Belgische Vluchtelingen op Landgoed De Utrecht

Tekening van de Polderkeet op het Landgoed De Utrecht 1911
Regionaal Archief Tilburg, Bouwvergunningen Hilvarenbeek (1318) nr. 70.

Het kan bijna niemand in Nederland zijn ontgaan, in 2014 is het precies honderd jaar geleden dat in 1914 vele Belgen hun toevlucht zochten in Nederland.

In samenwerking met de werkgroep werkgroep heemkunde Esbeek, Ioannes Goropius Becanus, Ton de Jong, Jef van Gils, Jan van Helvoirt en John Meulenbroeks is een tentoonstelling georganiseerd over de Belgische vluchtelingen in Esbeek en Hilvarenbeek tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Ter gelegenheid van de tentoonstelling is de bovenstaande bouwtekening te zien van de Polderkeet op het Landgoed De Utrecht, waar in 1914 vluchtelingen werden gehuisvest.

Waar:  Museum Andreas Schotel in de Dorpshuiskamer te Esbeek.
Wanneer: 12, 13 en 14 december 2014

Bouwvergunningen Oosterhout 1980-1990 tijdelijk uit huis

Vanaf 21 oktober 2014 t/m 15 januari 2015 zijn de bouwvergunningen van de gemeente Oosterhout uit de periode 1980-1990 niet aanwezig in het archief. Het betreft hier archiefnummer 3169 met inventarisnummer 1393 t/m 2658. Dat betekent dat u deze archiefstukken in die periode niet kunt inzien bij Regionaal Archief Tilburg.

Maar wat nu, als u deze archiefstukken toch nodig heeft? Kom dan niet naar Regionaal Archief Tilburg aan de Kazernehof inTilburg, maar neem contact met ons op via info@regionaalarchieftilburg.nl. Wij zullen er vervolgens voor zorgen dat u toch die archiefstukken krijgt die u aanvraagt. Kortom, wij blijven onze dienstverlening garanderen.

Biezenmortel hoort er weer bij

Het Kabinet heeft deze week haar koers bepaald en grootschalige gemeentelijke herindelingen aangekondigd. Gemeenten en provincies moeten massaal fuseren (link). Daar komt best wat bij kijken, ook in archievenland.

Bij de laatste gemeentelijke herindeling in 1997 werden de dorpen Berkel-Enschot en Udenhout aan Tilburg toegevoegd. Heel Berkel-Enschot en Udenhout, nee, de kern Biezenmortel werd toegewezen aan de gemeente Haaren. Biezenmortel behoorde tot die tijd tot Udenhout.

Omdat ambtenaren bij de gemeente Haaren voor het werk op het gebied van vergunningen de informatie nodig hadden werden de bouw- en Hinderwetvergunningen tijdelijk uitgeleend. Na al die jaren verliest dergelijke informatie de functie voor de bedrijfsvoering en krijgt het meer een culturele waarde. Daarom zijn de vergunningen deze week opgenomen in de archiefbewaarplaats in Tilburg. Trees van Vugt, medewerker van de gemeente Tilburg zorgde ervoor dat de dossiers toegankelijk werden.

De bewaring is dus ook gesplitst, tot 1997 vindt u informatie over Biezenmortel bij het Regionaal Archief Tilburg en na 1997 of bij de gemeente Haaren of het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).


Huize van Assisië aan de Hooghoutseweg 3

Bent u dus op zoek naar de bouwgeschiedenis van het huis van Assisië aan de Hooghoutseweg of een ander gebouw, dan is er nu een mooie openbare bron beschikbaar. Maar ook als u wilt weten wat er of er mogelijke milieuverontreiniging in Biezenmortel aanwezig is, is de informatie nu openbaar te raadplegen.

Maar let op, de vergunningen zijn niet gedigitaliseerd en kunnen dus niet via het loket digitaal bouwarchief van de gemeente Tilburg worden geraadpleegd (link). Dat betekent dus dat voor inzage u naar de Kazernehof af moet reizen.

Laat de volgende herindeling maar weer komen.

