De Tijdmachine Gilze en Rijen is online!

Op vrijdagmiddag 16 januari 2015 is door wethouder Rolph Dols de officiële handeling hiervoor verricht in Heemerf ’t Oude Raadhuis, Nieuwstraat 22 in Gilze.

De Tijdmachine is een initiatief van Regionaal Archief Tilburg in samenwerking met de gemeente Gilze en Rijen en Heemkring Molenheide. Vijf vrijwilligers van de heemkring pakten twee jaar geleden de eerste vijf thema’s Bestuur, Religie, Onderwijs, Tweede Wereldoorlog en Militaire aanwezigheid op en zo’n vijfhonderd uitgewerkte lemma’s later presenteren zij het resultaat. Een voorlopig resultaat, want de volgende thema’s zijn al in voorbereiding. Die voegen zij de komende jaren gaandeweg aan de digitale tijdlijn toe.

Met vijfhonderd compacte digitale verhalen en zoveel mogelijk foto’s bevat de tijdmachine een schat aan informatie over de geschiedenis van Gilze, Rijen, Hulten en Molenschot. De digitale tijdlijn begint duizenden jaren geleden, ruim vóór Christus. Waar we eindigen? Dat weten we nog niet. Want geschiedenis is een doorlopend proces. Wat vandaag nieuws is, is morgen historie. Ook in Gilze en Rijen!

Tijdmachine Gilze en Rijen

Van Spellewerck tot Experikant,

Ruim driehonderd jaar geschiedenis gevat in deze titel.
Kantklossen en 's Gravenmoer zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Er zijn al heel wat boeken verschenen over de techniek van het kantklossen en het typische kantwerk van
's Gravenmoer.
Maar wie waren nu eigenlijk die kantwerksters van vroeger, wanneer zijn zij daar mee begonnen en wie heeft het hun geleerd?
Allemaal vragen waar nog maar nauwelijks bij stil is gestaan.
Een van onze trouwe bezoekers van de studiezaal en gewaardeerd vrijwilliger bij Regionaal Archief Tilburg, Jan Blaas, heeft daar verandering in gebracht. In het boek "Met name" wordt antwoord gegeven op deze vragen.

Een zoektocht van Jan in de archieven heeft een schat aan gegevens opgeleverd en geeft een helder beeld van de ontwikkeling van de kantwerkerij vanaf het tweede kwart van de 17e eeuw. Misschien komt er in de uitgebreide namenlijsten die in het boek staan wel een kantklossende voorouder van u voor uit 's Gravenmoer of naaste omgeving.

In het boek is veel aandacht besteed aan de illustraties. Oude  prentbriefkaarten, fragmenten uit oude documenten en foto's verlevendigen het geheel.

Het uitkomen van dit boek valt samen met het feit dat 100 jaar geleden in 's Gravenmoer een kantwerkschool werd geopend.


Er is een fraaie tentoonstelling ingericht met oog voor de historie van het kantklossen maar ook met ruimte voor nieuwe wegen die ingeslagen zijn door Experikant. Tot 26 oktober 2014 kunt u terecht in de  grote zaal van “De Geubel”, Hoofdstraat 4 te         ‘s Gravenmoer, voor openingstijden zie hier.
Het boek van Jan Blaas is te koop tijdens de tentoonstelling.
Redenen genoeg om in de komende weken een keer op bezoek te gaan in 's Gravenmoer.

Foto: Website Experikant

Prachtige aanvulling aan de collectie over Geertruidenberg

Vrijdag 21 februari 2014 vierden we feest. Een bijzondere archiefcollectie werd officieel overgedragen aan Regionaal Archief Tilburg. Bas Zijlmans, dé deskundige op het gebied van de historie van Geertruidenberg, verzamelde tientallen jaren materiaal over Geertruidenberg en Raamsdonk: kaarten, foto's, studies, brieven, documenten, allemaal netjes gerubriceerd in categorieën als Kerkgeschiedenis, Economie, Spelen en feesten, Onderwijs, Gebouwen, Kunst en Cultuur, Letterkunde, Volksgebruiken en nog veel meer. In totaal beslaat de collectie ruim 20 meter. Zoiets krijgen we niet elke dag door een particuliere schenking!

