Jong geleerd, oud gedaan: Archiefonderzoek vanaf het basisonderwijs

2014 ligt alweer achter ons, dus tijd om terug te kijken op dit educatieve jaar. Educatie & participatie zijn begrippen die bij Regionaal Archief Tilburg sterk met elkaar zijn verbonden. Het gaat over het (beter) gebruik van bronnen door de bezoekers en daarmee bijdragen aan het bevorderen van het cultuurhistorisch onderzoek. Hieronder volgt een overzicht van de educatieve groepsbezoeken.

De vraag van de school is vaak het uitgangspunt om een programma in te plannen. Voor het basisonderwijs zijn er enkele terugkerende thema’s, maar komen er ook specifieke vragen aanbod. Zoals dit jaar de vraag van basisschool Caecilia uit Berkel-Enschot. Zij vierden het 800-850 jaar bestaan van hun dorp. Samen met deze school hebben we een programma ontwikkeld voor de midden- en bovenbouw. Leerlingen maakten kennis met historische feitjes uit hun omgeving, door zich te verdiepen in archiefbronnen.  

Tilburg, groei van de stad	84
Willem II	163
Stamboomonderzoek	25
Marietje Kessels	173
Berkel-Enschot	160
Tweede Wereldoorlog	15
Totaal aantal leerlingen	620

Ook het voortgezet onderwijs wist het archief in 2014 weer te vinden. Zoals 2College Durendael en Cobbenhagenlyceum. Voor deze groepen zijn op maat programma’s ontwikkeld, zodat de werkwijze aansluit bij hun leeftijd en opleiding. Een tweede klas beet zich samen met hun docent geschiedenis vast in huizenonderzoek. Iedere leerling onderzocht een eigen pand met diverse archiefbronnen, boeken en plattegronden.

Industrialisatie (VMBO 4)	9
Tilburg rond 1900 (HAVO 4)	60
Huizenonderzoek (VWO 2)	23
Totaal aantal leerlingen	92

  
Een groepsbezoek brengen aan het archief is mogelijk om woensdag en donderdag. Groepen kunnen hiervoor een afspraak maken via boekingen@regionaalarchieftilburg.nl. Het afgelopen jaar brachten, behalve schoolgroepen, ook enkele andere organisaties een bezoek aan Regionaal Archief Tilburg. Uitgangspunt blijft het leren gebruik maken van bronnen (iedereen wordt dus aan het werk gezet) en daarmee het bevorderen van cultuurhistorisch onderzoek. 

13Volt	15
Oud-docenten Mill-Hill college	30
Vrienden van Dordrechts Museum	100
Totaal aantal personen	280

Studenten komen zowel individueel als in groepsverband naar het archief. Afgelopen jaar ontvingen we onder andere de eerstejaars studenten van de Pabo in Tilburg. Zij kregen de opdracht om een erfgoedles te ontwikkelen voor een basisschoolgroep.

Reinwardt Academie Amsterdam	25
Pabo Tilburg eerstejaars	110
Totaal aantal studenten	135

De medewerkers van het archief gingen ook zelf op pad. In totaal kregen 535 leerlingen een les in de klas of in de wijk van de school.

Als laatste speelt Regionaal Archief Tilburg ook een belangrijke rol in de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit. Basisschool Jan Ligthart Rendierhof uit Tilburg en basisschool Torenschouw uit Oosterhout worden ondersteund in hun vraagstuk om erfgoededucatie te verankeren in hun schoolcurriculum. 

Hartelijk dank aan Petra, Natascha, Karin, Ans, Petra, Hoi-Shan en Fons!

 

Leerlingen onderzoeken de moord op Marietje Kessels

Al enkele jaren komen basisschoolleerlingen naar het archief om onderzoek te doen naar de moord op Marietje Kessels. De meeste van deze groepen volgen het weerbaarheidproject Marietje Kessels. Het verhaal van Marietje komt daarin summier aanbod. Als aanvulling op dit project brengen scholen daarom graag een bezoek aan het archief. 

