Bonte Avond met de Heemkundekring Tilborch

Jan van de Laar aan het woord

Eerder dit jaar ontvingen we een prachtige collectie van de Fokcentrale. Dat kwam binnen via de Heemkundekring Tilborch. Bij de overhandiging ontstond het idee om eens een avond te plannen om over elkaars werk te vertellen. Gisterenavond was het zover, donderdag 13 juni kwamen 23 leden van de Heemkundigekring naar Regionaal Archief Tilburg voor een 'Bonte Avond'.

Ad. van Eijck geeft uitleg

De sfeer was goed, de reeks van vijf korte presentaties was heel interactief, er werd gelachen, vele vragen werden beantwoord (maar één vraag bleef onbeantwoord: waar komt het woord charter vandaan? Iemand die het antwoord weet?) en op deze manier was er een soort 'kijkje in de keuken' bij een aantal projecten. Eén daarvan is gedaan in heel nauwe samenwerking van een groep van de Heemkundekring met het archief: de Bredaseweg in de TilburgWiki. Ad van Eijck en Jan van de Laar gaven een presentatie hoe zij te werk zijn gegaan om alle panden van de Bredaseweg met kadastergegevens in de TilburgWiki te beschrijven.

Yvonne Welings vertelt over Schmidlin

Astrid de Beer vertelde over de charterbank en liet met veel illustraties zien hoe charters geconserveerd, gerestaureerd, beschreven, gedigitaliseerd en getranscribeerd worden. Eén van de deelnemers aan de charterbank was er deze avond bij en had de tip van de avond: lees de charterteksten voor en na transcriptie hardop, anders zijn ze moeilijk te begrijpen. "Het is net als bij de tekst van een prent van Cees Robben, die moet je ook hardop voorlezen, anders snap je er niets van!"

Yvonne Welings vertelde over het fotoboek van Schmidlin en over het oudste charter van Tilburg dat we onlangs van het Bisdom in Den Bosch ontvingen. Jojanneke van Zandwijk demonstreerde Tilburg op de Kaart.

V.l.n.r. Astrid de Beer, Yvonne Welings,

 Jojanneke van Zandwijk en Ad. van Eijck

Met weer veel stof tot nadenken en nieuwe inspiratie sloten we de avond af. Dank aan de organisatoren en sprekers van de Heemkundekring Tilborch en van het archief!

Boekpresentatie 'Tilburg gefotografeerd door Schmidlin'

Op 27 maart jl. vond bij Regionaal Archief Tilburg de boekpresentatie plaats van ‘Tilburg gefotografeerd door Schmidlin’. Het programma bestond uit een aantal onderdelen: Tilburg gezien door de ogen van Schmidlin, het aanbieden van het eerste exemplaar en waarom Regionaal Archief Tilburg dit boek heeft gemaakt.

Als eerste kwam aan het woord de gemeentearchivaris van de gemeente Tilburg, Yvonne Welings. Zij liet ons in een prachtige presentatie de stad Tilburg zien door de ogen van Schmidlin door de jaren heen. Met foto’s uit het boek werd dit ondersteund. U kunt haar verhaal teruglezen in haar weblog van 27 maart jl. Vervolgens gaf zij het eerste exemplaar van het boek aan de vertegenwoordigers van de familie Schmidlin, mevrouw Wiessner en de heer Weststrate, die speciaal waren uitgenodigd.

Daarna was het de beurt aan Jean-Paul Korst, hoofd Archiefbeheer en tevens projectleider van dit boek. Hij vertelde ons waarom het archief dit boek heeft gemaakt. De ondertitel van het boek is ‘verborgen schatten van het archief’. Sommigen gasten van de boekpresentatie hadden al opgemerkt dat de bonbon bij de koffie in de vorm van een schatkist was. Dat staat symbool voor het archief, waar nog zoveel schatten in verborgen liggen. Het wordt tijd om die eens naar boven te halen. Dit kun je bijvoorbeeld doen door er over te schrijven, vandaar dat we in 2008 het idee hadden om een reeks van boeken te maken over de fotocollecties die we beheren. Het eerste boek kwam uit in februari 2010 en was getiteld '’t Toekomstig Verleden', geschreven door Jef van Gils en Jim van Nieuwenhuijzen, medewerkers van Regionaal Archief Tilburg.

