennen, alle informatie is meer dan welkom. Paula van Cleef uit Amsterdam schonk de klassenfoto aan het Archief.

Prachtige aanvulling aan de collectie over Geertruidenberg

Vrijdag 21 februari 2014 vierden we feest. Een bijzondere archiefcollectie werd officieel overgedragen aan Regionaal Archief Tilburg. Bas Zijlmans, dé deskundige op het gebied van de historie van Geertruidenberg, verzamelde tientallen jaren materiaal over Geertruidenberg en Raamsdonk: kaarten, foto's, studies, brieven, documenten, allemaal netjes gerubriceerd in categorieën als Kerkgeschiedenis, Economie, Spelen en feesten, Onderwijs, Gebouwen, Kunst en Cultuur, Letterkunde, Volksgebruiken en nog veel meer. In totaal beslaat de collectie ruim 20 meter. Zoiets krijgen we niet elke dag door een particuliere schenking!

Een vrolijk gezelschap van familie van Bas, vrienden, collega's van de Oudheidkundigenkring, een journalist en een wethouder verzamelde zich in het archief om het mee te vieren. Yvonne Welings deed het woord en overhandigde twee flessen wijn: één om nu al op te drinken, en één 'oplegwijn' om pas over een paar jaar op te drinken. We reizen er graag voor naar Geertruidenberg om erbij te zijn als deze fles open gaat!

Foto Paul de Schipper/BN De Stem

Bas Zijlmans nam zelf uiteraard ook het woord. Hij vertelde dat diverse mensen hem hadden gevraagd hoe het voelde om zo'n grote collectie af te staan. Als een 'amputatie'? Nee, zo voelt hij dat zeker niet. Meer als een kind dat groot wordt en uitvliegt. En als het goed terecht komt, dan voelt dat als een opluchting, als een geruststelling. Wij van het archief zullen er alles aan doen om de nieuwe plek van dit 'uitgevlogen kind' goed in te vullen. We zullen er zuinig op zijn, het goed beheren en op de juiste manier laten zien aan geïnteresseerden.

Wethouder Van der Belt van Geertruidenberg dankte Bas Zijlmans voor zijn ijver, kennis, en zijn bereidheid zijn archiefschat in bewaring te geven aan Regionaal Archief Tilburg.

Daarna volgde een rondleiding in het depot. Daar lagen aan aantal stukken uit het overgedragen archief, om een idee te geven van de inhoud van Zijlmans collectie. Ook lagen er een aantal bijzondere stukken uit Geertruidenberg en Raamsdonk die we al langer in de collectie hebben, zoals charters en het boek van het vissersgilde. De bijeenkomst werd afgesloten met een borrel, waarbij we met zijn allen een toost uitbrachten op Bas Zijlmans en op de wens dat zijn collectie veel geraadpleegd zal worden!



De inventaris staat online. Mogelijk gaan hier in de loop der tijd nog wat aanvullingen op volgen, maar voor nu is te zien wat er allemaal in de collectie zit. Schrik niet, de inventaris is 180 pagina's lang. Dat geeft al aan hoe groot deze overgedragen collectie is.














Door een hele goede rubricering is er gemakkelijk in te zoeken.
Ga voor de inventaris naar de website, zoek op 'exacte zin' Collectie Bas Zijlmans en klik op het Word-ikoontje. Zo kan vanuit huis vooronderzoek gedaan worden, voordat je het archief hier in de studiezaal gaat raadplegen.

BN De Stem over de overdracht

Over zegelstaarten, inktvraat en vidimi in het kwadraat: charters uit Geertruidenberg en Raamsdonk

Op donderdagavond 16 januari was Regionaal Archief Tilburg uitgenodigd om een avond te vullen bij de Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe. Astrid de Beer vertelde over de Charterbank Geertruidenberg en Raamsdonk.
De lezing liep van 20.00 tot 22.00 uur (met eigenlijk toch wel een enorme uitloop). Er was uitgebreid de gelegenheid om eens wat dieper in te gaan op een aantal aspecten van charters, waar bij eerdere kortere lezingen nooit tijd voor was.

Met veel beelden liet Astrid zien hoe charters aangetast kunnen worden door inkvraat, vocht, constant opgevouwen zitten, knaagwerk van muizen of zilvervisjes, schimmel en ook door ruw knipwerk van de mens en gebruik als boekband.
Met voorbeelden was te zien hoe in de loop der tijd de visie op restauratie is veranderd (zichtbaar of bijna onzichtbaar aangestukt (gerestaureerd met nieuwe stukjes perkament)). Leuk was het puzzelwerk over het vidimus ('Wij hebben gezien') en het vidimus op het vidimus (snapt u het nog? 'Wij hebben gezien dat het gezien is').

Heel interessant was het om eens tijd te nemen voor de zegels en hoe die aan het perkament bevestigd zijn. Samen met het publiek in de zaal plozen we uit hoe ze vast gemaakt zijn en in welke volgorde: eerst de achterkant van het zegel, dan een strook perkament, dan de voorkant? Of andersom? De luisteraars, voornamelijk leden van de Oudheidkundige Kring, gaven hun visie, stelden volop vragen en zo werd het een leerzame, vrolijke avond met veel interactie, die veel later werd afgesloten dan in het programma stond.


Regionaal Archief Tilburg deelt graag op deze manier haar kennis en ervaring over het archiefwerk en over projecten die we uitvoeren. We gaan graag nog eens terug naar Geertruidenberg en komen graag op met een informatieve avond op bezoek bij de andere gemeentes uit ons werkgebied.

