Het aanbesteden van digitaliseringsprojecten

Regionaal Archief Tilburg stelt de komende jaren weer veel archiefbronnen digitaal beschikbaar. Op die manier komt meer en meer informatie op een laagdrempelige manier ter beschikking voor onderzoekers en belangstellenden. Daarnaast richt het archief zich meer op de vraag van klanten, zoals gemeenten. Digitalisering van archiefbronnen is daarvoor noodzakelijk. Het is zelfs één van de belangrijkste middelen om het doel van participatie, kennisdeling en samenwerking te bereiken. Digitalisering is leidend in de plannen van Regionaal Archief Tilburg. De uitvoering van de digitalisering vindt plaats door derden.

In het najaar van 2014 stonden vier digitaliseringsprojecten op het programma:
- Registers Burgerlijke stand (17.575 scans)
- Doop-, trouw- en begraafboeken (4.170 scans)
- Notariële archieven en schepenbanken (49.600 scans)
- Kaarten en tekeningen (199 stuks)

Omdat het om vier grote projecten tegelijk ging, hebben we deze aanbesteed. Het doel van de aanbesteding was om te komen tot een overeenkomst voor het digitaliseren van het materiaal door een of meerdere leveranciers. En dat is gelukt. Na de aanbestedingsprocedure in oktober 2014 kwam het digitaliseringsbedrijf GMS als ‘winnaar’ uit de bus voor alle vier de projecten. In 2015 zou alles conform planning worden gedigitaliseerd. Vanuit het archief kwam echter de vraag of een of meerdere digitaliseringsprojecten al in 2014 zouden kunnen worden gerealiseerd. Dat bleek te kunnen en GMS ging meteen aan het werk om dit mogelijk te maken. In eerste instantie konden drie projecten al worden uitgevoerd. Het project ‘Notariële archieven en Schepenbanken’ zou dan in 2015 gedigitaliseerd worden. Tot onze grote verrassing heeft GMS het voor elkaar gekregen om ook dit archief in 2014 te digitaliseren. Een compliment waard!

Na het digitaliseren moesten alle digitale beelden geupload worden op onze website. In de afgelopen maanden werd steeds een van de genoemde projecten zichtbaar op onze website. Als eerste waren dat de aanvullingen van de registers van de burgerlijke stand van Dongen, Drimmelen, Goirle, Loon op Zand, Moergestel, Oisterwijk en Oosterhout (zie weblog van 18 februari). Gevolgd door de aanvullingen van de doop-, trouw- en begraafboeken van Berkel-Enschot, Tilburg en Oisterwijk. Daarna was het de beurt aan het archief van Schepenbank Geertruidenberg (zie weblog 10 februari) en de notariële archieven van Diessen, Baarle-Nassau en Chaam. Tenslotte werden de 199 kaarten en tekeningen van Tilburg gepubliceerd, waardoor nu alle vier de projecten voor iedereen digitaal zijn in te zien. Neem eens een kijkje en geniet van al onze digitaliseringsprojecten.

Nieuwe scans van de registers van de Burgerlijke stand

In de afgelopen weken zijn er weer scans van registers van de Burgerlijke Stand op de website geplaatst van diverse gemeenten.

Het betreft:

Gemeente Dongen
Combinatieregister: 1814

Gemeente Drimmelen
Geboorteregisters: 1903 t/m 1907

Gemeente Goirle
Geboorteregisters: 1903 t/m 1912
Huwelijksregisters: 1923 t/m 1939
Overlijdensregisters: 1941 t/m 1963

Gemeente Loon op Zand
Geboorteregisters: 1904 t/m 1907
Huwelijksregisters: 1916 t/m 1931
Overlijdensregisters: 1940 t/m 1954

Gemeente Moergestel
Geboorteregisters: 1915 t/m 1914
Overlijdensregisters: 1961 t/m 1964

Gemeente Oisterwijk
Geboorteregisters: 1911 t/m 1914
Overlijdensregisters: 1971 t/m 1964

Gemeente Oosterhout
Huwelijksregisters: 1925 t/m 1932
Overlijdensregisters: 1951 t/m 1959

Achter de schermen wordt er door vrijwilligers hard gewerkt om alle namen in de database te krijgen. Op dit moment zal dus in de meeste gevallen een zoekopdracht nog geen resultaat uit deze registers geven.

