donderdag 6 juni 2013

Internationale Archieven dag op 9 juni




Op zondag 9 juni 2013 is het International Archives Day. Wereldwijd wordt er aandacht gevraagd voor het belang van archieven. Archivarissen ondertekenen in de dagen voorafgaand aan 9 juni de Universele Verklaring over Archieven.

Archieven vormen het geheugen van de samenleving. Zonder archieven kan de rechtstaat niet bestaan. Gemeenteraden en de Tweede Kamer kunnen hun werk alleen maar doen als zij bestuurders kunnen controleren. Dat kan niet zonder betrouwbare archieven. Ook voor historisch onderzoek zijn archieven onmisbaar. Steeds meer Nederlanders doen met plezier onderzoek naar het verleden van hun familie, huis, straat of stad.

Gezond geheugen
Een goed geheugen is een groot goed. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor gemeenschappen. Gaten in ons collectieve geheugen kunnen makkelijk ontstaan omdat het moeilijk en kostbaar is om digitale informatie goed te bewaren. De Nederlandse archivarissen werken aan oplossingen en hulpmiddelen om het geheugen van Nederland gezond te houden.

Schatkamer en snoepwinkel
Archieven bewaren puur om het bewaren, heeft geen zin. De Nederlandse archieven zijn er om in te grasduinen, onderzoek te doen, te snuffelen en te graven, om van te leren en te genieten. Archieven bieden voor elk wat wils. Steeds meer informatie uit en over archieven is beschikbaar op internet en bovendien steeds makkelijker doorzoekbaar. Zo komt het verleden voor iedereen binnen handbereik.
Ook Regionaal Archief Tilburg werkt dagelijks aan het gezond houden van het geheugen van Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Dongen, Drimmelen, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk, Oosterhout, Tilburg en Waterschap de Dongestroom. Digitaal en in de studiezaal kunt u hiervan gebruik maken.

woensdag 5 juni 2013

Herkent u de jongens van de Tilburgse Textielschool

Waar zijn de gebleven de jongens en mannen die werden opgeleid bij de Tilburgse Textielschool ?  Deze jongen leerde in 1950 zelfs nog spinnen op een spinnewiel.

De foto's van de jongens achter de machines zijn genomen op de lagere textiel school door H.A.M. van den Hout, roepnaam Harrie. Harrie van den Hout (1922-2001) was zowel leraar op de hogere als lagere textielschool. Zijn hoofdfunctie was leraar aan de R.K. Lagere Textielschool aan de Fabriekstraat. Van den Hout  is daar van het begin af werkzaam geweest. Hij maakte de overstap van dessinateur (tekenaar) in een textielfabriek naar de school, wat overigens een teruggang in salaris betekende. Het was een school voor jongens, meisjes zaten over het algemeen op de huishoudschool. Er was wel een eenjarige cursus noppen en stoppen voor meisjes.

Leraar Harrie van den Hout  heeft tot het opheffen van de textielschool daar gewerkt. De school verdween met de grote onderwijshervorming van de Mammoetwet in 1968. Daarna is van den Hout leraar tekenen en handvaardigheid aan het Cobbenhagencollege geworden.


Naast leraar was Van den Hout van jongs af aan een fanatiek amateurfotograaf. Van zijn zoon Jan van den Hout ontving het Archief een doos met foto's. Vele Tilburgers zijn daar opgeleid voor het textielvak.
Herkent u een jongen ? Wilt u ons dat laten weten ?

dinsdag 4 juni 2013

Collega Marty Dost overleden

Oud-collega Marty Dost is 31 mei 2013 overleden. Marty Dost was tot het jaar 2000 werkzaam bij de gemeente Tilburg. Daarna maakte hij de overstap naar het toenmalige Gemeentearchief Tilburg. Hij had daar ook stage gelopen. Opgeleid tot leraar geschiedenis maakte hij de overstap naar het vak van archivaris. Zijn eerste baan was bij het onderzoeksbureau van Loek Nijholt van de Centrale Archiefselectiedienst (CAS). Al snel kon hij weer bij de gemeente Tilburg beginnen. Hij schoolde zich voortdurend bij van de SOD -opleidingen tot de archiefmodules Kennis Nabij.

 Marty Dost was een toegewijd vakman, die als geen ander de ins en outs van oude en meer recente archieven kende.
Daarnaast was hij altijd zeer belangstellend voor nieuwe ontwikkelingen in het vak zoals het e-depot en de 23 archiefdingen.



Marty werd al vroeg in zijn leven getroffen door de ziekte longemfyseem. Noodgedwongen moest hij in oktober 2012 afscheid nemen van het Regionaal Archief Tilburg. Recent werd ontdekt dat hij kanker had in een ver gevorderd stadium. Tot het laatst toe ondervond hij samen met zijn vrouw Mieke steun van het geloof. Hij werd slechts 59 jaar.



