Het aanbesteden van digitaliseringsprojecten

Regionaal Archief Tilburg stelt de komende jaren weer veel archiefbronnen digitaal beschikbaar. Op die manier komt meer en meer informatie op een laagdrempelige manier ter beschikking voor onderzoekers en belangstellenden. Daarnaast richt het archief zich meer op de vraag van klanten, zoals gemeenten. Digitalisering van archiefbronnen is daarvoor noodzakelijk. Het is zelfs één van de belangrijkste middelen om het doel van participatie, kennisdeling en samenwerking te bereiken. Digitalisering is leidend in de plannen van Regionaal Archief Tilburg. De uitvoering van de digitalisering vindt plaats door derden.

In het najaar van 2014 stonden vier digitaliseringsprojecten op het programma:
- Registers Burgerlijke stand (17.575 scans)
- Doop-, trouw- en begraafboeken (4.170 scans)
- Notariële archieven en schepenbanken (49.600 scans)
- Kaarten en tekeningen (199 stuks)

Omdat het om vier grote projecten tegelijk ging, hebben we deze aanbesteed. Het doel van de aanbesteding was om te komen tot een overeenkomst voor het digitaliseren van het materiaal door een of meerdere leveranciers. En dat is gelukt. Na de aanbestedingsprocedure in oktober 2014 kwam het digitaliseringsbedrijf GMS als ‘winnaar’ uit de bus voor alle vier de projecten. In 2015 zou alles conform planning worden gedigitaliseerd. Vanuit het archief kwam echter de vraag of een of meerdere digitaliseringsprojecten al in 2014 zouden kunnen worden gerealiseerd. Dat bleek te kunnen en GMS ging meteen aan het werk om dit mogelijk te maken. In eerste instantie konden drie projecten al worden uitgevoerd. Het project ‘Notariële archieven en Schepenbanken’ zou dan in 2015 gedigitaliseerd worden. Tot onze grote verrassing heeft GMS het voor elkaar gekregen om ook dit archief in 2014 te digitaliseren. Een compliment waard!

Na het digitaliseren moesten alle digitale beelden geupload worden op onze website. In de afgelopen maanden werd steeds een van de genoemde projecten zichtbaar op onze website. Als eerste waren dat de aanvullingen van de registers van de burgerlijke stand van Dongen, Drimmelen, Goirle, Loon op Zand, Moergestel, Oisterwijk en Oosterhout (zie weblog van 18 februari). Gevolgd door de aanvullingen van de doop-, trouw- en begraafboeken van Berkel-Enschot, Tilburg en Oisterwijk. Daarna was het de beurt aan het archief van Schepenbank Geertruidenberg (zie weblog 10 februari) en de notariële archieven van Diessen, Baarle-Nassau en Chaam. Tenslotte werden de 199 kaarten en tekeningen van Tilburg gepubliceerd, waardoor nu alle vier de projecten voor iedereen digitaal zijn in te zien. Neem eens een kijkje en geniet van al onze digitaliseringsprojecten.

Hoe kwam mijn opa aan dat hoekje grond?

Ben je nieuwsgierig naar de geschiedenis van je huis of de wijk waar je woont?
Of misschien wil je weten waar dat hoekje grond van opa lag en hoe het ooit in de familie gekomen is.
Tijdens de cursus “Onderzoek je woonomgeving” leer je hoe je o.a. het bouwarchief, kadaster, bevolkingsregister en notariële archieven kunt gebruiken om je familiegeschiedenis verder in te kleuren. Maar ook als je op zoek bent naar de geschiedenis van een wijk of markant gebouw in je woonplaats zal deze cursus je een schat aan kennis opleveren. In vier bijeenkomsten leer je hoe je allerlei bronnen kunt gebruiken voor je onderzoek.


Op 13 maart gaat deze cursus weer van start. Er zijn nog enkele plaatsen vrij.
Voor meer informatie klik hier.

Het Notarieel Archief van Tilburg staat online

Na ruim twee jaar voorbereiden, digitaliseren en publiceren staat sinds juni 2013 het complete Notarieel Archief Tilburg van ruim 54 meter online. Dat betekent 260.000 scans verdeeld over 914 dossiers.

Begin 2011 vonden de eerste voorbereidingen plaats, waarbij het gehele archief nagekeken werd op materiële staat en toegankelijkheid. Want dat zijn de voorwaarden van Regionaal Archief Tilburg voordat er überhaupt gedigitaliseerd mag worden. Zo moesten de omslagen en archiefdozen zuurvrij van aard zijn om het behoud van het materiaal te waarborgen en daarnaast werd er ook gecontroleerd op touwtjes, nietjes, plastic, etc.