Maar u kunt zelf de boeken inzien via genealogie > inzien van bronnen en daar aangeven welk register u wilt zien. Daarna komt u via de knop > inzien register bij de digitale beelden.

Achterin ieder register zit een index waardoor u snel bij de juiste akte komt.

Historische beelden bevrijding 1944

Oorlogsgraven in Dongen, sigaretten, Hilvarenbeek (midden) en Tilburg
De foto van  Hilvarenbeek is genomen op het Vrijthof met op de motorkap links zittend Jan Naaijkens.



Goirle

Baarle-Nassau

Oosterhout

De ingestorte toren van de Sint-Willibrorduskerk te Alphen

Moergestel



Het raadhuis van Gilze, dat in september 1944 werd  opgeblazen
Geluidsfragment  van de reconstructie van het bombardement van het vliegveld september 1944

 

Op de website 70jaarbevrijding vindt u meer actuele informatie of de wegvandebevrijding.

 

Nieuwe publicatie over De Hondsberg in Oisterwijk

De Hondsberg

Het pedalogisch instituut De Hondsberg in Oisterwijk geniet landelijke bekendheid. Misschien kent u het instituut door de televisieserie De Kinderen van De Hondsberg van filmmaker Roel van Dalen uit 1998 en 2011 ?
De Hondsberg werd opgericht in 1961 om kinderen met lichamelijke en geestelijke afwijkingen medisch-psychologisch te kunnen onderzoeken. Nu is De Hondsberg een observatiecentrum voor kinderen en jongeren met een lichte, matige dan wel ernstige verstandelijke beperking, waarbij sprake is van (zeer) complexe gedragsproblemen en/of psychiatrische problematiek. Frits van Dooren, nazaat van de Tilburgse burgemeester Martinus van Dooren, werkte er 33 jaar. Na zijn afscheid in 2003 startte hij samen met zijn vrouw Rineke een ware zoektocht in landelijke archieven om de geschiedenis van De Hondsberg te kunnen vertellen.

Boek

Op 20 juni jl. vond de presentatie plaats van het boek Op den hondsberg, de mannen van weleer in de grote villa op de Hondsberg, in het bijzijn van de directrice Annemiek van Latum, oud-burgemeester Ivo Kortmann en gedeputeerde Johan van den Hout. Frits van Dooren lichtte zijn zoektocht toe. De oudste vermelding over de Hondsberg dateert uit het jaar 1461. Gedurende periode 1806-1912 woonden er adellijke families Van Spaen, Van Lynden van Lunenburg, Van Swinderen en Van der Feltz. 1912 vormde een belangrijk keerpunt in de geschiedenis, bos en ven wordt natuurmonument. Het andere belangrijke markeerpunt vond plaats in 1961, de transformatie tot de huidige bestemming.  In het boek wordt de geschiedenis tot in detail geschreven. De omslag van het boek toont een kadasterkaart uit 1912, waarbij alle grondeigenaren in verschillende kleuren worden weergegeven. Hierbij was natuurlijk de hulp van Wim de Bakker onontbeerlijk.

Het boek Op den Hondsberg, de mannen van weleer telt 260 pagina’s, is rijk geïllustreerd  en is verkrijgbaar door een mail te zenden aan frits@van-dooren.nl.