Meet weten over de Charterbank Geertruidenberg? Bekijk de website en zoek dan op Geertruidenberg of Raamsdonk.

Charters uit Geertruidenberg en Raamsdonk in de picture

Op donderdagavond 16 januari 2014 geeft Astrid de Beer van Regionaal Archief Tilburg een lezing over Middeleeuwse documenten uit Geertruidenberg en Raamsdonk. Het archief heeft veel van deze bijzondere documenten in de collectie en besteedde hier veel aandacht aan in het project De Charterbank.

In 2009 is Regionaal Archief Tilburg begonnen om deze documenten uit de (late) Middeleeuwen van de gemeente Geertruidenberg te digitaliseren en in een online beeldbank te plaatsen. Deze documenten heten charters, vandaar de naam Charterbank. Vrijwilligers sloten zich aan bij het project en zetten de vaak moeilijk leesbare tekst om in leesbare tekst. Hierdoor werden deze onbekende en ontoegankelijke, eeuwenoude documenten zichtbaar én bruikbaar voor een grotere groep onderzoekers. Astrid vertelt in de lezing over dit project. Ook gaat zij in op de zeer diverse en interessante inhoud en verschijningsvorm van de Geertruidenbergse en Raamsdonkse charters. Verschillende aspecten komen hierbij aan de orde: schrijfstijlen, afkortingen en dateringen.

Astrid de Beer (1972) studeerde Geschiedenis en Taal- en Cultuurstudies aan de Universiteit van Utrecht. Momenteel is zij werkzaam als projectleider Charterbank bij Regionaal Archief Tilburg.

De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Oudheidkundige Kring Geertruydenberghe en is vrij toegankelijk voor leden van de Oudheidkundige Kring en voor andere geïnteresseerden.
De lezing is op donderdagavond 16 januari van 20.00 tot 22.00 uur in Theater De Schattelijn in het centrum van Geertruidenberg (Vismarktstraat 4 A, 4931 AZ Geertruidenberg).

Overlijdensregisters 1806-1810

Het Regionaal Archief Tilburg heeft er best veel, 14 om precies te zijn en wel van de plaatsen Alphen, Riel, Baarle-Nassau en Ulicoten, Chaam, Geertruidenberg, Hilvarenbeek, Hooge en Lage Zwaluwe, Loon op Zand, Made en Drimmelen, Oosterhout, Raamsdonk, Hendrik Luijten Ambacht, Terheijden en Udenhout. Bij het invoeren van de Burgerlijke Stand in 1811 moesten kerken de doop-, trouw- en begraafregisters inleveren bij de gemeentelijke overheid. Die had de registers nodig om de nieuwe bevolkingsadministratie in te kunnen richten. De overlijdensregisters 1806-1810 zijn opgenomen bij deze DTB-registers van voor 1811, maar feitelijk zijn het geen kerkelijke registers. Bij het overzicht op de website van het Regionaal Archief Tilburg staan ze omschreven als gequalificeerd. Dat roept nogal wat vragen op, wat is bijvoorbeeld gequalificeerd en waarom beginnen de registers in 1806 ?

Successiebelasting 1806
De registers zijn aangelegd omdat er een nieuwe wet werd ingevoerd voor belasting op nalatenschappen, de zogenaamde successiebelasting. Vanaf 1 januari 1806 kwam er een uniforme wet voor de gehele Republiek. De 'Gequalificeerde tot de directie der invordering van de Belasting op het Regt van Successie', meestal de secretaris van het plaatselijk bestuur, moest vaststellen of de belasting moest worden geheven. Gequalificeerd, moderner gespeld als gekwalificeerd, wil zeggen dat iemand bevoegd is om bepaalde taken te verrichten. Er waren nogal wat uitzonderingen om niet te hoeven betalen:
• vererving in rechte neergaande lijn (kinderen van ouders, kleinkinderen van grootouders, enz.) en vererving door ouders van hun kinderen werden vrijgesteld van belasting;
• overige vererving in de tweede graad (broers van zusters, grootouders van kleinkinderen) werd belast met vijf procent;
• overige vererving in de derde graad (neven/nichten van ooms/tantes en omgekeerd) werd belast met zeven en een half procent;
• wanneer het saldo van de nalatenschap minder dan driehonderd gulden bedroeg, werd de belasting kwijtgescholden.

Lijsten van overledenen
Van elk overlijden vanaf 1806 moest voortaan aangifte worden gedaan bij het plaatselijk bestuur. Het plaatselijk bestuur maakte wekelijks een lijst van aangegeven lijken in tweevoud op: één voor de officier van justitie voor het betreffende ressort en één voor de gekwalificeerde. De lijsten werden door de 'gekwalificeerden' samengesteld op grond van de lijsten van de doodgravers. De gekwalificeerde moest elk half jaar verantwoording afleggen van zijn werkzaamheden. Deze documenten zijn niet te vinden bij het Regionaal Archief Tilburg, maar bij het Brabants Historisch Informatiecentrum en wel in het archief ordonnantie successiebelasting 1806-1817.