Nieuw in de collectie

Regionaal Archief Tilburg heeft van de gemeente Oosterhout het volgende overgedragen gekregen: Bouwvergunningen Oosterhout 1947-1990.
De gemeente Oosterhout heeft de afgelopen periode aan deze overplaatsing gewerkt. Het gaat in totaal om 98 meter aan archiefmateriaal. Via de website is in de inventaris te zien welke bouwvergunningen er in die periode per adres zijn afgegeven. Deze bouwvergunningen zijn toegankelijk via de website door middel van een inventaris (Toegang 3169).
Lees meer >

Aanvulling bouwvergunningen Oosterhout vanaf maart ter inzage

De gemeente Oosterhout draagt binnenkort de bouwvergunningen 1947-1990 over aan Regionaal Archief Tilburg. Dit betreft een aanvulling op de al overgebrachte en te raadplegen bouwvergunningen 1905-1946. De gemeente Oosterhout maakt daar melding van op hun website. De stukken zullen in de loop van maart 2012 voor bezoekers op het Regionaal Archief Tilburg in te zien zijn.

Wijze van opvragen bouwvergunningen
Op dit moment worden voorbereidingen getroffen in de gemeente Oosterhout en in Regionaal Archief Tilburg om de dossiers over te brengen. Op 28 februari 2012 worden de dossiers overgebracht naar Tilburg. Vanaf maart kunt u bouwvergunningen als volgt opvragen:

Opvragen bouwvergunningen van 1947 tot en met 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend tussen 1947 en 1990 kunt u opvragen bij het Regionaal Archief Tilburg. U kunt documenten kosteloos inzien in het Onderzoekerscentrum. Voor het maken van kopieën of scans worden kosten in rekening gebracht. Het maken van een reproductie duurt ongeveer 1 werkdag.

Opvragen bouwvergunningen vanaf 1990
Bouwvergunningen die zijn verleend na 1990 kunt u opvragen bij het Informatie- en Servicecentrum van de gemeente Oosterhout. Het opvragen van bouwvergunningen bij het Informatie- en Servicecentrum is kosteloos. U kunt hiervoor bij voorkeur een afspraak maken via telefoonnummer 0162-140162 of via het digitaal loket.

Oude bouwvergunningen uit Dongen en 's Gravenmoer

Wilt u uw huis gaan verbouwen of misschien wel een nieuw huis bouwen, dan dient u een bouwvergunning aan te vragen. Dat is al zo sinds dat verplicht werd gesteld met de Woningwet uit 1901, nu meer dan zo'n honderd jaar geleden geïntroduceerd. De Woningwet was niet alleen bedoeld om tot een betere kwaliteit van de woningen te komen maar ook om de gezondheid van de bewoners te bevorderen.

Sinds 1901 is er veel veranderd. Een bouwvergunning aanvragen kan vanaf oktober 2010 redelijk eenvoudig via het landelijke loket op www.omgevingsvergunning.nl. Heel het proces is digitaal ingericht. De gemeente ontvangt automatisch uw digitaal ingediende plannen. De bouwvergunning wordt ook niet meer zo genoemd, het is tot de naam omgevingsvergunning omgedoopt. Voor die tijd ging u langs bij het gemeentehuis waar u woonde en diende een bouwvergunning in.



De gemeente Dongen heeft de 'oude' bouwvergunningen van Dongen en 's Gravenmoer tot 1980 onlangs ondergebracht in het Tilburgse archief. Dat betekent als u een oude bouwtekening wil inzien of een kopie daarvan wil hebben, u bij het Archief in Tilburg langs kan gaan en niet meer bij het Gemeentehuis aan de Hoge Ham.

De bouwvergunningen bieden u een unieke kans om historisch onderzoek te doen, naar uw eigen huis bijvoorbeeld. Maar er zijn talloze andere mogelijkheden, de schoenindustrie in Dongen waar was die precies gevestigd en hoe zagen de fabrieken eruit ? En welke clubgebouwen hadden de sportverenigingen ? Ook de bouwvergunningen van 's Gravenmoer, waar de industrialisering veel minder invloed had, vormen een unieke archiefbron.

Zelfs met de toegangen op de bouwvergunningen alleen kunt u al een zekere bewonersgeschiedenis per perceel opstellen. U vindt deze op de website van het Regionaal Archief Tilburg onder de tab 'Archieven & Inventarissen'. En wilt u uw onderzoek combineren met een onderzoek in de plaatselijke krant, ook dat is mogelijk. Het Weekblad van Dongen van 1922 tot 1976 is ook beschikbaar.

Nog een nieuwsfeit, met de overdracht kwamen ook wat meer recente en openbare registers van de Burgerlijke Stand van Dongen en 's Gravenmoer naar Tilburg toe. Deze registers worden komende tijd gedigitaliseerd en de scans worden in de database genealogie opgenomen. Dat duurt wel even voordat zo ver is, maar u kent het spreekwoord: Wat in het vat zit verzuurt niet !