Volgende stappen waren het beschrijven van de bijlagen, controle op de volgorde van de aktes, op gesloten testamenten en of de tekst niet te dicht bij de rug van een boek zat. Als dat laatste het geval was, moesten we de band van het boek laten losmaken door het restauratieatelier (De Tiendschuur), zodat er optimaal gedigitaliseerd kon worden. Door alles wat we tegenkwamen moesten we tenslotte ook de inventaris bijwerken.

Kortom, er komt heel wat bij kijken voordat we over kunnen gaan tot het daadwerkelijke digitaliseren. Daarvoor speciale dank aan onze vrijwilligers, de inventarisator en behoudsmedewerker, want zonder hen was het niet gelukt om het allemaal scanklaar te maken.

Alles gebeurde in fases. Dus zodra er een gedeelte van het archief scanklaar was, kon het digitaliseringsbedrijf (Picturae) het ophalen om het te digitaliseren. In totaal ging het om 8 zendingen gedurende twee jaar, met als resultaat voor elke zending een harde schijf vol scans.

Maar dan staan de digitale beelden nog niet op de website. Daarvoor dienen de digitale beelden geupload te worden in het systeem waarin we onze digitale beelden opslaan. Vervolgens worden ze daar gekoppeld en dan staan de beelden op de website. Ook dit gebeurde in fases. Dit allemaal werd uitgevoerd door onze eigen digitaliseringsmedewerker.

Dit alles is een grote stap voor dit notariële archief, dat eerst alleen via het Onderzoekerscentrum van Regionaal Archief Tilburg was in te zien m.b.v. microfiches. Nu komt het via de website de huiskamers binnen waardoor onderzoek nu ook vanuit thuis kan plaatsvinden. Al eerder stond het notariële archief van Berkel-Enschot en Gilze en Rijen online. Op dit moment zijn we bezig met het digitaliseren van notarieel archief Dongen waarvan een gedeelte al op onze website is te bekijken. In de loop van dit jaar volgt het andere gedeelte, waardoor het compleet wordt. Neem eens een kijkje in de digitale wereld van de notariële archieven.

Tekst en foto's: Jeroen van Nispen en Mark van Hogeloon

Sprokkels uit het notarieel archief (IV en slot)

Akte van bekendheid

De akte is op 9 mei 1831 opgemaakt ten behoeve van Adriaan de Jong, bouwmansknecht, geboren Baarle-Nassau 24 juni 1800, onechte zoon van Engelina de Jong, wonende Baarle-Nassau. Adriaan is in de samenleving steeds abusievelijk als Adriaan Rueles bekend geweest, hij is ook als zodanig voor de nationale militie ingeschreven (Notarieel archief Gilze en Rijen, inv. nr. 27, akte 20, scan 50):

Adrianus is volgens het doopboek van Baarle-Nassau (DTB 4 scan 78) een van een tweeling. Zijn tweelingzusje was Petronilla. Zij waren onwettige kinderen van Engelina de Jong, weduwe van Petrus Lambreghts.

Kostcontract 

Petronella Cornelia Raaijmakers, weduwe van Josephus Nicolaas Theeuwes, wonende te Gilze belooft om gedurende 5 jaar te onderhouden (haar schoonvader) Josephus Leonardus Theeuwes, molenaar wonende Gilze, d.w.z. hem huisvesting, kost en onderhoud te verschaffen tegen een jaarlijkse vergoeding van 200 gulden (Notarieel archief Gilze en Rijen, inv. nr. 204, akte 72, scan 141, 26 januari 1906):

  

Josephus Nicolaas Theeuwes overleed op 32-jarige leeftijd op 8 november 1899 te Gilze en Rijen. Hij was evenals zijn vader Josephus Leonardus Theeuwes molenaar.

Josephus Leonardus Theeuwes overleed op 93-jarige leeftijd op 2 mei 1913 te Gilze en Rijen.