Een vrolijk gezelschap van familie van Bas, vrienden, collega's van de Oudheidkundigenkring, een journalist en een wethouder verzamelde zich in het archief om het mee te vieren. Yvonne Welings deed het woord en overhandigde twee flessen wijn: één om nu al op te drinken, en één 'oplegwijn' om pas over een paar jaar op te drinken. We reizen er graag voor naar Geertruidenberg om erbij te zijn als deze fles open gaat!

Foto Paul de Schipper/BN De Stem

Bas Zijlmans nam zelf uiteraard ook het woord. Hij vertelde dat diverse mensen hem hadden gevraagd hoe het voelde om zo'n grote collectie af te staan. Als een 'amputatie'? Nee, zo voelt hij dat zeker niet. Meer als een kind dat groot wordt en uitvliegt. En als het goed terecht komt, dan voelt dat als een opluchting, als een geruststelling. Wij van het archief zullen er alles aan doen om de nieuwe plek van dit 'uitgevlogen kind' goed in te vullen. We zullen er zuinig op zijn, het goed beheren en op de juiste manier laten zien aan geïnteresseerden.

Wethouder Van der Belt van Geertruidenberg dankte Bas Zijlmans voor zijn ijver, kennis, en zijn bereidheid zijn archiefschat in bewaring te geven aan Regionaal Archief Tilburg.

Daarna volgde een rondleiding in het depot. Daar lagen aan aantal stukken uit het overgedragen archief, om een idee te geven van de inhoud van Zijlmans collectie. Ook lagen er een aantal bijzondere stukken uit Geertruidenberg en Raamsdonk die we al langer in de collectie hebben, zoals charters en het boek van het vissersgilde. De bijeenkomst werd afgesloten met een borrel, waarbij we met zijn allen een toost uitbrachten op Bas Zijlmans en op de wens dat zijn collectie veel geraadpleegd zal worden!



De inventaris staat online. Mogelijk gaan hier in de loop der tijd nog wat aanvullingen op volgen, maar voor nu is te zien wat er allemaal in de collectie zit. Schrik niet, de inventaris is 180 pagina's lang. Dat geeft al aan hoe groot deze overgedragen collectie is.














Door een hele goede rubricering is er gemakkelijk in te zoeken.
Ga voor de inventaris naar de website, zoek op 'exacte zin' Collectie Bas Zijlmans en klik op het Word-ikoontje. Zo kan vanuit huis vooronderzoek gedaan worden, voordat je het archief hier in de studiezaal gaat raadplegen.

BN De Stem over de overdracht

Hooge en Lage Zwaluwe en de Koning van Pruisen

De Peel en de Kempen en De Meijerij zingt Guus Meeuwis in wat we bijna het volkslied van Noord-Brabant mogen noemen. Toch bestaat Noord-Brabant uit meer dan het Oosten alleen. We kennen ook de Baronie van Breda en het Markiezaat van Bergen op Zoom. We kennen ook een deel Brabant, dat pas na de Franse tijd tot de huidige provinciegrenzen werd gevoegd. Hooge en Lage Zwaluwe bijvoorbeeld behoorde tot het gewest Holland. In 1580 werd Willem van Oranje leenheer van de beide Zwaluwen.

Na de dood van Willem III in 1702 voerden de Staten-Generaal, als executeur testamentair, het beheer over zijn nalatenschap. Frederik I, koning van Pruisen, maakte aanspraak op een deel van de goederen. Na de onverwachte dood van Johan Willem Friso in 1711 bij Moerdijk, werden de goederen toegewezen aan Frederik I. Het duurde tot 1732 vooraleer men het eens was over de erfenis. Dit akkoord werd vastgelegd in het Traktaat van Verdeling. Frederik I werd heer van de Zwaluwen. In 1754 kocht Anna van Hannover, als voogdes van Willem V de ‘Hollandse’ bezittingen weer terug.

Juist uit deze periode ontving het archief twee archiefstukken van het Stadsarchief Breda. Deze waren daar los aangetroffen. In het document uit 1710 benoemen de Staten-Generaal als executeur-testamentair de volgende personen tot schepenen:

Hooge Swaluwe                                             Lage Swaluwe

Pieter Anemaet                                              Leendert Dingemans, president
Hendrik Pinxteren van Trigt                           Pieter Antonij Engelsen
Severijn Hasius                                              Cornelis Jansz. van Bavel
Johan Silvius                                                  Jacobus Barentse Smit
Abraham Noeij

In het document van 1728 heeft de koning van Pruisen het voor het zeggen:

Hooge Swaluwe                                              Laage Swaluwe

Bernard de Brinques, president                      Pieter Anemaet, president
Daniel van Bodegem                                      Pieter Engelsen
Francois van Riel                                            Dingman van Bavel
Peter Dubbelman                                            Wouter Adrian den Engelsen
Jan Klein

Deze personen waren veelal ook kerkmeester en vormden de elite van de Zwaluwen in die tijd.