Wij hopen met deze bijdrage het verschijnsel overlijdensregister 1806-1810 nader te hebben toegelicht. En wat ook aardig is om te vermelden dat de registers gescand online staan. Link

Overzicht aanwezige overlijdensregisters
Gekwalificeerde Alphen 1806-1810 (inventarisnummers 26-29)
Gekwalificeerde Riel 1806-1810 (inventarisnummers 36, 37)
Gekwalificeerde Baarle-Nassau en Ulicoten 1806-1810 (inventarisnummer 18)
Gekwalificeerde Chaam 1806-1810 (inventarisnummer 12)
Gekwalificeerde Geertruidenberg 1806-1810 (inventarisnummer 12)
Gekwalificeerde Hilvarenbeek, Diessen, Riel, Westelbeers 1806-1810 (inventarisnummer 24)
Gekwalificeerde Hooge en Lage Zwaluwe 1806-1810 (inventarisnummer 25)
Gekwalificeerde Loon op Zand 1806-1810. (inventarisnummer 40)
Gekwalificeerde Made en Drimmelen 1806-1810 (inventarisnummer 19)
Gekwalificeerde Oosterhout1806-1810 (inventarisnummers 58-59)
Gekwalificeerde Raamsdonk 1806-1810 (inventarisnummer 12)
Gekwalificeerde Hendrik Luyten Ambacht 1806, 1808-1810 (inventarisnummers 18-19)
Gekwalificeerde Terheijden 1806-1810 (inventarisnummer 36)
Gekwalificeerde Udenhout 1806-1810 (inventarisnummer 9)

Aanwinsten 2013

Algemeen
410. Diverse schenkingen inzake de collectie bidprentjes.
Geschonken door diverse particuliere eigenaren aan de gemeentearchivaris.

Dongen Verliezen
950 Hervormde Gemeente Dongen, 1851-1975, 1,2 meter
Vernietigd met instemming van de eigenaar.

958. Gemeentebestuur 's Gravenmoer, 0,125 meter
Herverpakking

Geertruidenberg
2638. Gravure van F. Hogendorp van de verovering van Geertruidenberg in 1573, 1600, 1 stuk. link
Geschonken door gemeentearchivaris Waalwijk.

2721. Foto van de bierbrouwerij De Wereld te Raamsdonk. link
Geschonken door P.J. van Iersel aan de gemeentearchivaris.

Gilze en Rijen
2833. Negatieven van het 50 jarig jubileum van de coöperatieve stoomzuivelfabriek De Goede Verwachting in Gilze, 1948.
2833. Negatieven van het 25 jarig jubileum van de leerfabriek Rijen.
Geschonken door de gemeentearchivaris van 's-Hertogenbosch.

Goirle
1544. Fotoarchief van Huub de Bont, 215 glasnegatieven link
Geschonken door J. Schepens aan de gemeente Goirle.

Hilvarenbeek
1530. Archief van de Stichting Bikse Torensteun te Hilvarenbeek, 1988-1991, 0,25 meter link
Geschonken door D. Kuijpers.

Loon op Zand
1194. Foto van de Aartsbroederschap van de H. Familie te Kaatsheuvel, 1940.
Aankoop

Oisterwijk
719-720. Aanvullingen op de archieven van De Vereniging het Eigen Gebouw De Schuur en de SDAP, later PvdA afdeling Oisterwijk, 1935-2002, 0 meter.link
Geschonken door dr. A. van den Oord aan de gemeentearchivaris.

867. Aanvulling op de doop-, trouw en begraafboeken Oisterwijk
Rooms-katholieke parochie
37. Trouwboek 1696-1718
38. Trouwboek 1718-1810
39. Doopboek 1765-1838
40. Doopboek 1754-1771
Langdurige bruikleen van het Bisdom 's-Hertogenbosch.

Verlies
836. Betalingsstukken van de Oisterwijkse schoolvereniging, 0,5 meter
Teruggave.

Oosterhout
2070. Negatieven van het Benedictijner Abdij te Oosterhout.
2070. Negatieven van het 25 jarig jubileum van onderwijzeres A.J. van Oirschot, 1938.(2 X)
2070. Negatieven van de coöperatieve stoomzuivelfabriek Oosterhout, 1938. (2 x).
2070. Negatieven van de R.K. Verkenners te Dorst.
link Geschonken door de gemeentearchivaris van 's-Hertogenbosch.
Archieven van: link
• 2076. Aanvulling op de collectie Oomen.
• 3166 Aanvulling archief Gemeentepolitie Oosterhout, 1944-1993.
• 3171 Gemeentebestuur van Oosterhout (1951) 1981-1990 (2008).
• 3172 Hinderwetvergunningen Oosterhout, 1933 – 1990.
• 3173 Brandweer Oosterhout, (1976) 1981-1990.
• 3175. Fotocollectie van de gemeentelijke archeologische dienst, 1994-2007 link
Totale omvang: 76 meter
In beheer overgenomen door de gemeentearchivaris.

Tilburg
015. Aanvulling op de doop-, trouw en begraafboeken, 0,125 meter
link
R.K. doopboeken van 't Goirke, 1648-1814. Klad.
R.K. trouwboeken van 't Goirke, 1633-1840. Klad.
R.K. doop- en trouwboeken van 't Heike, 1707-1774.
Langdurige bruikleen van het Bisdom 's-Hertogenbosch.

133. Stukken betreffende de fusie van W. Brands & Zonen N.V., 1965-1971, 1 omslag.
link
Geschonken door dhr. J. Brands aan de gemeentearchivaris.

296. Aanvulling op de Rooms-katholieke parochie H. Dionysius 't Heike, 0,25 meter
Langdurige bruikleen van het Bisdom 's-Hertogenbosch.

298. Aanvulling op de Rooms-katholieke parochie H. Dionysius 't Goirke, 0,25 meter
Doopboeken van de R.K. parochie H. Dionysius ‘t Goirke, 1821-1874
Trouwboeken van de R.K. parochie H. Dionusys 't Goirke, 1841-1895.
2 dozen losse documenten.
Langdurige bruikleen van het Bisdom 's-Hertogenbosch.