Overzicht borgbrieven nu digitaal doorzoekbaar

Een borgbrief is een verklaring die werd afgegeven tot het begin van de 19e eeuw als iemand ging verhuizen of in een andere plaats trouwde. De brief werd  door een organisatie zoals het armenbestuur of het dorpsbestuur afgegeven. In de borgbrief werd de garantie gegeven dat als een persoon tot armoede verviel in de nieuwe woonplaats de kosten van levensonderhoud gedeeltelijk of in zijn geheel voor de rekening van de armenzorg of dorpsbestuur van de plaats van herkomst kwam. In de borgbrieven staat vaak informatie over het gezin, hoe de kost verdiend werd en waar men vandaan kwam.
Jaren geleden waren de overzichten van borgbrieven in de studiezaal in te zien. Tussentijds hebben er omnummeringen plaatsgevonden bij een aantal de archieven waar borgbrieven in voorkomen en was de programmatuur waar de overzichten in gemaakt waren verouderd.
Maar de bestanden met de lijsten zijn weer opgefrist en nu digitaal beschikbaar.
Een overzicht van de borgbrieven van Berkel-Enschot, Diessen, Dongen, Goirle, Loon op Zand, Moergestel, Oisterwijk, Riel, Tilburg en Udenhout is terug te vinden via onze startpagina. Per gemeente vindt u een link naar het bestand.
In het overzicht per plaats vindt u de namen die op de borgbrief voorkomen en de vindplaats van de betreffende borgbrief binnen het archief.
( foto Archief 3 Dorpsbestuur Tilburg 1387-1810 inv.nr. 139)

Openbaarheiddag Burgerlijke Stand

Het is een goede gewoonte om aan het begin van een nieuw jaar documenten te openbaren, die tot het afgelopen jaar wegens openbaarheid niet mochten worden ingezien.

Zo heeft het Regionaal Archief Tilburg openbare gescande registers van de Burgerlijke Stand van de volgende plaatsen en jaren online geplaatst:
· Nieuw beschikbare gescande registers:
Geboorteregisters
- Alphen en Riel: 1911, 1912, 1913
- Berkel-Enschot: 1911, 1912, 1913
- Chaam: 1911, 1912, 1913
- Diessen: 1907, 1910, 1911, 1912, 1913
- Dongen: 1913
- Gilze en Rijen: 1907, 1908, 1909,1910, 1911, 1912, 1913
- Hilvarenbeek 1913, 1914
- Moergestel: 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913
- Tilburg: 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913
- Udenhout: 1911, 1912, 1913


Huwelijk:
- Alphen en Riel: 1936, 1937, 1938
- Berkel-Enschot: 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938
- Chaam: 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938
- Diessen 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939
- Dongen: 1938
- Gilze en Rijen: 1936, 1937, 1938
- Hilvarenbeek 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939
- Tilburg: 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938
- Udenhout: 1935, 1936, 1937, 1938

Overlijdensregisters:
- Alphen en Riel: 1961, 1962, 1963
- Berkel-Enschot: 1961, 1962, 1963
- Chaam: 1961, 1962, 1963
- Diessen 1961, 1962, 1963, 1964
- Gilze en Rijen: 1961, 1962, 1963
- Hilvarenbeek 1961, 1962, 1963, 1964
- Oisterwijk:1960, 1961, 1962 en 1963
- Tilburg: 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963
- Udenhout: 1961, 1962,1963

Geboorteregisters kennen een beperking van 100 jaar, huwelijksregisters van 75 jaar en overlijdensregisters van 50 jaar. Maar niet alleen zijn ze online geplaatst, de registers worden ook op naam geïndiceerd opdat u makkelijker kunt zoeken.

Van welke gemeenten komen ook nieuwe scans beschikbaar ?Aan het einde van 2014 hopen we te hebben bereikt dat we u ook nieuwe registers online kunnen aanbieden van Baarle-Nassau, Goirle, Hilvarenbeek, Hooge en Lage Zwaluwe, Made en Drimmelen en Terheijden.

Van welke gemeenten niet op korte termijn ?
Nieuwe registers van Geertuidenberg, Loon op Zand, Oosterhout en Raamsdonk komen zoals het nu naar uitziet op korte termijn niet digitaal beschikbaar.

Wel gescand en nog niet op naam doorzoekbaar
De nieuwe registers zijn veelal nog niet op naam doorzoekbaar. Ook die klus moet nog geklaard worden. Maar u kunt wel de registers inzien door de volgende stappen te nemen:

• Ga naar het genealogie/ voorouders gedeelte op onze website (link).
• Rechts klikt u 'inzien van bronnen' aan (link).
• Kies de plaats en het type registratie en klik vervolgens op start zoeken (link).U hoeft geen periode in te vullen
•Na deze stap ziet u een overzicht van alle gedigitaliseerde registers (link).
• Door op 'bron' te klikken worden de scans op chronologische volgorde geplaatst en kunnen de gewenste registers worden ingezien (link).