Bouwvergunningen Alphen-Chaam bij het Onderzoekerscentrum in te zien

Van oudsher zijn Alphen en Chaam met elkaar verbonden. In de 15e eeuw werden Alphen en Chaam bestuurlijk al samengevoegd onder één schepenbank. De schepenbank vormde het bestuur van een dorp. Behalve met Alphen, bezat Chaam ook een eeuwenoude band met Baarle-Nassau. Deze zogenaamde ABC-dorpen, allen gelegen in de Baronie van Breda, hadden samen één schout in dienst en één secretaris en later ook één ontvanger. Deze drie functionarissen werden door de Heer van Breda voor het leven benoemd. De eenheid met Chaam bleef bestaan tot 1810. Het dorp Riel daarentegen lag in de Meijerij van 's-Hertogenbosch. De schepenbank Hilvarenbeek sprak ook recht voor de dorpen Diessen, Westelbeers en Riel.

In 1810 voerden de Franse machthebbers een reorganisatie door in de departementale indeling, waarbij ook nieuwe gemeentegrenzen werden vastgesteld. In 1810 wordt Chaam een zelfstandige gemeente en wordt Riel met Alphen samengevoegd tot de gemeente Alphen en Riel.
Links ziet u de bekende kaartjes van J. Kuijper van de dorpen Alphen en Riel en Chaam uit de Gemeente-atlas van Nederland. De kaarten voor de atlas tekende hij tussen 1865 en 1870.


Bijna tweehonderd jaar later bij de gemeentelijke herindeling in 1997 werd Chaam weer met Alphen gecombineerd, terwijl Riel binnen de gemeente Goirle werd opgenomen. Bouwverguningen van Riel kunt u raadplegen in het gemeentehuis van Goirle. Het kan verkeren zoals Bredero reeds zei.
De bouwvergunningen van de voormalige gemeenten Alphen en Riel en Chaam tot 1981 zijn onlangs opgenomen in de archiefbewaarplaats. De bouwvergunningen vormen een prachtige bron voor onderzoek naar de historie van een huis.

Bouwen en hinder in Diessen

De gemeente Hilvarenbeek heeft oog voor haar verleden en trekt elk jaar extra geld uit om de twintigste-eeuwse archieven toegankelijk te maken voor een groter publiek. De nieuwe gemeente Hilvarenbeek is in 1997 ontstaan uit de oude gemeente Hilvarenbeek en de kleinere gemeente Diessen. Op de foto hiernaast ziet u het oude gemeentehuis van Diessen.
In het Tilburgse depot zijn de oude Beekse archieven ondergebracht en Jac Herrijgers, medewerker van de gemeente, werkt daar opdat u kennis kunt nemen van de inhoud. Dat noemen we in het vakjargon inventariseren. Door hem is een deelproject afgerond, te weten de bouw- en hinderwetvergunningen Diessen. Voor het raadplegen van deze dossiers van de gemeente Diessen kunt u daarom vanaf 10 februari 2010 terecht bij het Regionaal Archief Tilburg. De toegang zelf kunt u op de website vinden.

Een vergunning is de formele toestemming van de overheid, waar een burger of een bedrijf om vraagt. In 1901 werd de zogenaamde Woningwet van kracht vooral bedoeld om de bevordering van goede woningbouw en daarmee de gezondheid. Hierdoor is in de loop van de twintigste eeuw de hoeveelheid beschikbare informatie voor historisch onderzoek gestaag toegenomen. Ook de vraag naar oude bouwvergunningen is de laatste jaren enorm gegroeid. Vooral als bewoners op zoek zijn naar historische informatie over hun woning vormen bouwvergunningen een unieke bron.

In deze serie zijn ook Hinderwetvergunningen Diessen opgenomen. Dit is een andere belangrijke bron voor onderzoek naar de lokale geschiedenis. Deze vergunningen werden door gemeenten verleend voor het oprichten van "inrichtingen, die gevaar, schade of hinder" kunnen veroorzaken. Nu worden dat milieuvergunningen genoemd. In de negentiende eeuw werd er vanaf 1875 een zogenaamde Fabriekswet ingevoerd, later veranderd in de Hinderwet in 1896. In die tijd ontstond meer wetgeving op dit gebied zoals de Arbeidswet (1889) en Veiligheidswet (1895). Echte dossiers over bedrijven vindt u pas vanaf 1910, met hierin vaak een plattegrond.