338. Notitieboekje van stoffenagent F.A. Blömer uit Amsterdam, 1 deeltje
Hierin aantekeningen over textielfabrikanten in Nederland, m.n. ook Tilburg, tijdens de oorlogsjaren.
Geschonken door Textielmuseum aan gemeentearchivaris.

399. Muziekstukken met foto van Adr. P. Hamers (1871-1929), 1 omslag
link. Geschonken door T. Schouw aan de gemeentearchivaris.

406. Diverse foto's.
Klassenfoto zondagsschool 't Goirke link, klassenfoto 1931 link,Korte Heuvel rond 1900 link,
familiefoto's Bax link, Hasseltse kerk link, Tilburgse Textielschool link, Fuji en Tilburg link

488. Personeelsdossier Piet Gerrits, 1919-1947.
In beheer overgedragen. Niet openbaar.

528. M.13 Dagboek van Adeline Janssens, 1939-26 november 1948, 1 deel
Met herinneringen 1914-1915. link
Geschonken door dhr. R. Verbunt aan de gemeentearchivaris.

668. Aanvulling op de collectie muurkranten, februari 1979. 1 stuk.
link Geschonken door Stadsarchief Breda aan de gemeentearchivaris.

675. Balansen van Mommers & Co, 1892, 1913-1914, 1916-1933, 0,125 meter
Geschonken door C.J. Weitjens aan de gemeentearchivaris.


892. Aanvulling collectie Coba Pulskens is toegevoegd 0.5 meter
link Geschonken door mw. F. van der Steen - Pulskens aan de gemeentearchivaris.

1015. Aanvulling op het archief van de stichting Tilburg 125 jaar Stad aan het Spoor, 1988.
link Geschonken door B. van der Veer aan de gemeentearchivaris.

1188. Aanvulling op het archief van gemeentebestuur Udenhout, 1994.
1289. Aanvulling op het archief Bestuursdienst van de gemeente Tilburg, 1986-1992.
1290. Aanvulling op het archief van de Dienst Algemene Zaken (DAZ)1990-1991.
1292. Aanvulling op het archief van de Milieudienst Tilburg,1981-1996.
1310. Aanvulling op het archief van Publieke Werken Tilburg, 1985-1996.
1310. Foto's van Publieke Werken, jaren zeventig en tachtig.
link
1478. Gemeentelijke Brandweer Tilburg (1967) 1974-2009.
1479. Regionale Brandweer Midden-Brabant (1950) 1953-2004 (2005).
1480. Stichting Regionaal Opleidingscentrum Brandweer Midden-Brabant 1957-2004.
1552. Regionaal Overleg Midden-Brabant, (inv.nrs. 1044-1071), 1997-2011.
In totaal: 24,7 meter
In beheer overgedragen aan de gemeentearchivaris.

1522. Archief van de Fok en Controle Vereniging Tilburg, 1935-1970. 3,5 meter
link Geschonken door de Heemkundekring Tilborch aan de gemeentearchivaris.

1531. Collectie Gerard van Rooij, 1802-2003, 1,375 meter
Geschonken door mw. M. Derks - Van Rooij aan de gemeentearchivaris.

1533. Archief en foto's van het Kinderkledingbedrijf Vilenzo te Tilburg, 1983 - 2002, 0,04 meter
link. Geschonken door T. Heeren aan de gemeentearchivaris.

1539. Archief Paulus HBS, 1954-1968, 0,125 meter.
link. Geschonken door W. Klinkhamer aan de gemeentearchivaris.

1542. Album van de meisjesschool Maria Broekhoven I ter gelegenheid van het jubileum van koningin Wilhelmina, 1948.
link Geschonken door de gemeente Woensdrecht.

1553. Negatieven van Multivision & Partners te Tilburg, over de periode: 1990-2001.

Geschonken door Dhr. N. Hermans en dhr. G. Remmers aan de gemeentearchivaris.

3010. Charters en documenten van het bisdom 's-Hertogenbosch, 1335-1559, 14 stuks
link Geschonken door het bisdom aan de gemeentearchivaris.
1549. Fotoalbum logement Snels in Koningswei, 0,20 meter.
 link Aankoop.

Verlies
312. Financiële bescheiden van stichting Gilde van O.L. Vrouw ter Nood te Tilburg, 1959-1982.
0,5 meter
Teruggegeven aan de eigenaar.

Raamsdonk in de negentiende eeuw

Tot aan 1815 behoorde Raamsdonk, net als de nabijgelegen dorpen Baardwijk, Besoijen, ’s Gravenmoer, Sprang-Capelle en Waspik tot het baljuwschap Zuid-Holland van het gewest Holland. Van oudsher een zuiver agrarische gemeenschap. In 1796 werd Raamsdonk van het gewest Holland losgemaakt en na diverse herindelingen bij verschillende departementen in de Bataafse en Franse tijd in 1814 definitief bij de provincie Noord-Brabant gevoegd. Met de gemeentelijke herindeling in 1997 werd het dorp gevoegd bij de stad Geertruidenberg. Raamsdonk heeft drie kernen, Raamsdonk, Raamsdonksveer en het Keizersveer. Raamsdonksveer ontstaat in de tweede helft van de 16e eeuw, gelegen tegenover de vesting Geertruidenberg op de zuidelijke oever van de Donge. Tegenwoordig is Raamsdonksveer het grootste kerkdorp van de oude gemeente Raamsdonk. Het dankt zijn naam aan de veerdienst tussen Geertruidenberg en de Oostelijke Langstraat.