Maar het maken van een boek is toch een andere wereld dan het beheren en toegankelijk maken van archieven. Het gaf ons als archiefdienst een heel andere kijk op de fotowereld, zowel letterlijk als figuurlijk. Het maken van een boek is namelijk niet eenvoudig en het kost tijd, heel veel tijd. In 2008 kwamen er al  achter dat er veel onderzoek gedaan moest worden. Helaas was de verkoop van het eerste fotoboek geen succes. Dus stelden we ons eind 2010 de vraag of we nog wel meer boeken moesten maken. Want je stopt er zoveel energie in en het leverde eigenlijk maar weinig op. De conclusie was dan ook om geen nieuwe boeken meer te maken ondanks het oorspronkelijk idee om elk jaar een boek uit te brengen.

Jef van Gils en Jim van Nieuwenhuijzen waren echter in 2009 al zeer enthousiast bezig met de voorbereidingen voor het volgende boek: Schmidlin.

Omdat eind 2010 het boek al voor 85% klaar was heeft Regionaal Archief Tilburg toch besloten om dit boek uit te brengen. En Regionaal Archief Tilburg zal daar geen spijt van krijgen. Het is namelijk een schitterend boek en iedereen die een relatie heeft met Tilburg zal dit beamen. Ook de boekhandels zijn enthousiast. Boekhandel Selexyz Gianotten heeft zelfs flink uitgepakt in haar winkel en etalage. En dat geldt ook voor boekhandel Livius. Neem er maar eens een kijkje, want je weet niet wat je ziet!

Tijdens de boekpresentatie werden daarna de mensen bedankt die een bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van het boek. Zoals Ronald Peeters die de redactie en productie op zich nam, Sander Neijnens die voor de vormgeving zorgde en natuurlijk drukkerij Gianotten. Tenslotte werden ook de schrijvers in het zonnetje gezet, waarbij Jef van Gils en Jim van Nieuwenhuijzen werden geprezen voor hun inzet, energie en de tijd die ze aan het boek hebben besteed. Na de boekpresentatie kon men een kijkje nemen in de expositie Schmidlin in de hal van Regionaal Archief Tilburg die tot eind april te zien zal zijn. Samengesteld door medewerkers van het Archief.

Met dit fotoboek heeft Regionaal Archief Tilburg opnieuw een belangrijke bijdrage aan het cultureel erfgoed gegeven, en vooral een verborgen archiefschat tot leven gewekt.

Het oog van de fotograaf Schmidlin

Het verhaal van de stad Tilburg kan vooral verteld worden met beelden en dat doen we vanmiddag, donderdag 27 maart 2013. Wat is daar beter voor geschikt als het medium fotografie ?

Nu anno 2013 is er moeilijk iemand nog te vinden, die nooit gefotografeerd is. In 1908, het jaar dat fotograaf Louis Schmidlin met zijn gezin naar Tilburg kwam, was dat heel anders. Er moest een meer dan bijzondere gebeurtenis in het mensenleven zijn zoals een communie of de dood van een dierbare om het beeld door een fotograaf vast te leggen. En dan nog, de katholieke Kleine Koerier waarschuwt in 1909 voor de ijdelheid van mensen, die zich laten fotograferen.

Waarom Schmidlin, waarvan de familie van oorsprong uit Zwitserland kwam, voor Tilburg koos, is niet bekend. In het begin was de klandizie ook niet zo groot. Reclame in de etalage bij de bakker en bij boekhandel Gianotten moest klanten opleveren. Het bleek een prima strategie. Goud geld, de zaken namen een grote vlucht, werd verdiend tijdens de Eerste Wereldoorlog, talloze gemobiliseerde militairen werden gefotografeerd. In het boek zijn daar prachtige voorbeelden van te zien. Met de opbrengst kon in 1916 het pand aan het Wilhelminapark worden gekocht en verbouwd.