We verliezen in Marty een sympathiek en goed mens ! Donderdag 6 juni werd Marty Dost begraven op de begraafplaats Woensel "De Oude Toren" in Eindhoven.





zaterdag 1 juni 2013

scans van notariële akten van Tilburg ter inzage op website

Sinds enige tijd zijn er scans van notariële archieven van Tilburg ter inzage op de website http://www.regionaalarchieftilburg.nl. In het hiernavolgende zal aandacht besteed worden aan enkele akten uit dat archief.
De eerste akte betreft Maria Anna Gersons. Zij werd op 1 mei 1869 ongehuwd moeder te Tilburg van een zoon Alexander, die in de geboorteakte overigens Gerson heet! Maria Anna erkent haar zoon op 6 oktober 1896 (Notaris A.A.M. van Eijl, akte 43, scan 80, 6 oktober 1896):



Waarom die erkenning juist op die dag plaats heeft gehad is onduidelijk. Meestal is de aanleiding het huwelijk van het kind, maar dat is hier niet zo. Pas op 10 april 1899 trouwde Alexander Gerson te Bemmel met Betje de Jonge.

De tweede akte betreft een voogdbenoeming, en dat mag bijzonder heten, omdat voogdbenoemingen meestal bij de kantonrechter plaatsvinden. Op 19 december 1896 benoemde Johannes Meulesteen tot voogd over zijn kinderen, verwekt bij wijle Willemijn van Aarle (overleden Tilburg 22 maart 1896) Norbertus Dionijsius Antonius Wagemakers (Notaris A.A.M. van Eijl, akte 93, scan 180, 19 december 1896):   


Meestal zijn voogden oudere broers, ooms of neven of een enkele keer grootvaders van de onmondige kinderen. Dat lijkt hier niet het geval, er is geen familierelatie te ontdekken tussen de voogd en de kinderen.

De derde akte betreft de weduwe Johanna Maria Nieuwland, geboren Tubbergen ca. 1840. Zij trouwde op 20 januari 1881, oud 40 jaar, te Arnhem met Gerrit de Groot. Zij heeft gedurende enkele maanden in Tilburg gewoond bij de congregatie der Zusters van O.L.V. Visitatie (bevolkingsregister Tilburg 1890-1900, inv. nr. 1468, scan 6, volgnummer 41):


Zij vestigde zich te Tilburg op 14 augustus 1896 komend van Oirschot en vertrok reeds op 9 december 1896 naar Rotterdam. Merkwaardig genoeg wordt niet vermeld dat zij weduwe is.  
Zij woonde nog geen 14 dagen in Tilburg als zij een testament maakt (Notaris A.A.M. van Eijl, akte 6, scan 11, 27 augustus 1896):


Bijzonder is dat haar legatarissen en erfgenamen niet in Tilburg wonen, maar door het hele land verspreid: Zij legateert aan haar stiefzoon Gerardus de Groot, wonende te Voorburg, en aan haar stiefkleinzoon Gerrit de Groot, wonende te Amsterdam. Erfgenamen zijn haar drie broers Jan, Gerard en Johannes, respectievelijk wonende te Arnhem, Borne en Hengelo(O). Tot uitvoerder van haar uiterste wilsbeschikking benoemt zij Bertus Schippers, wonende Den Haag. 

De vierde en vijfde akten betreffen ook testamenten. Het betreft testamenten van Elisabeth Rooth, ongehuwd overleden te Oisterwijk op 2 oktober 1911. Hoeveel testamenten zijn heeft gemaakt, is niet bekend, maar dat moeten er minstens twee zijn. Haar oudste bekende testament dateert van 17 september 1896 (notaris A.A.M. van Eijl, akte 27, scan 47, 17 september 1896): 


Zij benoemt dan tot haar erfgenamen (elk voor 1/4) haar volle broer Hendrikus Rooth en haar broer en zusters van halve bedde (lees halfbroer en halfzusters) Arnoldus, Maria en Adriana van Roessel.
Het was niet haar laatste testament, want in de marge staat dat zij het testament heeft herroepen op 7 augustus 1898 en ook van dat testament is een scan beschikbaar (Notaris A.A.M. van Eijl, akte 198, scan 412, 7 augustus 1898):


De erfgenamen zijn dezelfde als bij het eerste testament, verschil met het eerste testament is dat zij nu een legaat schenkt aan haar volle broer.

Of dat haar laatste testament was, is niet bekend. Dat zal moeten blijken uit de memorie van successie, die kort naar haar overlijden is opgemaakt en welke memorie op microfiche ter inzage is bij het Brabants Historisch Informatie Centrum te 's-Hertogenbosch. 

vrijdag 31 mei 2013

175 jaar Brandweerkazerne in Goirle

Kazerne aan de Kerkstraat



De brandweerkazerne in Goirle bestaat 175 jaar. Daarom houdt de brandweer op zondag 2 juni 2013 van 12.00 tot 16.00 uur open huis. Iedereen is welkom om een kijkje te komen nemen in en rondom de kazerne aan de Kerkstraat 14 te Goirle (link).

