Prenten Geertruidenberg online te bekijken

In 2012 besloten we om een begin te maken met de digitalisering van prenten van Geertruidenberg. Aanleiding hiervoor was het jubileumjaar van Geertruidenberg (800 jaar stadsrechten). Maar ook wilden we graag onbekende schatten van het archief boven water te halen.

De prenten van Geertruidenberg zaten wel in ons depot, maar een inventarisatie was nooit gemaakt dus wisten we ook niet precies wat we in huis hadden. Inmiddels is daar verandering in gekomen, want door ze te inventariseren zijn ze nu toegankelijk voor iedereen. Vervolgens hebben we een gedeelte van de prentencollectie gedigitaliseerd, zodat deze te zien is op onze website.

De materiële staat van de prenten was echter zodanig dat dit als eerste onder handen genomen moest worden. Samen met restauratieatelier De Tiendschuur werden de prenten gevlakt, gerestaureerd en geconserveerd. Bij terugkomst werden de prenten uit hun lijsten gehaald en gingen ze voor digitalisering naar Picturae. In totaal gaat het om 67 prenten, die nu in goede staat verpakt zijn in zuurvrije dozen en veilig in het depot van Regionaal Archief Tilburg zijn opgeborgen.

Vandaag de dag is dit mooie materiaal dus online te bewonderen via de website van Regionaal Archief Tilburg. Je kunt alle prenten terugvinden in Beeldonline. Het betreft hier de fotonummers 650982 tot en met 651048. Bij iedere prent is een korte omschrijving te vinden. Hiermee is opnieuw een bijdrage geleverd aan het bewaren van het erfgoed van Geertruidenberg.

Tekst door Mark van Hogeloon

NB. Nog meer prenten zien? Het archief heeft het boek 'Beeldig Geertruidenberg, een stad in de kaart gekeken' in de bibliotheekollectie, met prenten van Geertruidenberg uit verschillende collecties.

Yvonne Welings blogde al eerder over prenten uit Geertruidenberg, in 2010 en in  2013.
In de fotodatabank zijn op de nummers 054988 tot en met 054992 bijzondere kaarten van Geertruidenberg te zien.

Charters tentoongesteld in Geertruidenberg

Museum De Roos aan de Markt in Geertruidenberg viert met een aantal tentoonstellingen dat deze mooie stad 800 jaar stadsrechten heeft. Al eerder dit jaar opende een expositie met archiefmateriaal over eerdere jubilea van de stad en een expositie over de bruggen tussen Geertruidenberg en Raamsdonk. En nu is er een derde expositie bijgekomen over Middeleeuwse documenten die de geschiedenis van de stad weergeven. Inspiratie werd gehaald uit de Charterbank van Geertruidenberg, die in 2009 en 2011 door ons archief en een groep vrijwilligers is gerealiseerd.

In juni gingen een aantal medewerkers van Regionaal Archief Tilburg en Restauratieatelier De Tiendschuur op bezoek om de exposities te bekijken.

In de expositie over charters, die enkele maanden duurt, bleek het niet verantwoord om originele charters tentoon te stellen. Daarvoor is het materiaal te kwetsbaar. De Tiendschuur maakte op basis van onze charters werkelijk prachtige replica's. Deze kunnen zelfs na de tentoonstelling gebruikt gaan worden in educatieve programma's. Een mooie oplossing. De Roos heeft ook een aantal plakkaatboeken in de collectie, gedrukte werken waarin verordeningen van de overheid verzameld zijn. Deze banden zijn geheel gerestaureed door de Tiendschuur en ook te zien in de expositie.

Mooi om zo in één museum een overzicht te krijgen van zeer verschillende aspecten van Geertruidenberg. De drie exposities zijn tot het eind van het jaar te bezoeken.

Nieuwe expositie in Geertruidenberg over industrieel erfgoed

 Afgelopen zaterdag 29 juni werden in de Geertruidskerk aan de markt in Geertruidenberg twee exposities geopend. In het kader van 800 jaar stad Geertruidenberg heeft de Culturele Commissie Geertruidskerk kunstenaars, die min of meer binding hebben met Hollands oudste stad, de gelegenheid geboden hun kunstwerken in de kerk tentoon te stellen. De commissie was ook bereid om een gedeelte van de fraaie kerk in de zomermaanden af te staan aan de Oudheidkundige Kring “Geertruydenberghe” om een expositie in te richten over “Industrieel erfgoed, bedrijf en techniek” in deze stad.