Raamsdonk heeft ook omvangrijke archieven nagelaten, waaronder het gemeentebestuur Raamsdonk 1815-1929, meer dan 60 meter. Theo van Herwijnen heeft afgelopen jaren het archief toegankelijk gemaakt en hierdoor kan het verleden van Raamsdonk beter bestudeerd worden. Vanaf 1851 ! waren daar voortdurend pogingen toe ondernomen, maar nu is het dan eindelijk gelukt !



Het zoeken en vinden van informatie in archieven is niet eenvoudig. Maar alleen al door de inventaris te bestuderen komen we al veel te weten over Raamsdonk. In 1908 werden de straten bepaald in de wijken A t/m I. De bijlage in de inventaris bevat een precieze opgave van alle straten. De archieven werden destijds ingedeeld in rubrieken, je kunt per onderwerp variërend van armenzorg, krankzinnigenzorg, onderwijs en drankwet de archieven raadplegen. Uiteraard zijn er ook 'algemene' series zoals verslagen en notulen om door te nemen. Ook het wapendiploma van Raamsdonk met de twee kenmerkende handen uit 1817 is nu weer traceerbaar.

Met dit sluitstuk is weer een belangrijke stap gezet in het toegankelijk maken van de archieven van de voormalige stad Geertruidenberg en dorp Raamsdonk.

Prenten Geertruidenberg online te bekijken

In 2012 besloten we om een begin te maken met de digitalisering van prenten van Geertruidenberg. Aanleiding hiervoor was het jubileumjaar van Geertruidenberg (800 jaar stadsrechten). Maar ook wilden we graag onbekende schatten van het archief boven water te halen.

De prenten van Geertruidenberg zaten wel in ons depot, maar een inventarisatie was nooit gemaakt dus wisten we ook niet precies wat we in huis hadden. Inmiddels is daar verandering in gekomen, want door ze te inventariseren zijn ze nu toegankelijk voor iedereen. Vervolgens hebben we een gedeelte van de prentencollectie gedigitaliseerd, zodat deze te zien is op onze website.

De materiële staat van de prenten was echter zodanig dat dit als eerste onder handen genomen moest worden. Samen met restauratieatelier De Tiendschuur werden de prenten gevlakt, gerestaureerd en geconserveerd. Bij terugkomst werden de prenten uit hun lijsten gehaald en gingen ze voor digitalisering naar Picturae. In totaal gaat het om 67 prenten, die nu in goede staat verpakt zijn in zuurvrije dozen en veilig in het depot van Regionaal Archief Tilburg zijn opgeborgen.

Vandaag de dag is dit mooie materiaal dus online te bewonderen via de website van Regionaal Archief Tilburg. Je kunt alle prenten terugvinden in Beeldonline. Het betreft hier de fotonummers 650982 tot en met 651048. Bij iedere prent is een korte omschrijving te vinden. Hiermee is opnieuw een bijdrage geleverd aan het bewaren van het erfgoed van Geertruidenberg.

Tekst door Mark van Hogeloon

NB. Nog meer prenten zien? Het archief heeft het boek 'Beeldig Geertruidenberg, een stad in de kaart gekeken' in de bibliotheekollectie, met prenten van Geertruidenberg uit verschillende collecties.

Yvonne Welings blogde al eerder over prenten uit Geertruidenberg, in 2010 en in  2013.
In de fotodatabank zijn op de nummers 054988 tot en met 054992 bijzondere kaarten van Geertruidenberg te zien.

Charters van Geertruidenberg: kopie of nie.....?

Het origineel

Dit jaar is het 800 jaar geleden dat Geertruidenberg stadsrechten heeft verworven. Regionaal Archief Tilburg bewaart het oudste bronnenmateriaal van deze prachtige stad, de charters. In september 2012 kwam een verzoek van museum De Roos voor het tentoonstellen van originele charters van de gemeente Geertruidenberg. Charters – eeuwenoud en geschreven op kwetsbaar perkament –  moeten echter onder perfecte klimatologische omstandigheden worden bewaard. Daarom was het noodzakelijk dat het klimaat in museum De Roos aan deze eisen voldeed. Onderzoek wees uit dat het helaas niet mogelijk was om originele charters te laten zien in het museum. Samen met restauratieatelier De Tiendschuur kwamen we op het idee

de kopie

om kopieën van charters tentoon te stellen, maar dan zodanig dat ze niet van echt zijn te onderscheiden. Om dit te realiseren werden de kopieën van de originele charters op crèmekleurig handgeschept papier uitgeprint. Ook de zegelstaarten en de zegels werden zo waarheidsgetrouw mogelijk nagemaakt. Het resultaat is prachtig. De tentoonstelling “Het staat in de Charters beschreven….” is vanaf juni te bezichtigen in Museum De Roos. Mede mogelijk gemaakt door Regionaal Archief Tilburg en vooral ook door restauratieatelier De Tiendschuur. Komt dat zien!

Tekst: Chris Latumahina
Afbeeldingen: ArtinPrint en De Tiendschuur

Charters tentoongesteld in Geertruidenberg

Museum De Roos aan de Markt in Geertruidenberg viert met een aantal tentoonstellingen dat deze mooie stad 800 jaar stadsrechten heeft. Al eerder dit jaar opende een expositie met archiefmateriaal over eerdere jubilea van de stad en een expositie over de bruggen tussen Geertruidenberg en Raamsdonk. En nu is er een derde expositie bijgekomen over Middeleeuwse documenten die de geschiedenis van de stad weergeven. Inspiratie werd gehaald uit de Charterbank van Geertruidenberg, die in 2009 en 2011 door ons archief en een groep vrijwilligers is gerealiseerd.