Inbewaringgeving

Wilhelmus Jacobus Cornelis Hoevenaars, wonende te Gilze, geeft een onderhandse akte in bewaring, waarbij door de heer van Linden wonende te Leiden aan de firma G. Smolders (koekfabriek) worden verkocht: De zich in de koekfabriek de Klok te ’s-Hertogenbosch bevindende inventaris waaronder koopmansboeken, receptenboeken en klantenlijsten en het uitsluitend recht om de firmanaam Stoomkoekfabriek De Klok firma Jos. Lambermont te ’s-Hertogenbosch te voeren (Notarieel archief Gilze en Rijen, inv. nr. 240, akte 175, scan 422, 20 juni 1922):

En tenslotte: Het waren drukke dagen voor notaris Martens te Tilburg in maart 1878. Van 11-15 maart 1878 werden er opeenvolgend maar liefst 13 testamenten door hem opgemaakt (notarieel archief Tilburg, inv. nr. 529, scan 3):

Sprokkels uit het notarieel archief (III)

Deze keer enkele voorbeelden van akten uit het volledig  (t/m 1925) gescande notarieel archief van Gilze en Rijen. 

Op 24 november 1819 vond er een verkoop van paarden en beesten plaats.  Het ging om paarden, een ruin, vaarzen en kalveren ( not. arch. Gilze, Inv nr 7 scans 138 e.v.):

Op 22 januari 1825 lieten Maximiliaan Remigius Josephus Freson en Antonia Adriana Hendrickx beiden wonende Baarle-Nassau, huwelijkse voorwaarden opmaken. Bijzonder is dat de akte zowel in het Frans als in het Nederlands is opgemaakt (not. arch. inv. 13, scan 8 e.v.):

Het huwelijk vond op 23 januari 1825 te Baarle-Nassau plaats.

Op 10 februari 1831 gaf Petronella van Wezel, wonende te Gilze, als gemachtigde van Hermanus Franciscus Norbertus Janssens medicinae doctor, verblijvende te Breda aan Johannes Carolus Janssens, broer van genoemde Hermanus, koffiehuishouder, wonende te Breda, enige voorwerpen aan Hermanus toebehorend, in bewaring  (Not arch inv nr. 27, akte 10, scans 28 e.v.):

Tot de voorwerpen behoren:

*          Een verzegeld pakket bevattende schrifturen en documenten betrekking hebbend tot het beroep van de eigenaar (volgnummer 2)

*          een geldbeurs, bevattende drie gouden tienguldenstukken, een Hollandse ducaat, een daalder en een gulden (volgnummer 6)

*          een groene zijden paraplui en een duijmstok (volgnummer 23)

*          een kastje bevattende 78 flesjes en potjes, leeg of (gedeeltelijk) gevuld met medicinale voorwerpen (volgnummer 33)

Sprokkels uit het notarieel archief (II)

Erfdeling

Op 24 juli 1882 vond de erfdeling van de nalatenschap van Petrus Philippus Pollet , overleden Tilburg 3 mei 1870, gehuwd met Joanna Odulpha van Baar, overleden Tilburg 12 januari 1878,
plaats tussen hun vier kinderen Arnoldus Antonius Hubertus, Helena Maria Theresia, Maria Deliana Francisca en Anna Barbara Agnes Pollet. Alvorens tot de feitelijke erfdeling werd overgegaan, werd eerst een schatting gemaakt van de waarde en deze bleek maar liefst 5 ton (500.000 gulden) te bedragen. Na de schatting werd de boedel onder de vier kinderen verdeeld (Notarieel archief J.A. Daamen Tilburg inv nr 365, akte 131, scans 318 e.v., 24 juli 1882) (alleen scans 318 en 324 zijn weergegeven):

Contract van plaatsvervanging

In de 19e eeuw bestond de mogelijkheid om (tegen betaling) een plaatsvervanger voor de vervulling van de militaire dienstplicht te sturen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 1881 te Tilburg. Adrianus de Brouwer, wonende te Tilburg, heeft Josephus Heeffer, wonende te Hilvarenbeek, bereid gevonden om tegen betaling van f 350 in zijn plaats de militaire dienstplicht te vervullen (Not arch J A Daamen Tilburg inv nr 364, akte 69, scan 171, 19 april 1881):

Inventaris van het trappistenklooster te Berkel-Enschot 

De meeste notariële akten zijn beperkt van omvang. De notariële akte, die in 1909 werd opgemaakt en een beschrijving van de inventaris van het trappistenklooster in Berkel-Enschot bevat, is echter een boekwerk op zich, er waren 65 scans voor nodig om deze ene akte in beeld te brengen. En de notaris lukte het natuurlijk niet om in één dag de inventaris op te nemen. Hij had er de periode 23 augustus t/m 6 september 1909 (totaal 12 dagen) voor nodig (Not. arch. Not P H Loven Tilburg inv. nr. 663, akte 226, scans 418 t/m 482, 23 augustus t/m 6 september 1909):