Mooi, dat zo'n levende geschiedenis van Breda naar Tilburg is gekomen. En wat te denken om geschiedenis in de Zwaluwen levend te maken, een Pruisenstraat bijvoorbeeld of een Frederikstraat ?

Verkeer en vervoer in Brabant

Onlangs verscheen het boek ‘Verkeer en vervoer in Brabant, 1814-1940’. Op vrijdag 14 juni 2013 werd dit nieuwe boek gepubliceerd in de Universiteit van Tilburg, onder grote belangstelling. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan Ing. Ruud van Heugten van de Provincie Noord Brabant.


Auteur Frans Kense beschrijft samen met een tiental auteurs het verleden van vervoer in Brabant. In zestig artikelen wordt een variëteit aan onderwerpen geboden als beurtschippers, stadspoorten, tolhuizen, ossenkarren en stoomtrammetjes. Maar ook de voor Nederland unieke eerste vlucht van een vliegtuig. Hierbij is ruim gebruik gemaakt van de vele bijzondere afbeeldingen uit het fotoarchief van Regionaal Archief Tilburg.


Frans Kense had bij de boekpresentatie een model meegenomen van dat eerste vliegtuig dat over Brabant vloog. Krelis Swaans, wonend in de Hasselt, vertelde een anecdote bij dit model. In de Hasselt schijnt een vrouw verwonderd uit haar huis te zijn gekomen toen dit eerste vliegtuig kwam overvliegen. Ze keek naar dat gevaarte in de lucht en riep uit: "Kijk, daar gaat een vliegend weefgetouw door de lucht!"

De Godshuizen en 800 jaar stad Geertruidenberg

 In 1213 verleende graaf Willem I stadsrechten aan Geertruidenberg. 800 jaar geleden dus! Dit feit wordt dit jaar in Hollands oudste stad uitbundig gevierd. Talloze activiteiten, voornamelijk op historisch gebied, vinden er plaats. Op 27 april jongstleden maakte de Stichting Stedelijke Godshuizen een gebaar naar de gemeente en haar inwoners.

In de vroege middag werden er drie vlaggen (van de stad, de provincie en 800 jaar stad) aan de brug tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer gehesen. In haar toespraak nodigde burgemeester Willemijn van Hees de inwoners aan beide zijden van de Donge uit om “over de brug te komen”.

Zoals ook bij voorgaande stadsfeesten, voelt de Godshuizen in Geertruidenberg zich nauw betrokken bij de viering van 800 jaar stad. In dit herdenkingsjaar wil het bestuur (College van Regenten) van de Godshuizen de indrukwekkende geschiedenis van haar instelling laten zien met een permanente expositie. De huidige instelling kende vroeger benamingen als Gast- en Heilige-Geesthuis en het Oude Vrouwen- en Mannenhuis. Het Weeshuis is ruim een eeuw in haar bezit geweest.










In samenspraak met het bestuur, Regionaal Archief Tilburg en een plaatselijke fotograaf is er een fraai resultaat tot stand gekomen. In de tuin van de Godshuizen aan de Gasthuisring werden op 27 april door de burgemeester negen informatiepanelen onthuld. Hiermee is in een notendop de geschiedenis van deze, uit de Middeleeuwen daterende, instelling toegankelijk gemaakt. De tuin met expositie is vrij toegankelijk en elke dag tot zonsondergang te bezichtigen.

tekst en foto's: Arjan van Loon

Geschiedenis van Oisterwijk vastgelegd

Vrijdag 23 november vond de presentatie plaats van het nieuwe boek over de geschiedenis van Oisterwijk getiteld: Oisterwijk, een geschiedenis van meer dan 800 jaar. Als locatie was gekozen voor het oude Raadhuis op de Lind. Een mooie historische plek om een dergelijke geschiedkundig werk aan het volk te tonen. Een select gezelschap was aanwezig en hoorde voorzitter Irene Maris-Kroon van stichting Het Kwartier van Oisterwijk de middag aan elkaar praten.

