Raamsdonk in de negentiende eeuw

Tot aan 1815 behoorde Raamsdonk, net als de nabijgelegen dorpen Baardwijk, Besoijen, ’s Gravenmoer, Sprang-Capelle en Waspik tot het baljuwschap Zuid-Holland van het gewest Holland. Van oudsher een zuiver agrarische gemeenschap. In 1796 werd Raamsdonk van het gewest Holland losgemaakt en na diverse herindelingen bij verschillende departementen in de Bataafse en Franse tijd in 1814 definitief bij de provincie Noord-Brabant gevoegd. Met de gemeentelijke herindeling in 1997 werd het dorp gevoegd bij de stad Geertruidenberg. Raamsdonk heeft drie kernen, Raamsdonk, Raamsdonksveer en het Keizersveer. Raamsdonksveer ontstaat in de tweede helft van de 16e eeuw, gelegen tegenover de vesting Geertruidenberg op de zuidelijke oever van de Donge. Tegenwoordig is Raamsdonksveer het grootste kerkdorp van de oude gemeente Raamsdonk. Het dankt zijn naam aan de veerdienst tussen Geertruidenberg en de Oostelijke Langstraat.

Raamsdonk heeft ook omvangrijke archieven nagelaten, waaronder het gemeentebestuur Raamsdonk 1815-1929, meer dan 60 meter. Theo van Herwijnen heeft afgelopen jaren het archief toegankelijk gemaakt en hierdoor kan het verleden van Raamsdonk beter bestudeerd worden. Vanaf 1851 ! waren daar voortdurend pogingen toe ondernomen, maar nu is het dan eindelijk gelukt !



Het zoeken en vinden van informatie in archieven is niet eenvoudig. Maar alleen al door de inventaris te bestuderen komen we al veel te weten over Raamsdonk. In 1908 werden de straten bepaald in de wijken A t/m I. De bijlage in de inventaris bevat een precieze opgave van alle straten. De archieven werden destijds ingedeeld in rubrieken, je kunt per onderwerp variërend van armenzorg, krankzinnigenzorg, onderwijs en drankwet de archieven raadplegen. Uiteraard zijn er ook 'algemene' series zoals verslagen en notulen om door te nemen. Ook het wapendiploma van Raamsdonk met de twee kenmerkende handen uit 1817 is nu weer traceerbaar.

Met dit sluitstuk is weer een belangrijke stap gezet in het toegankelijk maken van de archieven van de voormalige stad Geertruidenberg en dorp Raamsdonk.

De archieven van Oisterwijk in de picture

Een archief saai? Of is het een begin van verhalen?

Regionaal Archief Tilburg besteedt in 2012 aandacht aan het feit dat de gemeente Oisterwijk 800 jaar stadsrechten heeft. De archieven van Oisterwijk worden bewaard in het gebouw aan Kazernehof 75 in Tilburg. Bezoekers van het archief kunnen in de hal kleine presentaties bekijken van bijzonder archiefmateriaal uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom.

'Aan den burgemeester der Gemeente Oosterwijk'

Verloting van een sprei
De gemeente Oisterwijk heeft haar archieven altijd goed bewaard en is er zorgvuldig mee om gegaan. Daardoor is er nog erg veel en is alles vrij volledig. Bij een gemeentearchief wordt vaak gedacht aan saaie notulen en droge rapporten. Dat het ook anders kan, is te zien in de getoonde selectie die iedere zes weken wordt gewisseld. Veel archiefstukken blijken bij bestudering het begin te zijn van een verhaal. Kijk je verder dan de inventarislijsten en zoek je op een diep niveau, dan vind je bijzondere meldingen die de fantasie prikkelen. Zo is te zien dat een mevrouw Reeringh in 1869 toestemming vraagt om een zelfgemaakt sprei te verloten. De opbrengst wil ze gebruiken voor het ondersteunen van haar moeder. Hierachter schuilt vermoedelijk een verhaal van armoede. De gemeente bekijkt haar aanvraag en besluit dat het hier niet om een 'zuivere liefdadigheid' gaat. De dochter zal namelijk mee profiteren van de opbrengst en dus wordt de aanvraag afgewezen! In een ander archiefstuk, één uit 1920, vraagt iemand een jachtvergunning aan in Oisterwijk. Uit de stukken blijkt echter dat deze persoon eerder een jachtopziener heeft dood geschoten! De aanvraag wordt dus niet geaccepteerd. Welk spannend verhaal ligt hierachter?

'Bedronken inwoners' veroorzaakten overlast

Bezoekers worden van harte uitgenodigd de presentaties te bekijken tijdens de openingsdagen van het archief. Bij de presentaties hoort een beschrijving, waarin de getoonde archiefstukken worden beschreven. 
De presentaties wisselen iedere zes weken. In de agenda op de website wordt vermeld welke stukken getoond worden.

Regionaal Archief Tilburg
Kazernehof 75
5017 EV Tilburg
Open: dinsdag en vrijdag van 9.30 to 17.00 uur, eerste zaterdag van de maand van 9.30 tot 16.00 uur

De gemeente Gilze en Rijen maakt haar archieven openbaar !

De archiefvorming van overheidsorganisaties is onderhevig aan de Archiefwet 1995. Dit betekent dat het politiek en bestuurlijk handelen moet kunnen worden verantwoord naar de burger en samenleving, ook achteraf. Daarnaast mag de burger van de overheid verlangen dat deze correcte informatie verstrekt. Dit kan alleen maar wanneer de archiefdocumenten in een goede, geordende en toegankelijke staat worden beheerd. Later neemt het belang voor de actuele bedrijfsvoering af en is slechts een deel ten behoeve van deze bestuurlijke verantwoording van permanent belang. Het beheer van deze documenten wordt dan overgedragen aan de gemeentearchivaris en krijgt dan vooral een cultuurhistorisch karakter en wordt daardoor onderdeel van het gemeentelijk cultureel erfgoed. Het archief wordt dan ingevolge de Archiefwet - veelal na twintig jaar - volledig openbaar en raadpleegbaar. De Archiefwet is vooral ook een openbaarheidwet en draagt in sterke mate bij aan het democratische fundamenten van onze samenleving.

De gemeente Gilze en Rijen heeft twee jaar geleden het bewerkingsbureau AOB de opdracht verstrekt om enkele archieven toegankelijk te maken en materieel te verzorgen opdat ze konden worden overgebracht naar de archiefbewaarplaats.De archieven bestaande uit het gemeentebestuur Gilze en Rijen 1981-1990, het Weekblad van Gilze en Rijen, 1981-1990, HinderWetvergunningen, 1981-1990 en grondtransacties, 1981-1990 zijn vanaf dinsdag 27 april te raadplegen in het Onderzoekerscentrum van het Regionaal Archief Tilburg