De inventarisatie start op 23 augustus 1909 met de goederen in de kerk:

Op 24 augustus begint men met de kamer van de abt, op 25 augustus met de bibliotheek en op 26 augustus (scan 428) met de smederij:

Op 28 augustus is de kapittelzaal aan de beurt en op 30 augustus (inmiddels de 6e dag) de bisschopskamer. Op 31 augustus begint men met de koestal (scan 449):

Op 1 september volgt het brouwhuis, op 2 september de te velde staande vruchten in Berkel , op 3 september de kelder, op 4 september de eerste kapel boven en op dezelfde dag wordt ook het onroerend goed beschreven (scan 474):

Op 6 september 1909 (de 12e en laatste dag) begint men met het vervolg van de vorderingen (scan 475):

Sprokkels uit het notarieel archief (I)

Akte van bekendheid

Josephus Johannes Hoctin trouwde te Utrecht op 24 april 1838 met Barbara Maria Francisca Achterbergh. Hun enig kind Ludovicus Franciscus Josephus Maria werd op 25 augustus 1839 te Tilburg geboren. Nog geen maand later overleed de moeder van dat kind op 11 september 1839 eveneens te Tilburg. Uit de memorie van successie opgemaakt na haar overlijden (kantoor Tilburg inv. nr. 50, memorie 83) blijkt dat zij een testament heeft gemaakt, waarbij zij haar echtgenoot legateert. Haar enig erfgenaam is echter haar zoontje van nog geen 3 weken oud. Zij laat o.a. enige huizen te Utrecht en enkele percelen weiland na te Jutphaas. Haar zoontje overleed te Tilburg op 20 november 1839. Hij laat, als enig erfgenaam van zijn moeder, genoemd onroerend goed na (memories van successie kantoor Tilburg, inv. nr. 50, memorie 84). Vader Josephus Johannes Hoctin hertrouwde op 23 februari 1841 te Haarlem met Johanna Gertruida Nolet en overleed op 30 januari 1844 te Neerbosch (bij Nijmegen). Op 8 april 1843 wordt te Tilburg een akte van bekendheid opgemaakt waaruit blijkt dat Josephus Johannes Hoctin enig erfgenaam is van zijn zoontje uit zijn eerste huwelijk (notarieel archief Tilburg inv. nr. 279, akte 63, scan 246). Niet duidelijk is waarom deze akte is opgemaakt. In de akte wordt vermeld, dat deze is opgemaakt ten behoeve van wie zulks mocht aangaan:  

Ontbinding van een vennootschap en oprichting van een nieuwe vennootschap

Op 4 januari 1853 wordt de vennootschap tot uitoefening van de wolhandel onder de firma van Gebroeders Deen, in 1844 aangegaan door Joseph Deen, later voortgezet door zijn weduwe Betje Isaacs, en Mozes en Izaak Deen opgeheven (notarieel archief Tilburg inv. nr. 308, akte 2, scan 1):

Op 24 januari 1853 stappen Mozes en Izaak Deen, kooplieden en fabrikanten, beiden wonende Tilburg, naar een notaris om een (nieuwe) vennootschap op te richten onder de naam Firma Gebroeders Deen met als doel handel drijven in wollen en het fabriceren van katoenen goederen (notarieel archief Tilburg inv. nr. 308, akte 11, scan 14):

Inventaris van roerende goederen 

Op 7 februari 1878 stapt Henri Hubert Lommen (officieel heet hij Hubertus Henricus Lommen), fabrikant in verfwaren en vernissen, als weduwnaar van Cornelia Petronella Smits (overleden Tilburg 17 november 1877) als vader van hun zeven kinderen naar een notaris om een inventaris op te maken van de roerende goederen, die zich in zijn huis aan het Goirke bevinden (notarieel archief  Tilburg, inv. nr. 361, akte 36, scan 72) 

De roerende goederen worden per vertrek geïnventariseerd. Achtereenvolgens komen de benedenvoorkamer links, keuken, kelder, kamer nr. 2, kamer nr. 3, de plaats en remise aan de orde.

Tot de waardevollere zaken uit de boedel behoren: een pianino met stoeltje en kleed (waarde f 300), wijn en likeuren (f 300), heerenlijf- en bovenkleederen ( f 300), dameslijf- en bovenkleederen (f 280),  een paard (f 600) en een barouchette (soort rijtuig) (f 750). De totale waarde van de roerende goederen bedraagt bijna f 6600.