Een van de schrijvers, Jan Franken (uit Berkel-Enschot), sprak over de tot standkoming van het boek, dat hij samen met Wim de Bakker en Ad van den Oord schreef. Jan Franken nam de oude geschiedenis (1212-1794) voor zijn rekening terwijl Ad van den Oord de moderne tijd (1794-2012) beschreef. Franken vertelde beeldend over de strijd die het maken van een dergelijk boek steeds weer is.

Het eerste exemplaar van dit omvangrijke boek ging naar burgemeester Hans Janssen. Het jubeljaar voor Oisterwijk kreeg zo weer een parel van formaat aan de ketting geregen. Bestuurslid Kees van Dongen van de stichting Oisterwijk 800, die het hele herdenkingsjaarjaar 2012 de activiteiten coördineert, sprak zijn waardering uit voor deze formidabele prestatie.

Het boek telt 400 pagina's en daarbij wordt ook nog een CD geleverd waarop een keur aan aanvullende bronnen staat. De integrale tekst van het boek in pdf staat er ook op. Dat vergemakkelijkt het zoeken aanmerkelijk en maakt een register overbodig. Het boek heeft een uitgebreid notenapparaat en lijst met bronvermelding van de illustraties. Op het omslag ontbreekt de foto van de oude linde niet.

Regionaal Archief Tilburg heeft dit boek vanzelfsprekend aangeschaft en toegevoegd aan de bibliotheek. Het zal binnenkort in de studiezaal te raadplegen zijn.

Geschiedenis leeft in Chaam toen en nu !

Geschiedenis leeft ! Vandaag zondag 4 november werd het boek Chaam van toen en nu, gepresenteerd, samengesteld door George Valckx. Vier jaar lang is George Valckx bezig geweest met onderzoek en schrijven. Reeds eerder heeft hij gepubliceerd over het kruiswerk en carnaval in Chaam. Omdat er nog nooit integrale geschiedschrijving over dit dorp in de Baronie van Breda was samengesteld, vatte hij vier jaar geleden het ambitieuze plan op hierin te gaan voorzien.
De auteur van het boek werd een vaste studiezaalbezoeker bij het Regionaal Archief Tilburg. Hij heeft zich de moeite getroost om werkelijk elk archiefstuk van Chaam te bestuderen. Hij was het ook die de gesloten boedelinventarissen ontdekte (link).


Het boek behandelt verschillende facetten, landbouw en veeteelt handel en nijverheid, de overheid, financiën, rechtspraak, religie, onderwijs, cultuur en natuur. Bij het boek is een addendum verschenen met allerlei namenlijsten van bewoners, zeker een collector’s item voor genealogen. Veel bewoners waren werkzaam in de landbouw. Met name de familie Bekkers speelde door de eeuwen een belangrijke rol.


De huidige burgemeester van Alphen-Chaam drs. H. Nuijten overhandigde het boek aan de laatste burgemeester van Chaam mevrouw A.T.J. Bax-Broeckaert. In 1997 werden de gemeenten Alphen en Riel en Chaam samengevoegd, Riel werd toegevoegd aan de gemeente Goirle. Het was druk vanmiddag. Dat geschiedenis in Chaam leeft blijkt ook uit het feit dat in de zomer reeds 470 ! mensen een exemplaar hadden besteld.

George Valckx wist niet alleen de geschiedenis samen te stellen, hij wist ook sponsoren te vinden, die het boek mede wilde financieren, behalve die ene bank dan. Daarmee wist hij het boek ook betaalbaar te houden.


Nu maar hopen dat dit kloeke boek nog jaren een ereplaats krijgt in de bibliotheek van Chaam. link.




V.l.n.r. burgemeester Nuijten, gemeentearchivaris Yvonne Welings, oud-burgemeester Anne Bax-Broeckaert, schrijver George Valckx en zijn vrouw tijdens de boekpresentatie.

 

P.S. Het boek was na 14 dagen !!!! geheel uitverkocht en de schrijver George Valckx ontvangt op 4 januari 2013 een gemeentelijke onderscheiding voor zijn verdiensten.