Ons materiaal op reis naar Friesland

Tot eind oktober 2013 zijn werken uit onze collectie te zien in een Fries museum, enkele kilometers ten noorden van Leeuwarden. Dekema State in Jelsum toont werk van de Friese schilder Johannes Elsinga (1893-1969), die onder andere in Moergestel werkte. Centraal in de expositie staan de tekeningen die hij in de jaren 1924-1927 publiceerde in de Leeuwarder Courant, onder de titel ‘Schetsen uit het leven’. Elsinga tekende in rake, eenvoudige lijnen scenes uit het dagelijks leven die hij in Leeuwarden en in de provincie Friesland tegenkwam.

Maar daarnaast zijn tekeningen te zien uit het begin van Elsingas schilders-loopbaan. Hij maakte ze tijdens zijn diensttijd in de jaren 1914-1916 in Moersgestel. Elsingas tekentalent werd opgemerkt door zijn commandant die hem in de gelegenheid stelde tekenlessen te volgen. De tekeningen uit zijn beginperiode komen uit onze collectie.

Yvonne Welings blogde al eerder over Elsingas werk, ten tijde van deze bijzondere aanwinst.

Is uw opa geboren vóór 1800?

Het lijkt onwaarschijnlijk, maar naar verluid, moeten er nu in Nederland een aantal personen wonen, die een grootvader hebben, die vóór 1800 is geboren. Deze personen zijn na 1902 geboren, want de oudste Nederlander op dit moment is mevrouw Egbertje Leutscher- de Vries, geboren Uffelte 22 oktober 1902, wonende Havelte. Zij is dus op dit moment 110 jaar. Om een opa te hebben die vóór 1800 is geboren, dient het verschil in geboortejaar tussen opa en kleinkind dus minstens 103 jaar te zijn. De vraag is of dat voorkomt. En het antwoord is ja. Ik heb twee gevallen in het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg aangetroffen, waarbij dat verschil in geboortejaar maar liefst 116 jaar is. Helaas gaat het in beide gevallen om personen, die reeds overleden zijn. De eerste persoon is Cornelis Frederik Jacob Breda van Kelckhoven, hij werd op 20 april 1901 te Oisterwijk geboren (zie bevolkingsregister Oisterwijk inv..nr. 18.2 1900-1920, blad 340 scan 149):

Hij overleed op 28 oktober 1918 te Voorschoten:

Toen hij geboren werd, was zijn vader 76 jaar. Vader Ignatius Cornelis Michael Breda van Kelckhoven trouwde op 14 juli 1898 te Oisterwijk, oud 73 jaar, met Elisabeth Maria Antonia Locker de Bruijne:

De bruidegom heeft in deze huwelijksakte nog de achternaam Breda. Pas bij Koninklijk Besluit van 18 maart 1901 is de achternaam gewijzigd in Breda van Kelckhoven.Een afschrift van dit besluit is ingeschreven in het geboorteregister van Oisterwijk van 1901, akte 38a. 

Vader Ignatius Cornelis Michael Breda van Kelckhoven is op 8 november 1824 te Oisterwijk geboren. Zijn ouders Frederik Jan Breda en Elisabeth Henrietta van Kelckhoven trouwden op 24 september 1820 te Moergestel:

Uit deze huwelijksakte blijkt dat de bruidegom op 9 januari 1785 te Zevenbergen is gedoopt, m.a.w. er is een verschil van ruim 116 jaar in geboortejaar tussen opa en kleinzoon.

Een tweede voorbeeld van ook een verschil van 116 jaar in geboortejaren tussen opa en deze keer een kleindochter betreft Johanna Adriana de Wit, geboren Raamsdonk 6 augustus 1902, haar vader Hendrikus Johannes de Wit was toen 58 jaar:

Haar ouders Hendrikus Johannes de Wit en Hendrika van Riel trouwden op 8 mei 1900 te Waspik en vader Hendrikus Johannes de Wit, geboren Waspik 9 oktober 1843, overleed te Raamsdonk oud 79 jaar (lees 78 jaar) op 11 april 1923:

Zijn ouders Theodorus de Wit en Anna Schoenmakers trouwden op 23 november 1822 te Raamsdonk:

Uit deze huwelijksakte blijkt dat Theodorus de Wit op 13 april 1786 te Raamsdonk is geboren en te Waspik is gedoopt. Ook nu is er dus een verschil van 116 jaar tussen geboortedatum van grootvader en diens kleinkind. Johanna Adriana de Wit is op 23 oktober 1972 te Wieringermeer overleden (informatie is ontleend aan een bidprentje). 