In juni gingen een aantal medewerkers van Regionaal Archief Tilburg en Restauratieatelier De Tiendschuur op bezoek om de exposities te bekijken.

In de expositie over charters, die enkele maanden duurt, bleek het niet verantwoord om originele charters tentoon te stellen. Daarvoor is het materiaal te kwetsbaar. De Tiendschuur maakte op basis van onze charters werkelijk prachtige replica's. Deze kunnen zelfs na de tentoonstelling gebruikt gaan worden in educatieve programma's. Een mooie oplossing. De Roos heeft ook een aantal plakkaatboeken in de collectie, gedrukte werken waarin verordeningen van de overheid verzameld zijn. Deze banden zijn geheel gerestaureed door de Tiendschuur en ook te zien in de expositie.

Mooi om zo in één museum een overzicht te krijgen van zeer verschillende aspecten van Geertruidenberg. De drie exposities zijn tot het eind van het jaar te bezoeken.

Nieuwe expositie in Geertruidenberg over industrieel erfgoed

 Afgelopen zaterdag 29 juni werden in de Geertruidskerk aan de markt in Geertruidenberg twee exposities geopend. In het kader van 800 jaar stad Geertruidenberg heeft de Culturele Commissie Geertruidskerk kunstenaars, die min of meer binding hebben met Hollands oudste stad, de gelegenheid geboden hun kunstwerken in de kerk tentoon te stellen. De commissie was ook bereid om een gedeelte van de fraaie kerk in de zomermaanden af te staan aan de Oudheidkundige Kring “Geertruydenberghe” om een expositie in te richten over “Industrieel erfgoed, bedrijf en techniek” in deze stad.




Na de openingswoorden van wethouder en loco burgemeester Ruud van den Belt werden de twee tentoonstellingen door hem met een oordverdovend kanonschot (gelukkig buiten!) geopend. De exposerende kunstenaars werden voorgesteld aan de talrijke genodigden. Hierna gaf de plaatselijke historicus Bas Zijlmans een boeiend betoog over de industriële ontwikkelingen in en buiten de vestingstad. De juinfabriek, waarnaar heel Geertruidenberg ‘stonk’, de tankfabriek Kooiman, drukkerij Antoine en nog vele andere liet hij de revue passeren. De werkgroep van de Oudheidkundige Kring heeft hiermee een fraaie prestatie geleverd, waaraan ook Regionaal Archief Tilburg een steentje heeft mogen bijdragen. Verschillende foto's in de expositie komen uit onze collectie.

De tentoonstelling is t/m 14 september 2013 in de middag te zien in de Grote of Geertruidskerk aan de Markt van Geertruidenberg.

Tekst en foto's: Arjan van Loon

De Godshuizen en 800 jaar stad Geertruidenberg

 In 1213 verleende graaf Willem I stadsrechten aan Geertruidenberg. 800 jaar geleden dus! Dit feit wordt dit jaar in Hollands oudste stad uitbundig gevierd. Talloze activiteiten, voornamelijk op historisch gebied, vinden er plaats. Op 27 april jongstleden maakte de Stichting Stedelijke Godshuizen een gebaar naar de gemeente en haar inwoners.

In de vroege middag werden er drie vlaggen (van de stad, de provincie en 800 jaar stad) aan de brug tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer gehesen. In haar toespraak nodigde burgemeester Willemijn van Hees de inwoners aan beide zijden van de Donge uit om “over de brug te komen”.

Zoals ook bij voorgaande stadsfeesten, voelt de Godshuizen in Geertruidenberg zich nauw betrokken bij de viering van 800 jaar stad. In dit herdenkingsjaar wil het bestuur (College van Regenten) van de Godshuizen de indrukwekkende geschiedenis van haar instelling laten zien met een permanente expositie. De huidige instelling kende vroeger benamingen als Gast- en Heilige-Geesthuis en het Oude Vrouwen- en Mannenhuis. Het Weeshuis is ruim een eeuw in haar bezit geweest.










In samenspraak met het bestuur, Regionaal Archief Tilburg en een plaatselijke fotograaf is er een fraai resultaat tot stand gekomen. In de tuin van de Godshuizen aan de Gasthuisring werden op 27 april door de burgemeester negen informatiepanelen onthuld. Hiermee is in een notendop de geschiedenis van deze, uit de Middeleeuwen daterende, instelling toegankelijk gemaakt. De tuin met expositie is vrij toegankelijk en elke dag tot zonsondergang te bezichtigen.

tekst en foto's: Arjan van Loon

Moord en doodslag in Geertruidenberg 1573

Het Archief is weer een gravure van Geertruidenberg rijker. Drie jaar geleden ontvingen we twee prenten, een uit het jaar 1593 en de andere uit 1747 (link).  Ook deze nieuwe aanwinst komt uit het atelier van van F. Hogenberg (1538-1590). We kregen de prent van het Gemeentearchief Waalwijk.

Het is een historieprent van de verovering van Geertruidenberg in augustus 1573 op de Spanjaarden. De prent is spannend en met precisie getekend. Onder leiding van Pieter van Clootwijk met hulp van luitenant-generaal Morgan Poyet bestormen de manschappen de stadsmuren met ladders. Voor de Spanjaarden zit er niets anders op dan : Die Spanze zu der Flucht gezwunge(n). Der Hasen gleid seie namen in.

Van vluchten voor de soldaten was niet echt sprake. Uit een ooggetuigeverslag weten we dat : "For they were discharged all before his coming by the passport of Harlem’ . Met het paspoort van Haarlem wordt bedoeld dat alle 2.000 mannen van het Waalse garnizoen om het leven werden gebracht.