Kees Kruik voert je langs de Tilburgse geschiedenis

Op zondag 28 oktober 2012 verscheen het stripboek 'De Stad als Museum - Tilburgse verhalen van opa Kruik. In het boek neemt Opa Kruik zijn kleinzoon elke woensdag mee naar bijzondere plekken in Tilburg. Daar vertelt hij over de geschiedenis van die plek of de mensen die daarbij horen, en soms ook hoe hij zelf onderdeel is van die geschiedenis. Op die manier laat Opa Kruik aan kleinzoon Kees zien dat de stad één groot museum is. Hij beperkt zich daarbij niet tot de grote, bekende monumenten, maar gaat ook graag in op de kleinere, intiemere geschiedenis. Zoals die van ‘De Biechtstuultjes’, een schaars verlicht weggetje in de Spoorzone, waar vrijende stelletjes graag vertoefden. Of hij neemt Kees mee in de toren van de Heikese kerk om bij het wijdse uitzicht uit volle borst het Tilburgs volkslied te zingen: ‘Ik zie oe daor zo gèère liggen!’

Standbeelden, gebouwen, gedenkstenen, legendarische Tilburgers, historische momenten, maar ook verhalen, herinneringen en legendes. En niet te vergeten de Tilburgse volkscultuur zoals de Heilig Hartstoet en de bedevaartgangers naar Kevelaar. Zelfs ondergronds Tilburg ontsnapt niet aan opa’s aandacht als hij Kees laat zien waar het puin van de afgebrande V&D en dat van de gesloopte kerk van de Noordhoek gebleven is. Opa Kruik weet er alles van, en geeft alles gretig door aan zijn kleinzoon.

Uiteraard gaan Kees en zijn opa ook naar het archief aan de Kazernehof. In de studiezaal wordt een krant bekeken op de microfiche en bij hoge uitzondering mogen ze een kijkje nemen op de zolder, waar objecten uit de Tilburgse collectie liggen.

De Stad als Museum zal bij oudere lezers veel herinneringen oproepen, en voor jongeren een amusante gids zijn om kennis te maken met het Tilburgs erfgoed in de breedste zin van het woord.

De Stad als Museum werd door Luc Verschuuren getekend op basis van een scenario van Ed Schilders. De uitgave is van Woonzorgcentrum Padua

Meer dan 57.000 filmpjes

CriticalPast is een van ‘s werelds grootste online collecties van archiefbeelden
Het is een indrukwekkend voorbeeld van een modern digitaal archief. Heel toegankelijk, er is op een makkelijke manier doorheen te navigeren. Zoeken kan via trefwoord maar ook via decennium en zelfs op jaartal.

Het beeldmateriaal is voornamelijk afkomstig uit Amerikaanse overheidsarchieven.
De verzameling begint in 1891 en het loopt door tot 1996. Helaas is niet van ieder jaar materiaal aanwezig. De kroon wordt gespannen door de jaren 1940-1950. Er zijn over die periode meer dan 13.000 filmpjes te zien. Daarnaast zijn er van de filmbeelden zgn. “stills” gemaakt. Stilstaande beelden die je de kans geven bepaalde scènes nauwkeuriger te bekijken.
Voor het werkgebied van het RAT zijn er onder andere clips te zien over vliegveld Gilze-Rijen. Prachtige beelden gemaakt in september 1951 tijdens een NATO oefening.
Op de site van CriticalPast kunt u bij de filmpjes aanvullende informatie geven of zelfs een forum openen over het onderwerp.
Het is een spannende en fantastische bron voor iedereen die geïnteresseerd is in de twintigste eeuw en hedendaagse geschiedenis.

Historie van de Kaart van Zijnen

Kaart van de Heerlijkheid Tilburg en Goirle uit 1760
Tekst: Ronald Peeters (2000)

De ´Kaarte der Heerlykheden van Tilborg en Goirle´ werd in 1760 vervaardigd door Diederik Zijnen (1730-1768) naar de opmetingen van de landmeter Daniel Verhoeven, verricht in 1732. Van de kaart zijn slechts zes voorstudies bekend, namelijk de hierbij getoonde kaartjes van de woonkernen Corvel, Hasselt, Stokhasselt, Hoeven, Oostheikant uit 1759 en 1760 van de hand van Zijnen zelf en een van de Velthoven uit 1758 door C. Reij.1
Duidelijk zijn op de grote kaart tussen de diverse vaak driehoekige woonkernen de akker- en weilanden te zien (lichte arceringen), en aan de randen van de stad de uitgestrekte heidevelden met vennetjes.