Stel dat er na 1902 kinderen zijn geboren die ook een grootvader hebben die 116 jaar eerder is geboren, dan zou het zo maar kunnen, dat iemand die in 1915 of eerder is geboren een opa heeft die vóór 1800 is geboren. Het probleem is: vind maar eens zo'n persoon!

Doodsoorzaken in begraafregisters

In begraafregisters van vóór 1811 worden meestal geen doodsoorzaken vermeld. Als ze al vermeld worden, gaat het meestal om verdrinkingen. Maar er zijn uitzonderingen.

Op 3 augustus 1755 is Jan van den Broek te Hilvarenbeek begraven, hij was van een coorencar doodgevallen (DTB 12 Hilvarenbeek scan 17):

Ook in Hilvarenbeek is Jan van de Zande rond 16 januari 1758 vermoord (DTB 12 Hilvarenbeek scan 20):

 

Op 21 september 1758 is Johannes Jacobus Huijben, adjunct-predikant te Chaam, te Breda overleden aan de kinderpokjes, hij werd op 23 september 1758 aldaar begraven (DTB 6 Chaam scan 48):

Op 1 maart 1756 zijn Johannes Adriaen van Drunen en Zebregt Jan Ravens verdronken te Moergestel, zij zaten beiden in hetzelfde bootje (DTB 9 Moergestel scan 20): 

Soms is de reden van overlijden niet vermeld, terwijl  daar wel aanleiding toe was. Op 2 september 1806 is Anthony het kind van Jacobus Cornelissen, oud 4 jaar, "gestorven of verongelukt". Het gaat waarschijnlijk om verdrinking, maar de exacte doodsoorzaak wordt niet vermeld (DTB 19 Terheijden scan 40):

  

Willem Cornelis Swaans uit Loon op Zand is tijdens het bijwonen van een begrafenis in Udenhout op 12 april 1737 doodgebleven (DTB 5 Udenhout scan 9):

Hij werd op 15 april 1737 in zijn woonplaats begraven (DTB 14 Loon op Zand scan 83):

De afkorting lkna achter zijn naam betekent dat hij een kind of kinderen nalaat.

Embert Smits werd op 4 januari 1738 te Dongen begraven. Hij is verdronken omdat hij vast zat in het rad van de watermolen (DTB 21 Dongen scan 15):

Jan Walraaven overleed op 27 november 1769 te Dongen, omdat hij zich morsdood had gedronken (DTB 27 Dongen scan 41):

Op 6 september 1706 is Adriaan Bogaard te Dongen doodgestoken en op 10 september 1706 begraven (DTB 14 Dongen scan 14):

Op 15 januari 1793 is Michiel van der Wee versteven dood gevonden (doodgevroren) te Dongen (DTB 32 Dongen scan 25):

Op 5 juli 1732 is Adriaen de Bruijn te Dongen begraven, hij is doodgestoken (DTB 20 Dongen scan 21):

Op 30 oktober 1732 is Willem Hendriks van Dun te Dongen begraven, hij is doodgestoken, soo de spraak gaat (d.w.z. volgens geruchten) door de jager van Dongen (DTB 20 Dongen scan 22): 

Huwelijksdispensaties bij de rooms-katholieke kerk (2 en slot)

Nu bekijken we enige inschrijvingen van huwelijken, die met dispensatie wegens aanverwantschap zijn gesloten. Bij zo'n huwelijk is één ding zeker: bruidegom en/of bruid zijn eerder gehuwd geweest. Zoals zal blijken wordt dat niet altijd echter duidelijk in de inschrijving weergegeven. Petrus Antonius de Canter trouwt als weduwnaar met Antonia Couwenberg op 27 november 1780 te Goirle (DTB 2 Goirle scan 121):