Na de openingswoorden van wethouder en loco burgemeester Ruud van den Belt werden de twee tentoonstellingen door hem met een oordverdovend kanonschot (gelukkig buiten!) geopend. De exposerende kunstenaars werden voorgesteld aan de talrijke genodigden. Hierna gaf de plaatselijke historicus Bas Zijlmans een boeiend betoog over de industriële ontwikkelingen in en buiten de vestingstad. De juinfabriek, waarnaar heel Geertruidenberg ‘stonk’, de tankfabriek Kooiman, drukkerij Antoine en nog vele andere liet hij de revue passeren. De werkgroep van de Oudheidkundige Kring heeft hiermee een fraaie prestatie geleverd, waaraan ook Regionaal Archief Tilburg een steentje heeft mogen bijdragen. Verschillende foto's in de expositie komen uit onze collectie.

De tentoonstelling is t/m 14 september 2013 in de middag te zien in de Grote of Geertruidskerk aan de Markt van Geertruidenberg.

Tekst en foto's: Arjan van Loon

De Godshuizen en 800 jaar stad Geertruidenberg

 In 1213 verleende graaf Willem I stadsrechten aan Geertruidenberg. 800 jaar geleden dus! Dit feit wordt dit jaar in Hollands oudste stad uitbundig gevierd. Talloze activiteiten, voornamelijk op historisch gebied, vinden er plaats. Op 27 april jongstleden maakte de Stichting Stedelijke Godshuizen een gebaar naar de gemeente en haar inwoners.

In de vroege middag werden er drie vlaggen (van de stad, de provincie en 800 jaar stad) aan de brug tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer gehesen. In haar toespraak nodigde burgemeester Willemijn van Hees de inwoners aan beide zijden van de Donge uit om “over de brug te komen”.

Zoals ook bij voorgaande stadsfeesten, voelt de Godshuizen in Geertruidenberg zich nauw betrokken bij de viering van 800 jaar stad. In dit herdenkingsjaar wil het bestuur (College van Regenten) van de Godshuizen de indrukwekkende geschiedenis van haar instelling laten zien met een permanente expositie. De huidige instelling kende vroeger benamingen als Gast- en Heilige-Geesthuis en het Oude Vrouwen- en Mannenhuis. Het Weeshuis is ruim een eeuw in haar bezit geweest.










In samenspraak met het bestuur, Regionaal Archief Tilburg en een plaatselijke fotograaf is er een fraai resultaat tot stand gekomen. In de tuin van de Godshuizen aan de Gasthuisring werden op 27 april door de burgemeester negen informatiepanelen onthuld. Hiermee is in een notendop de geschiedenis van deze, uit de Middeleeuwen daterende, instelling toegankelijk gemaakt. De tuin met expositie is vrij toegankelijk en elke dag tot zonsondergang te bezichtigen.

tekst en foto's: Arjan van Loon

Moord en doodslag in Geertruidenberg 1573

Het Archief is weer een gravure van Geertruidenberg rijker. Drie jaar geleden ontvingen we twee prenten, een uit het jaar 1593 en de andere uit 1747 (link).  Ook deze nieuwe aanwinst komt uit het atelier van van F. Hogenberg (1538-1590). We kregen de prent van het Gemeentearchief Waalwijk.

Het is een historieprent van de verovering van Geertruidenberg in augustus 1573 op de Spanjaarden. De prent is spannend en met precisie getekend. Onder leiding van Pieter van Clootwijk met hulp van luitenant-generaal Morgan Poyet bestormen de manschappen de stadsmuren met ladders. Voor de Spanjaarden zit er niets anders op dan : Die Spanze zu der Flucht gezwunge(n). Der Hasen gleid seie namen in.