Lotgevallen
De opdrachtgever voor het tekenen van de kaart was Gijsbertus Steenbergensis, graaf van Hogendorp en vrijheer van Hofwegen, Tilburg en Goirle. De particuliere domeinen van Van Hogendorp waren op deze handgetekende kaart oorspronkelijk met oppervlaktematen in (R)oeden en (L)opensaeten aangegeven en groen ingekleurd. Deze kleuren zijn in de loop der jaren verdwenen.

De kaart heeft tot de verkoop in 1858 in het kasteel van Tilburg aan de Hasselt gehangen, waarna deze door koop in het bezit kwam van notaris Josephus Antonie Daamen. Hij heeft de kaart kort daarna geschonken aan de gemeente Tilburg.
Vreemd genoeg werd dit unieke document in 1935 nogmaals aan de gemeente geschonken en door de gemeenteraad officieel als schenking aanvaard.


Conservering en restauratie
In 1962 kwam de toenmalige gemeentearchivaris drs. H.J.A.M.Schurink tot de conclusie dat de materiële toestand van deze opgerold bewaarde kaart uitermate slecht was. Het formaat (315 x 415 cm; schaal 1: 4500) was dermate groot dat raadpleging zeer moeilijk was. Restauratie bleek in die tijd nagenoeg onmogelijk.
Het besluit werd genomen om de kaart op ware grootte over te tekenen. dit huzarenwerk werd verricht door archiefmedewerker Leo Langeweg. Er zijn daarna verkleinde en hanteerbare kopieën van gemaakt. In 1973 is het grootste deel van de kaart in atlas uitgegeven. Daarbij vond een reconstructie plaats van de bewoning uit de periode 1732-1832.

In 1973 werd de toestand van de kaart opnieuw bestudeerd. Een gedeelte ervan werd schoongemaakt, maar van een volledige restauratie is afgezien. Pas in 1978 viel het besluit voor een algemene restauratie.
Eerst werd bekeken hoe de kaart in elkaar zat en hoe de conditie was. Ze bestond uit 30 aan elkaar geplakte stukken papier op een linnen achtergrond en ze was vermoedelijk ingekleurd geweest. Deze stukken werden weer losgemaakt. Vele fragmenten waren in de loop der jaren door slijtage verdwenen. Na het schoonmaken van de donkerbruin geworden kaart bleken er weer kleuren enigszins terug te komen, o.a. blauw. Omdat er geen ruimte was om de kaart weer in elkaar te zetten en op te hangen, zijn de 30 elementen los bewaard en vastgezet op een stevige oud-Hollandse papiersoort.
In 1993-1994 volgde een tweede restauratie door het Tilburgse Restauratie-atelier 'De Tiendschuur'.

De kaartfragmenten zijn opnieuw op linnen (archival cloth) gemonteerd, gedeeltelijk nog met de steunlaag van de vorige restauratie. De afmetingen met rand zijn nu 345 cm hoog x 440cm breed. In 1994 werd de kaart teruggebracht naar Regionaal Archief Tilburg (destijds: Regionaal Historisch Centrum Tilburg), waarna deze weer op een grote zuurvrije koker werd opgerold en opgeborgen in het depot.
De kaart van Diederik Zijnen behoort tot de grootste historische manuscriptkaarten die bekend zijn.


Betekenis en verdere achtergrond
Over de plaats die de kaart van Diederik Zijnen in de geschiedenis van de kartografie van Noord Brabant inneemt schreef prof. dr. C. Koeman het volgende:
´De meting dateert uit 1732. Dit is dus bijna twintig jaar vóór de kaarttekeningen van de Hattinga´s in dit gewest. (De atlas van Staats-Brabant van de Hattinga´s werd in 1751 voltooid). De bewerking door Diederik Zijnen in 1760 zal wel niet veel van de oorspronkelijke situatie veranderd hebben. Pas in 1790 karteerde Hendrik Verhees de heerlijkheid Onroerend goed aan het bezit waarvan enige rechten waren verbonden. Tilburg en Goirle weer opnieuw.´

Over de maker zegt hij op gezag van L. Langeweg: ´Diederik Zijnen werd geboren te Rotterdam op 26 april 1730 als zoon van de schoolmeester Johannes Isaak Zijnen en Anna Maria Stolk. Diende als militair-ingenieur in Brabant, waar hij in 1757 o.a. de verdedigingswerken van Bergen op Zoom karteerde. Diende later in Cochin, waar hij, in de rang van kapitein-luitenant-ingenieur als hoofd der artillerie fungeerde. Uit die tijd dateren zijn tekeningen van de vestigingswerken der stad Cochin.5 Hij overleed aldaar in 1768.´

Wat kun je bij jullie in het archief eigenlijk allemaal doen?