Het verhaal gaat dat de Prins van Oranje, die toen in Dordrecht verbleef, dezelfde middag om drie uur de stad kwam bezoeken.  De moordpartij was toen al achter de rug.



De prent is zeer fraai, maar helaas van weinig topografische waarde. Zo is het Kartuizerklooster precies aan de verkeerde kant van De Donge afgebeeld. De Spaanse commandant zou wel over de wal zijn ontsnapt en, hoewel in de rug gewond, over het water naar de Kartuizerklooster zijn gezwommen. De monniken werden gewaarschuwd, het mocht niet echt baten, het klooster werd geplunderd en vernield. Ende die Cathuysers sijn met groter haest wech gelopen ende hebbender al gelaten. Hetwelck die Goesen al hebben genomen, groot goet van allen dingen ende bovenal veel schoender vetten ossen en hebben tcloester seer iammerlijcke vernielt.

Leven en dood, moord en doodslag, liefde, het hoort allemaal tot onze geschiedenis. Maar als u weer eens op de Markt in Geertruidenberg flaneert, weet u na het lezen van deze blog wel wat er toen op die plaats is gebeurd.

Gebruikte bronnen:

• Arjan van Loon, Martin Robben en Bas Zijlmans, Beeldig Geertruidenberg, een stad in de kaart gekeken (1999) nr. 16;
• T.S. Jansma, Een Engels kroniekje over de eerste jaren van de Opstand (1572-1574), in: Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. (93) 1978.

P.S.
In januari 2014 bereikte ons het droevige bericht dat Martin Robben (1933-2014) is overleden. link

Is Kallenberg een voornaam?

Op 12 april 1851 doet Reijer Jan Anthonij Kallenberg van den Bosch te Geertruidenberg aangifte van de geboorte van zijn zoon, geboren 11 april 1851 en aan wie de voornamen gegeven worden van Reijer Jan Antonij Kallenberg. De moeder van het kind is Constantia van Lelijveld:

De vierde voornaam van de boreling roept vraagtekens op: Kallenberg is zeker geen alledaagse voornaam. Merkwaardig is dat in de marge van de geboorteakte de achternaam wordt gespeld als van den Bosch, hetgeen zou betekenen dat de vader van de boreling ook als vierde voornaam Kallenberg heeft. Daarmee in tegenspraak is de handtekening van de vader onder de akte: hij tekent R.J.A. Kallenberg van den Bosch, hetgeen suggereert dat Kallenberg van den Bosch de achternaam is.

Hoe zit het nu precies?

Reijer Jan Anthony Kallenberg van den Bosch is op 8 december 1822 in Den Haag geboren en trouwt te Bergen op Zoom op 20 april 1850 met Constantia van Lelijveld. Hij is een zoon van Jan Anthony Kallenberg van den Bosch en Lucia Maria de Jongh. Het lijkt er dus op dat Kallenberg van den Bosch de achternaam van bruidegom en diens vader is.

Echter: op 8 februari 1823 overlijdt in Den Haag: Jan Anthony Kallenberg van den Bosch, oud 32 jaar, echtgenoot van Lucia Maria de Jongh, geboren Nijmegen, zoon van Reijer van den Bosch en Cornelia Maria Kellerman, beiden wonende Voorburg. Zoeken op internet leert dat hij op 1 november 1790 te Nijmegen is geboren. Deze akte suggereert dat Kallenberg de derde voornaam is van de overledene.

Op 24 augustus 1823 is Reijer van den Bosch te Voorburg overleden, oud 75 jaar, geboren Delft, zoon van Johannes van den Bosch en Anna Overgaauw en echtgenoot van Cornelia Maria Kellerman.

Een raadsel is vooralsnog waar de voornaam Kallenberg vandaan komt. Het lijkt er dus op, dat de oorspronkelijke voornaam Kallenberg later aan de achternaam van den Bosch is toegevoegd.

De in 1851 geboren Reijer Jan Anthony Kallenberg van den Bosch overleed ongehuwd te Utrecht op 12 augustus 1919.

Aanwinsten 2012

Algemeen

410. Diverse schenkingen inzake de collectie bidprentjes. link

Dongen

1138. Foto's 's Gravenmoer, 17 stuks.

Drimmelen

2500. Aanvulling op het dorpsbestuur Hooge en Lage Zwaluwe.
2536. Uitbreidingsplan Hooge en Lage Zwaluwe, plan in onderdelen Moerdijk, 1958.

Geertruidenberg

Raamsdonk
2637. Verkoop van een halfhuis, akkers en hooiland door Huijbertie Konings (akte, perkament met (lak)zegels, 1779); Plaatsvervanger voor Militaire dienst van Gijsbert Lankhuijzen, bouwman (overeenkomst 1874).
2721. (Glas)negatieven van Raamsdonk en Raamsdonksveer, 22 stuks
2721 Foto's van de aanleg van de brug over de Keizersveer, 1930-1931. link

Gilze en Rijen

2833. Foto's van Rijen, 3 stuks.
2880. Dia's van de lagere school Gerardus Majella in Hulten, 178 dia's.

Goirle

1040. Aanvulling op Goirles belang, 0,25 meter.
1190. Foto van de kringloopwinkel in Goirle, c. 1979, 1 stuk.link
1190. Goirle in Lijn door H. Schuttelaars, 1985. Gedrukt. link