Het huwelijk is gesloten met tweede graad aanverwantschap. De inschrijving vermeldt niet, van wie de bruidegom weduwnaar is. Dat blijkt echter uit de burgerlijke huwelijksinschrijving (DTB 50 Tilburg scan 173):

De bruidegom was dus weduwnaar van Ariaantje Janssens en zijn eerste huwelijk is op 26 april 1761 te Tilburg gesloten (DTB 19 Tilburg scan 26):

De bruid is 23 jaar oud en geboren te Goirle. Zij blijkt op 26 januari 1737 gedoopt te zijn te Goirle als dochter van Laurentius Jansen en Maria Louwen. Haar ouders trouwden op 23 april 1736 te Tilburg (DTB 49 Tilburg scan 135):

Haar moeder heet dan Maria Cornelis Couwenberg en is geboren te Goirle. In de doopinschrijving van haar dochter heet zij Maria Louwen te lezen als Maria de vrouw van Laurentius.

Antonia Couwenberg, de tweede echtgenote van Petrus de Canter, is op 21 september 1752 te Goirle gedoopt als dochter van Joannes Couwenberg en Maria van Spaendonck.
Haar ouders trouwden op 21 juli 1749 te Tilburg (DTB 50 Tilburg scan 33):

Maria Couwenberg, de moeder van de eerste echtgenote, is op 31 augustus 1704 te Goirle gedoopt als dochter van Cornelis Cauenbergh en Johanna. Johannes Couwenberg, de vader van de tweede echtgenote, is in februari 1707 te Goirle gedoopt als zoon van Cornelis Koubergh en Johanna van Dun. De beide echtgenotes zijn dus nichtjes van elkaar.

Nu volgen nog enige voorbeelden.

Op 3 oktober 1796 trouwden de weduwnaar Ambrosius Brosens met Joanna Janssens te Baarle-Nassau (DTB 20 Baarle-Nassau scan 24):

Het huwelijk vond plaats met 2e/3e gemengde graad dispensatie aanverwantschap. Een burgerlijke huwelijksinschrijving heb ik niet kunnen vinden, dus weten we niet van wie Ambrosius Brosens weduwnaar is en de aanverwantschap kan niet verklaard worden.

Ook is het moeilijk de aanverwantschap 3e graad te verklaren bij het huwelijk van Albertus van Audenhaegen en Adriana Raijmakers op 6 juni 1750 te Goirle (DTB 2 Goirle scan 115): 

Het burgerlijk huwelijk vond op 6 juli (!) 1750 plaats te Tilburg (DTB 50 Tilburg scan 43):

Uit die huwelijksinschrijving blijkt, dat de bruidegom weduwnaar was en de bruid weduwe. Dat maakt het onderzoek er niet gemakkelijker op: was de eerste echtgenote van de bruidegom een derde graadsverwant van de bruid of was de eerste echtgenoot van de bruid een derde graads verwant van de bruidegom?

Een huwelijk wegens vierde graad aanverwantschap vond plaats op 10 november 1749 te Goirle, toen Joannes Baptist Brouwers trouwde met Cornelia Verheijden (DTB 2 Goirle scan 114):

Uit de burgerlijke huwelijksinschrijving blijkt dat zij weduwe was (DTB 50 Tilburg scan 37):

Tenslotte nog een huwelijk, dat met drie dispensaties plaatsvond. Op 7 februari 1728 gingen in ondertrouw te Moergestel Everardus Hubertus van Laerhoven en Lucia Joannes Taet, de inschrijving vermeldt dispensatie wegens 4e graad bloedverwantschap én 3e graad aanverwantschap. De huwelijksinschrijving van 22 februari 1728 vermeldt dat er een dispensatie heeft plaatsgehad wegens huwelijk in de gesloten tijd, in dit geval de vasten (DTB 2 Moergestel scan 97):

Uit de burgerlijke huwelijksinschrijving blijkt, dat de bruidegom weduwnaar was (DTB 11 Moergestel scan 64):

Opvallend is dat de pastoor van Loon op Zand heel vaak melding maakt van huwelijksdispensaties, terwijl dat bij andere r.k. parochies veel minder vaak voorkomt.