Personeel weverij J.L. Donders

Deze nieuwe aanwinst toont het personeel van de weverij J.L. Donders. We kennen slechts een personeelslid, staande vijfde van links, de wever Joannes Petrus de Kanter. De wever werd geboren in Tilburg op 21 december 1875 en overleed daar op 12 december 1952. Ondanks zijn arbeidzame leven en hoge leeftijd heeft hij nooit kunnen genieten van de AOW, die werd pas in 1957 ingevoerd. In de traditionele trouwmaand mei van het jaar 1904 trouwde hij met de een jaar jongere Anna Maria van Gorp.

De foto moet voor het jaar oktober 1938 zijn genomen. In dat jaar werd de weverij J.L. Donders in de Bisschop Zwijsenstraat nr. 44 verkocht aan W. van Spaendonck, oud-firmant van de wollenstoffenfabriek André van Spaendonck. De fabriek werd direct na de overname gemoderniseerd.

Opvallend is het jongste personeelslid in het midden van de foto met het bord De Weverij J.L. Donders. Ondanks het feit dat een fotogebeuren niet dagelijks plaats vond, blijft de sigaret in zijn mond rusten. De overige oudere werknemers roken niet op de foto. De foto kregen we cadeau van de kleinzoon Frans de Kanter. Over zijn vader, die werkzaam was bij de Vormenfabriek Tilburg, werd deze bijdrage gepubliceerd (link).

Klassenfoto zondagsschool 't Goirke

De klassenfoto is van de zondagsschool 't Goirke. We kregen de foto van Dominique Donders. Hoewel het een oude foto is, kunnen we toch wat over de afgebeelde personen vertellen. De frater heet Bertrandus en staat rechts op de foto. Zijn eigen naam was Maanen, werd geboren te 's-Hertogenbosch op 8 juni 1859 en overleed daar in de Kweekschool in september 1934. In 1894 werd frater Bertrandus hoofd van de Sint Jansschool aan de Kasteeldreef. Tot hij in 1902 naar Paramaribo vertrok, bleef hij de functie vervullen. Daarom kunnen we ook nog wat over de datering vertellen, dit moet rond 1898 of 1899 zijn geweest. Twee leden van de familie Donders zijn Fons geboren in 1887 en Kees geboren in 1889. Dré van Belkom en Janus Oerlemans, later kolenboer, zijn ook nog namen die van de foto bekend zijn.

Zondagscholen waren populair in Tilburg vanaf de negentiende eeuw en de eerste helft twintigste eeuw. De parochies 't Heike  en 't Goirke (1855) hadden elk twee zondagsscholen, een voor jongens en een voor meisjes. De scholen waren zo populair dat zelfs soms volwassenen in de veertig de lessen nog wilden bijwonen. De zondagsschool was niet verplicht, maar eenmaal aangemeld werd je wel geacht te komen. Het onderwijs was gratis, in de loop van de twintigste eeuw werd pas schoolgeld gevraagd. De meeste leerlingen werkten overdag in de fabrieken of leerden al werkend een ambacht.
Onderwezen werd in godsdienst, rekenen, taal, aardrijkskunde en geschiedenis. Soms ook heel praktisch, de leerlingen leerden brieven te schrijven.

Rond 1917 werden de scholen opgeheven, avondscholen werden het alternatief en de zondag werd meer bestemd voor vrijetijdsbesteding. Zondagsschool 't Goirke werd al in 1900 opgeheven.

Mede dankzij onderzoek van Jef van Gils in het archief van de Fraters aan de Gasthuisring kunnen we u dit vertellen.



Literatuur:
Weijters, C.J., De zondagsschool te Tilburg in de 19de en 20ste eeuw, in: Actum Tilliburgis , jrg. 8, nr. 2 (1977), 41-57.

Link naar blog over familie Donders.

Link naar blog over Interieur Donders.

Dondersdag

De familie Donders is gigantisch in Tilburg en omstreken, de naam kom je overal tegen. Eens per jaar komen de Dondersen bij elkaar, de Donders D Day. Dit jaar was dat in Biezenmortel op 21 oktober 2012.
Omroep Tiburg Totaal, van wie één van de medewerkers ook behoort tot de Donders familie, deed verslag.
Aan het woord komen Hein, Youri en Lot Donders. Henk Weijters vertelt vanuit Regionaal Archief Tilburg over de geschiedenis van de familie Donders en over het dikke familieboek. Hij laat zien hoe via de website van het archief gezocht kan worden naar familieleden.

Verdwenen bedrijven in Tilburg: Interieur Donders

Op 1 augustus 2011 sloot Interieur Donders haar deuren aan het Wilhelminapark. Donders Interieur was meer dan honderd jaar een begrip in Tilburg. In maart 1896 werd de zaak Donders Smulders opgericht door Bernardus Donders (1873-1936) aan de toenmalige Zomerstraat nummer 26. Eind 1932 werd het originele pand geheel gesloopt en vernieuwd en in 1933 geopend.
Men kon toen nog niet bevroeden dat de slopershamer enkele decennia later weer zou toeslaan, nu om de nieuwe schouwburg te realiseren.

Na de dood van Bernard nam zijn jongere broer Jos(eph) Donders (1889-1964) de zaak over. Hij specialiseerde zich in Perzische tapijten, in de oorlog wegens gebrek aan toevoer ook in antiek. Zijn zoon Theo (1927-2010) moest op jonge leeftijd al bijspringen wegens gezondheidsproblemen. Samen nemen ze het initiatief tot de Kunstzaal Donders, waar tot op heden nog over wordt gesproken. Praktische als Theo was vroeg hij vaak aan kunstenaars : “Jongens, als gullie komt helpen, dat betekent perzen sjouwen, dan kunde bij ons exposeren" (link).  .

De doorbraakplannen dwongen in 1964 tot verhuizing naar een ander pand. In 1965 werd aan de Schouwburgring een nieuwe zaak geopend, waar zoon Jos van lieverlee de scepter overnam. Jos Donders was in Brussel opgeleid tot woningstoffeerder. In 1999 werd de zaak verhuisd naar het Wilhelminapark.

Van Jos Donders kreeg het Regionaal Archief Tilburg verschillende foto's van de zaak uit de Zomerstraat.
Op grond van deze documenten is dit verhaal samengesteld.

Een schouwburg in je achtertuin

Gisteren op maandag 14 maart 2011 na alle festiviteiten in de jubilerende stadsschouwburg bezocht ik Jos Donders aan het Wilhelminapark. Zijn ouders en grootouders hadden de bekende interieurzaak aan de Zomerstraat. Dit pand was reeds in 1888 door de familie verworven. Vermaard was de Kunstzaal Donders op de bovenetage.

De doorbraakplannen van de gemeente Tilburg in de jaren zestig hadden tot gevolg dat de familie de panden aan de Zomerstraat moest verkopen en een nieuw pand lieten bouwen aan de Schouwburgring. De huidige Zomerstraat tussen de Schouwburgring en het Lieve-Vrouweplein is een fractie van de Zomerstraat van voor de doorbraak. Op de foto's ziet u de latere afbraak van de panden, de Hervormde Kerk (nu Heuvelstraat) wordt zichtbaar. Het zijn kleine kiekjes, maar er gaat natuurlijk een wereld achter schuil.
De schouwburg die op 1 maart 1961 werd geopend staat bekend als een architectonisch monument en is misschien wel de mooiste schouwburg in Nederland. Vreemd blijft het als die in je eigen achtertuin wordt gebouwd.