Een vraag die regelmatig gesteld wordt op feestjes en partijen. Dat je vooral iets komt DOEN is wel duidelijk, maar de drempel om te komen is soms nog wat hoog. Veel, verschillend en vaak spannend onderzoek, puzzelen en blijven doorzoeken. Voor het gebruik tijdens open dagen of als introductie van geïnteresseerden heeft het Regionaal Archief Tilburg een aantal filmpjes laten maken die apart of als een gezamenlijke introductie kunnen dienen.



Veel mensen willen stamboomonderzoek doen of de bouwgeschiedenis van hun huis uitzoeken, leerlingen willen (of moeten) een werkstuk maken, studenten een scriptie schrijven over een historisch onderwerp. Het kan allemaal bij het Regionaal Archief Tilburg. En zoveel meer zou ik willen zeggen, maar je moet ergens beginnen! In de filmpjes wordt duidelijk gemaakt wàt je als bezoeker in het onderzoekerscentrum kunt doen en hoe je de eerste stappen maakt in een onderzoek. Enkele nieuwe onderzoekers worden begeleid in hun onderzoek door medewerkers van het archief, de camera volgt hun eerste schreden op het onderzoekspad. Bovendien wordt in de filmpjes een korte blik achter de schermen (en in het depot) geworpen. Ook voor onze vaste bezoekers is het dus de moeite van het kijken waard.

De introductiefilmpjes zijn nu af en sinds vandaag ook via YouTube te bekijken.
The making of... was al langer te zien op ons YouTube-kanaal.

Tilburg : tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur, jaargang 27, nummer 1 is verschenen. Daarin twee artikelen door medewerkers van de Stichting Mommerskwartier (Regionaal Archief Tilburg, Audax Textielmuseum Tilburg en Stadsmuseum Tilburg).

Directeur Ton Wagemakers schreef het artikel: Over de belangrijkheid van de Tilburgse textiel omstreeks 1809 (blz. 15-20). In 1809 verleent koning Lodewijk Napoleon Tilburg stadsrechten zowel vanwege de grootte als de belangrijkheid van het dorp. Als stimulator van de nijverheid in zijn koninkrijk doelt hij bij dat laatste zonder twijfel op de belangrijkheid van de Tilburgse textiel.

Astrid de Beer en Petra Robben, beiden werkzaam bij het Regionaal Archief Tilburg, schreven het stuk Tilburg 200 Vrouwen : een ontmoeting in textiel. Over handwerken, huishoudonderwijs, de textielindustrie (blz. 40-44).

Overige artikelen:
C.J. Weijters: Tilburg tot stad verheven - 18 april 1809 (blz. 3-11)
Ed Schilders : De komediekwestie (blz 12-14)
Martin W.J. de Bruijn: Jan Anthonie Sebastiaan van Spaendonck in het licht van zijn tijd(blz 21-34)
Henk van Doremalen: de Internationale Tentoonstelling Stad Tilburg 1809-1909 (blz. 36-39)
Tilburg kort: Tilburg signalementen LXIII; Een wijd land: Koningsoord in Brabant; Encyclopedie van Tilburg (boekbesprekingen, blz. 45-47)

Het tijdschrift komt vandaag of morgen met de interne post naar het Archief. Het is nu nog in de bibliotheek van het Textielmuseum!

Paleografie en een talenkaart

Wij zijn bezig ons voor te bereiden op een cursus paleografie die we komend najaar gaan geven. Voor een deel gebruiken we het materiaal van onze voorganger maar we willen natuurlijk ook een persoonlijke inbreng hebben.

Vandaag kwam ik toevallig via de rss-feed van de website van Onze Taal terecht bij een kaart met daarop de talen die in Europa gesproken werden in 1730. Nou ja, de kaart is uitgegeven in 1730. Heel aardig om de beginregels van het Onze Vader in de verschillende talen te lezen. Vele talen die niet meer bestaan zijn terug te vinden. Het is een genealogie van oude talen.

Leuke oefening om verschillende schriften / lettertypen te lezen.

Deze kaart is te vinden op het weblog Stangemaps. Dat weblog bevat een collectie hele merkwaardige kaarten. Heel leuk om je te vermaken als je eens een lollig uurtje wilt hebben!