Hilvarenbeek

419. Aanvulling op de collectie film- en videobanden, 0,01meter
909. Aanvulling op de bevolkingsregisters Hilvarenbeek.
1101. Aanvulling op de documentatiecollectie Hilvarenbeek.
1424. Archief van het gemeentebestuur Hilvarenbeek, 1971-1996. link
1045. Fotokopieën van De Hilverbode, 1945, 1947 en 1948, 17 nummers.
1193. Foto's van Hilvarenbeek .link en link
1448. Persoonlijk archief van Jan Naaijkens te Hilvarenbeek, 1948- 2010 link
1448. CD met foto's Paul le Blanc.
1530. Archief Stichting Bikse Torensteun, 1988-1991.link

Diessen
695. Aanvulling op het archief van het gemeentebestuur Diessen 1811-1939,
769. Aanvulling op het archief van het gemeentebestuur Diessen 1932-1990,
904. Aanvulling op de bevolkingsregisters Diessen
1191. Aanvulling op het archief van de collectie foto’s Diessen
1425. Archief van het gemeentebestuur Diessen 1981-1996 link
1191. Foto's van Diessen, 3 stuks

Loon op Zand

1194. Foto's van Kaatsheuvel en Loon op Zand, 1980 link

Oisterwijk

411. Wandelkaarten Oisterwijk, 1933, 1941, 2 stuks. link
419. Diverse 8 films van Oisterwijk.
1196. Negatieven van kloosterlingen in Oisterwijk, 45 stuks
1196. Luchtfoto's van Oisterwijk, 1976.
1196. Familiekiekjes uit Oisterwijk en Moergestel. link
1467. Archief G. Berkelmans,(1905) 1945 - 2000 link
1518. Oorlogsdagboek met egodocumenten van Gerarda van der Heijden (1920-1984), 1944-1947
De foto’s en het dagboek zijn gedigitaliseerd en teruggegeven aan de eigenaresse.
1519. VRIJGEVOCHTEN’, Hans P. Gerritsen 1940-1945, en enkele wederwaardigheden nadien.
Moergestel
1195. Foto's van Moergestel, 18 stuks.

Oosterhout

2042. Boek geoorloofde uithuizigheid. De geschiedenis van Sociëteit De Eendragt te Oosterhout.
3169. Bouwvergunningen van de gemeente Oosterhout, 1947-1990. link
3170. 't Schakeltje, maandblad der R.K. technische School en avondnijverheidsschool te Oosterhout 1952-1955.

Tilburg

250. Programmaboekjes van de Tilburgse Volksuniversiteit, 1940, 1950, 2 stuks.
337. Documentatie inzake Adriaan van der Willigen. Fotokopieën.
338. Brief van prof. dr. Max Euwe, 1971, 1 stuk. link
366. Aanvulling textielweverij Mutsaers en Van Poppel, 1941-1965, 0,12 meter
399. Brochure Ter ontsluiting der nieuwe Toneelschool te Tilburg geopend op den 30 AUGUSTUS 1790.
399. Diploma van Johannes C.M. Wouters van het R.K. gymnasium te Tilburg, 1917.
399.De drijfveer. Clubblad van de Tilburgse amateur filmclub Triborgh, 1952. 1 band
399. Programma van het vijfjarig bestaan van de sport - en ontspanningsvereniging Pessers Verbunt uit 1956.
399. Zakboekje van loteling Cornelis van Noort, 1887-1888, 1894. link
399. Documentatie over Maria ter Veer (1937-)
406. Digitale foto's van KORT, Kunst in de Openbare Ruimte Tilburg, 1 cd-rom.
Between you & me, Biënnale, David van der Kop, Draaiend huis, GPS Route, Groeimoment, Maauwmuur, Miet van Puijenbroek, Moerenburg, Plekgedichten, sealounge, Vrouw Holle, Wagnerplein, Zusters van Liefde.
406. Foto's van de stad Tilburg rond 1905 en 1910 link , van de Wooltown Jazz Band. link , van de familie Gersons.link , van Caarls Optiek link , van IJzergieterij Van der Schoot link, van Spoorlaan 346 link, Tilburgs kroningsfeest uit 1898 link, Tilburgse kunstenaars link , Pipes and drums link, Brabants Studentengilde 1943 link en een communiefoto link
517. Aanvulling op het archief van het Nederlands Volkenkundig Museum, 1987
564. Genealogie en foto's van de familie Verbunt.
659. Aanvullingen op het familiearchief Van Spaendonck, 2 omslagen.
563. Staten met vernaming en vernummering van de afdeling Burgerzaken, 1956- 1984
1140. Aanvulling op het archief van de scoutinggroep “Jan Baptist” van de parochie St. Anna link
1290. Dossier met huisnummermutaties van de Dienst Algemene Zaken (DAZ), 1985-1996
1404.Aanvulling op de familiecollectie Blöte , 1900-1939. link
1434. Foto's van de leden van de stichting ENNU.
1439. Films van Maria Goretti.link
1462. Collectie affiches Noorderligt, vervaardigd door Jaap Lunenburg, 1990-1999. link
1499. St. Aloysiusschool, parochie Korvel te Tilburg.
1505. Documentatie en foto's van mgr. Zwijsenstichting, 1947 – 1998. link
1520. Hockeyclub TMHC Forward Tilburg, 1930-2006
1528. Collectie digitale foto's link
1529. Collectie Theo Schouw.


Berkel-Enschot
1041. De Schakel, Katholiek Thuisfront Berkel-Enschot, Heukelom.
1041. Weekblad De Nieuwe Schakel, 2009-2011.

Udenhout
1198. Foto's van het postkantoor, 3 stuks.
1501. Hinderwetvergunningen van Biezenmortel, 1926-1996. link
1502. Bouwvergunningen van Biezenmortel, 1926-1996. link