Van vluchten voor de soldaten was niet echt sprake. Uit een ooggetuigeverslag weten we dat : "For they were discharged all before his coming by the passport of Harlem’ . Met het paspoort van Haarlem wordt bedoeld dat alle 2.000 mannen van het Waalse garnizoen om het leven werden gebracht.


Het verhaal gaat dat de Prins van Oranje, die toen in Dordrecht verbleef, dezelfde middag om drie uur de stad kwam bezoeken.  De moordpartij was toen al achter de rug.



De prent is zeer fraai, maar helaas van weinig topografische waarde. Zo is het Kartuizerklooster precies aan de verkeerde kant van De Donge afgebeeld. De Spaanse commandant zou wel over de wal zijn ontsnapt en, hoewel in de rug gewond, over het water naar de Kartuizerklooster zijn gezwommen. De monniken werden gewaarschuwd, het mocht niet echt baten, het klooster werd geplunderd en vernield. Ende die Cathuysers sijn met groter haest wech gelopen ende hebbender al gelaten. Hetwelck die Goesen al hebben genomen, groot goet van allen dingen ende bovenal veel schoender vetten ossen en hebben tcloester seer iammerlijcke vernielt.

Leven en dood, moord en doodslag, liefde, het hoort allemaal tot onze geschiedenis. Maar als u weer eens op de Markt in Geertruidenberg flaneert, weet u na het lezen van deze blog wel wat er toen op die plaats is gebeurd.

Gebruikte bronnen:

• Arjan van Loon, Martin Robben en Bas Zijlmans, Beeldig Geertruidenberg, een stad in de kaart gekeken (1999) nr. 16;
• T.S. Jansma, Een Engels kroniekje over de eerste jaren van de Opstand (1572-1574), in: Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. (93) 1978.

P.S.
In januari 2014 bereikte ons het droevige bericht dat Martin Robben (1933-2014) is overleden. link

Proost op Geertruidenberg 800 !



Het startsein voor de festiviteiten in 2013 voor de viering van het 800 jaar stadsrechten in Geertruidenberg is al gegeven (link). De organisatie is rond en het feest kan beginnen.

etiket van Bergs oud bier

Hoe was dat vijfentwintig jaar geleden in 1988 ? Geertruidenberg was toen nog niet samen met Raamsdonk, dat zou pas in 1997 plaatsvinden. Halverwege dat jaar op 1 juni 1998 vond het hoogtepunt plaats. Dat werd gecombineerd met een burgemeesterwissel. Op maandag 30 mei werd afscheid genomen van A.O. den Hartog en aan het eind van de week op vrijdag 3 juni werd de nieuwe burgemeester C. Leijten geïnstalleerd. Leijten maakte zich de geschiedenis van Geertruidenberg al snel eigen, in september wist hij de essentie rondom de economische thema's al te verwoorden: handel, visserij en de energievoorziening. Bij die gelegenheid werd het beeld van De Zalmvisser van Piet van Leest onthuld (link).

Bier was er ook, echt Bergs Oud bier. In de collectie van Bas Zijlmans is het etiket nog bewaard.


Vijftig jaar geleden werd gevierd dat Geertruidenberg 750 jaar stadsrechten had. 1963 mocht er ook wezen wat activiteiten. Geertruidenberg profileert zich in die tijd als industriestad ! Elke dag dansen bij Hotel Stal op de Markt met het orkest Septet. Controversiële onderwerpen werden niet geschuwd. Professor dr. I.J, Brugsma werd uitgenodigd om te vertellen dat Geertruidenberg de oudste Hollandse stad was (is). Twee tentoonstellingen, een over de Biesbosch en de andere over de historie, werden georganiseerd in de Marktkazerne. Een stadsherberg onder de oude Havenkazerne werd speciaal ingericht voor het aangenaam verpozen tijdens de hete augustusmaand, maar op de dag zelf regende het .....

De nieuwe burgemeester, die we vanaf november 2012 leren kennen, gaat in 2013 wel een heel bijzonder jaar tegemoet. Als opmaat tot het jubeljaar organiseert Museum de Roos in het najaar van 2012 een kleine expositie over de festiviteiten in 1963 en 1988. Het Museum is nog op zoek naar materiaal.....