  

Afgelopen zomer ontwikkelden Petra Robben en ik (Jasmijn van der Hamsvoord) een nieuwe structuur voor dit programma. We lieten ons inspireren door de verslavende werking van games. Dit wordt ook wel gamification genoemd.

Gamification is het toepassen van gamedenken en gametechnieken in niet-game omgevingen. Bij gamification gebruik je spelelementen om gebruikers te motiveren en hun ervaring te verrijken. Het principe van gamification is niet nieuw, we spelen al eeuwen spelletjes. Bij gamification staat centraal dat je gedrag wilt stimuleren. Dit doe je door in te spelen op de intrinsieke motivatie. (bron: http://www.marketingfacts.nl/berichten/wat-is-gamification-nou-eigenlijk)

De groep wordt ontvangen in het archief en luistert eerst naar het verhaal over de moord op Marietje Kessels. Het verhaal wordt verteld aan de hand van foto’s en vragen vanuit de leerlingen. Daarna gaan ze aan de slag met hun eigen historische bronnenonderzoek in de studiezaal. De leerlingen werken in tweetallen aan 15 verschillende vragen. Om de vragen te beantwoorden gebruiken ze verschillende bronnen, zoals foto’s, plattegronden, krantenartikelen, het haarschilderij en boeken. Na het beantwoorden van een vraag, laten ze het antwoord controleren en ontvangen ze bij een goed antwoord een bewijsstukje. Dit bewijsstuk is een foto en krijgt een plek in hun eigen onderzoeksdossier. Het historische onderzoek wordt gestimuleerd doordat de leerlingen steeds opzoek moeten naar de juiste bronnen om alle vragen te beantwoorden en vervolgens wordt dit werk beloond. 

In de afgelopen vijf weken ontvingen Petra Rutten, Natascha van Renswouw en ik zeven groepen 7 in het archief. Een flinke vuurdoop dus voor het nieuwe materiaal…. Maar het werkte! De leerlingen waren heel enthousiast en waren gedreven om hun volledige historische onderzoek af te ronden. De tweetallen startten allemaal met een andere vraag en mogen daarna de vragen op hun eigen tempo en in willekeurige volgorde doen. Er werd druk gespeurd in de verschillende bronnen en er werd zelfstandig gewerkt. Er heerste een gevoel van trots door het geven van goede antwoorden en daardoor een groeiende verzameling van bewijsmateriaal in hun eigen dossier.

Het verhaal en het onderzoek maakten ook veel vragen bij de kinderen los en er ontstonden veel interessante gesprekken over deze gruwelijke gebeurtenis. 

Groep 7 van basisschool Pendula was één van de schoolgroepen die naar het archief kwam. Ze plaatste een stukje met fotomateriaal op hun blog:  

http://www.bspendula.nl/groep-7-onderzoek-regionaal-archief-tilburg/

Fris en Fruitig

Het is algemeen bekend dat de gemiddelde archiefbezoeker de leeftijd van 18 jaar al zeer ruim gepasseerd is.

Hoe anders was het afgelopen woensdagmiddag. De klas van het Theresia, waarvoor Petra en ik een gastles verzorgd hadden, kwam op bezoek om aan hun genealogieopdracht te werken. De over het algemeen gezapige sfeer die er meestal in het onderzoekerscentrum heerst veranderde plotseling in “Fris en Fruitig”.

Vol enthousiasme en gewapend met goede vragen namen ze beslag van de studiezaal.
Spittend in een voor hun “grijs verleden” werden er heel wat vragen beantwoord en nieuwe gegevens boven tafel gehaald samen met mijn collega Michiel en Dhr. Van Gastel.

“Ik dacht dat mijn familie uit Breda kwam maar nu blijkt mijn opa in Den Bosch geboren te zijn”. “Mag ik een kopietje van het bidprentje van mijn oma want dat heb ik nog nooit gezien”. En het kan interessant zijn om te weten dat je opa intern bij de fraters in opleiding geweest is. Misschien levert het wel nieuwe gesprekstof op voor een volgend bezoekje aan de grootouders.

Later in de middag stroomde de studiezaal weer leeg en alles was weer als daarvoor.

Als je het mij vraagt: “Fris en Fruitig” smaakt naar meer.