175 jaar is zeer lang geleden, het begin van de brandpreventie begint met de bouw van een brandspuithuis in 1838 ! Om tijdig branden te kunnen blussen waren er op verschillende plaatsen brandkuilen gegraven zoals bij Abcoven, Bakertand en De Mortel. Branden braken met enige regelmaat uit zoals die uit juni 1849 als gevolg van blikseminslag in drie huizen in de Bergstraat. Het gemeentehuis brandde in 1918 geheel tot de grond af.  Een groot deel van het archief ging hiermee verloren. In 1933 stond een smokkelauto in brand. De Tweede Wereldoorlog neemt een bijzondere plaats in. Een geallieerde bommenwerper stortte neer op Huis ter Loo, alleen de schuur kon gered worden door de Goirlese brandweer. Op de Regte Heide woedde met enige regelmaat brand(jes).
Bluswerkzaamheden Huis Ter Loo

De geschiedenis van de brandweer van Goirle en Riel is in 2000 op schrift gesteld door Thijs Kemmeren, Norbert de Vries en Piet Wiercx van de Heemkundige Kring De Vyer Heertganghen. Een aanrader voor wie interesse heeft in de brandbestrijding. Van het verleden zal aanstaande zondag ook veel van te zien zijn in de vorm van historisch brandmateriaal.

woensdag 29 mei 2013

Ons materiaal op reis naar Friesland


Tot eind oktober 2013 zijn werken uit onze collectie te zien in een Fries museum, enkele kilometers ten noorden van Leeuwarden. Dekema State in Jelsum toont werk van de Friese schilder Johannes Elsinga (1893-1969), die onder andere in Moergestel werkte. Centraal in de expositie staan de tekeningen die hij in de jaren 1924-1927 publiceerde in de Leeuwarder Courant, onder de titel ‘Schetsen uit het leven’. Elsinga tekende in rake, eenvoudige lijnen scenes uit het dagelijks leven die hij in Leeuwarden en in de provincie Friesland tegenkwam.

Maar daarnaast zijn tekeningen te zien uit het begin van Elsingas schilders-loopbaan. Hij maakte ze tijdens zijn diensttijd in de jaren 1914-1916 in Moersgestel. Elsingas tekentalent werd opgemerkt door zijn commandant die hem in de gelegenheid stelde tekenlessen te volgen. De tekeningen uit zijn beginperiode komen uit onze collectie.

Yvonne Welings blogde al eerder over Elsingas werk, ten tijde van deze bijzondere aanwinst.


maandag 27 mei 2013

Logement Snels in Koningswei


Het logeren kostte slechts 50 cent per nacht, warm eten 35 cent. Het logement werd aangeprezen met  Prima bedden en Frissche kamers. Het logement A.J. Snels was gehuisvest aan de Anna Paulownastraat in de wijk Koningswei. Koningswei behoort tot de verdwenen stadsgezichten van Tilburg. De volkswoningen zijn afgebroken. Berry van Oudheusden stelde in 2011, 50 jaar na de afbraak, een boek samen over de verdwenen "Waai".

Vanaf 1 februari 1926 was aan de Anna Paulownastraat 48 het 'Burger Logement en Kosthuis' van de familie Snels gehuisvest. Het logement kreeg later de naam 'De Magneet'. De letters A.J. van Snels staan voor Adrianus Johannes, geboren te Goirle op 23 oktober 1885, A.J. Snels was gehuwd met Anne (Johanna Engelina) Janssen, geboren te Diessen op 6 maart 1885.

Jaarlijks vierde het echtpaar carnaval, nog traditioneel verkleed als boer en boerin. De wijk stond bekend voor de gastvrijheid, gezelligheid en saamhorigheidsgevoel. Er waren meerdere logementen zoals van Van Hest in dezelfde Anna Paulownastraat.


In december 1958 overleed pensionhouder Snels. Zijn vrouw Anneke zette de zaak voort. Ze hielp ook altijd mee bij de Maartenskapel. Slechts vier jaar later in 1962 moest ze de panden  verkopen aan de gemeente Tilburg vanwege het verbeteringsplan "Doorbraak en sanering Koningswei". In november 1964 werd de laatste mis gevierd in de Maartenskapel.




Anneke Snels-Janssen verhuisde naar de Klaverstraat. Een nieuwe huisgenoot vond ze in de persoon van Tin Hua Lin, geboren in China. In1975 vierde Anneke Snels haar 90ste verjaardag. Als de Koningswei er toen nog zou geweest, zou het een gigantisch feest zijn geweest.


Het Regionaal Archief Tilburg nam onlangs een fotoboek op in de collectie over logement Snels. De foto's geven een uniek inzicht in het volksleven dat zich er ooit afspeelde.


Link naar bijdrage over de Koningswei.
Link naar bijdrage over de Schouwburg in je achtertuin.