Alle composities van Schmidlin zijn zorgvuldig samengesteld, je vindt nauwelijks een snapshot. Voor de foto's wordt speciaal geposeerd. Op de beelden van de straten en gebouwen zie je zelden mensen. De vergelijking met de schilderkunst is snel gemaakt. Kijk eens eerst naar de afbeelding van Carel Willink en dan naar de foto van Schmidlin. Soms wordt fotografie dan ook wel het nieuwe schilderen genoemd. Kijk ook eens hoe Schmidlin zijn foto's ondertekent.

Foto's zijn voor vele mensen dierbaar. Als je aan iemand vraagt, wat zou je meenemen als je huis afbrandt, hoor je in negen van de tien gevallen foto's. Foto's zijn sporen van herinneringen, niet alleen van personen, maar ook van tijd en ruimte. Het zijn kleine tijdscapsules. Je weet zelf vaak niet precies wat je herinnert, het plaatje of is het de pure herinnering ? En is het echt. Zelfs Schmidlin maakte gebruik van retoucheertechnieken. De stad Tilburg kan je door de foto's van Schmidlin als een tijdmachine zien. Fotografie brengt je ergens heen en het brengt het andere dichterbij. Schmidlin laat ons de moderne beschaving zien. Neem als voorbeeld de aanleg van de electriciteit, het is nu heel normaal dat je een knop aandoet om de lamp aan te doen. Dat was het lange tijd niet. Straatbeelden, wat is echt en wat niet. Soms zie je ook de armoede uit de tijd. Associaties met de fototentoonstelling the Family of Man (link) zijn er zeker, maar dan de Tilburgse variant van the Family of Man.

Tilburg is en blijft en muziekstad. Ook dat zie je bij Schmidlin terug, kijk naar een coryfee uit die tijd, de Zingende Zwervers.



Als je een foto liet maken ging je als Tilburger vaak naar Schmidlin. Collega fotografen in zijn tijd waren Van Beurden en Van der Schoot. Zijn zonen Karel en Louis werden ook fotograaf, de eerste in Dongen. Daarna namen anderen de zaak over. Ik maak nu een sprong in de tijd. In 2007 werden we gebeld door Ton van Erp, die geen opvolger had. Na onderhandelingen is het negatievenarchief hier naar de Kazernehof verhuisd, het meet 50 meter !!! Dat brengt zo vragen met zich mee, ga je alles bewaren en ga je alles digitaliseren. Daarbij spelen kostenafwegingen natuurlijk ook een rol.


Iedereen kan nu fotograferen. Fotografie is een stuk democratischer geworden en minder elitair. Iedereen kan ermee aan de slag. Fotografie is verworden tot een alledaags sociaal medium. Mobiele telefoons maken afbeelding na afbeelding, waarvan je je kunt afvragen of we de beelden over vijftig jaar nog kunnen zien. Dat kunnen we gelukkig wel met de foto's van Schmidlin, die dankzij de zorgen van het Regionaal Archief Tilburg voor een breed publiek toegankelijk zijn en worden. En het boek draagt, dat zo zorgvuldig is samengesteld door Jim van Nieuwenhuijzen en Jef van Gils met de eindredactie van Ronald Peeters, sterk aan bij.

Dhr Weststrate en Mevr Wiessner (beiden familie van Schmidlin)
ontvangen de eerste exemplaren van het boek tijdens de
boekpresentatie op 27 maart 2013

Tilburg gefotografeerd door Schmidlin -
Verborgen schatten van het archief - Jef van Gils en Jim van Nieuwenhuijzen
Uitgave van Regionaal Archief Tilburg ISBN 978-90-9027-246-7