zaterdag 28 april 2012

Zuster Ursula

Kloosternamen van nonnen treft men vaak op bidprentjes aan. Een enkele maal worden deze namen echter ook in het bevolkingsregister vermeld, zoals het geval is in Diessen. In inventarisnummer 342 van het bevolkingsregister is een lijst opgenomen van nonnen die zich tussen 1888 en 1920 in Diessen hebben gevestigd. Per persoon worden de volgende gegevens vermeld: kloosternaam, geboortenaam, geboortedatum en - plaats, datum van vestiging, namen en woonplaatsen (eventueel overlijdensplaatsen) van de ouders en datum van overlijden of vertrek. Vanaf volgnummer 105 (21 november 1897) wordt de datum van vestiging in dezelfde kolom vermeld als de datum van overlijden/vertrek.

De eerste non die in het register wordt vermeld is zuster Ursula, in de wereld Francisca Antonia Wilhelmina van der Loo, geboren Ottersum 26 januari 1823, ingekomen op 12 oktober 1888. Zij is op 30 april 1898 te Tilburg overleden:

Een aantal nonnen heeft bijzonder originele kloosternamen, zo vinden we onder volgnummer 142 een zuster Maxima vermeld:





In de lijst komen slechts in één geval twee nonnen voor, die zusjes van elkaar zijn, het gaat dan om de zusjes Luger:



Soms zijn de vermelde gegevens erg onvolledig: onder volgnummer 36 is zuster Walburga vermeld, van wie we alleen de achternaam Eskens kennen en van wie we weten dat ze in april 1891 is ingeschreven:





Een nog groter raadsel vormt de onder volgnummer 214 ingeschreven zuster Ildephonse, die in 1910 vanuit Tilburg (Korvel) in Diessen is komen wonen en die slechts tijdelijk in Diessen is geweest. Noch haar achternaam noch haar voornaam worden vermeld:






vrijdag 27 april 2012

Japans bezoek aan het archief

Afgelopen week was een delegatie uit de Japanse zusterstad Minamiashigara op bezoek in Tilburg. Thema van het bezoek was 'vrijwilligerswerk' en bijzondere interesse was er voor het schoonmaken, conserveren en digitaliseren van foto´s. Na de tsunami die Japan in 2011 trof, worden nu uit de vele puinhopen persoonlijke spullen gevonden. Net in deze week spoelden een voetbal en een volleybal uit het rampgbied aan in Alaska en Canada! Maar ook worden foto´s en fotoalbums met waterschade gevonden. Vrijwilligers uit Japan proberen de beschadigde foto´s schoon te maken en wie weet kan de oorspronkelijke eigenaar er weer bij gevonden worden. In Regionaal Archief Tilburg leerden de groep Japanners hoe wij ons fotomateriaal schoonmaken, conserveren, digitaliseren en beschrijven, veel met behulp van vrijwilligers.










De groep kwam op woensdag 25 april 2012 langs. Ans Holman, coördinator van de vrijwilligers legde uit wat onze vrijwilligers doen aan werkzaamheden. Specifieke kennis die nodig is voor hun werk, momenten om elkaar te ontmoeten, technische ondersteuning in de uitvoering van het werk, het waren allemaal onderwerpen waar kennis over werd gedeeld. Jim van Nieuwenhuijzen liet aan de hand van fotomateriaal en negatieven zien hoe wij materiaal binnenkrijgen en hoe het dan uiteindelijk, schoon, gedigitaliseerd, beschreven en zuurvrij verpakt terecht komt in de databank en in het depot. Chris Latumahina, behoudsmedewerker, leidde rond in de quarantaineruimte waar archiefmateriaal op schimmels wordt gecontroleerd, en waar Gerard Franken, één van onze vrijwilligers, archiefmateriaal aan het schoonmaken was. In de werkruimte van Chris lag divers archiefmateriaal (waaronder een charter). Ook daarbij werd het hele verhaal van conservering verduidelijkt. De interesse was groot, niet alleen voor foto´s, maar ook voor geschreven materiaal. En natuurlijk, ook dat wordt gevonden in de puinhopen van de tsunami. De gemeentearchieven van de plaatsen aan de kust zijn misschien ook opgeslokt door het verwoestende water.


In de vrijwilligerskamer zagen de Japanners de bezigheden voor het invoeren van gegevens uit onder andere de burgerlijke stand. Belangrijk bij ons vrijwilligerswerk is dat hier op lokatie gewerkt kan worden, maar dat velen ook vanuit huis werken. Bij werk hier in het archief hebben vrijwilligers de mogelijkheid van onderling overleg met elkaar en met de coödinator. Maar veel vrijwilligers werken ook gewoon thuis, digitaal, op basis van de gescande documenten.

Ook al was voor de Japanse groep de inhoud van de documenten vaak onduidelijk, het proces van omgaan met beschadigd materiaal oogstte veel interesse en positieve reacties. De aanpak voor vrijwilligerswerk Het bezoek van twee uur was eigenlijk nog te kort, er waren nog veel meer tips te geven, ervaringen uit te wisselen en kennis te delen. We hopen ontbrekende kennis via de mail alsnog aan te kunnen vullen.

Meer foto´s op Flickr
Foto's: Monika Vanhercke
 

Het heeft Hare Majesteit de Koningin behaagd.....

Een koninklijke onderscheiding of lintje is een erkenning voor iemand die iets bijzonders heeft gedaan voor de samenleving. Bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of een uitzonderlijke prestatie in sport of wetenschap.
Deze ochtend  is Toon de Brouwer, een van onze vrijwilligers, benoemd tot lid in de Orde van Oranje-Nassau.
Hij verricht werkzaamheden voor verschillende organisaties, denk hierbij aan Stichting Reuzengenootschap Tilburg, Udenhout en Berkel Enschot, de Nederlandse Reuzenfederatie, Regionaal Archief Tilburg, Weekblad de Nieuwe Schakel, Stichting Openbaar Karnaval, Karnavalsorkesten Tammazuurke en de Zandstampers, de St. Willibrordusparochie, Bridgeclub Berkel-Enschot en voetbalvereniging Jong-Brabant.
Hier kunt u meer lezen over Toon en een felicitatie achterlaten.
Deze onderscheiding is een kroon op het vele werk wat Toon verzet.
We wensen hem en zijn familie een mooie dag.


donderdag 26 april 2012

Één miljoen namen

Een bijzondere taart voor een bijzonder moment.
Eerder dit jaar bereikte we deze mijlpaal bij het indiceren van de bevolkingsregisters uit ons werkgebied.
Op 12 april hebben we hier, samen met onze vrijwilligers, bij stil gestaan.
De middag werd geopend door Luud de Brouwer die in het kort terugblikte op de geschiedenis van de database van Regionaal Archief Tilburg.
Natuurlijk waren er ook bloemen voor degenen die de miljoenste naam ingevoerd had. Deze eer was voor Ad van Spaendonk.
Voor dat de taart aangesneden werd stonden we nog even stil bij het belang van de vrijwilligers voor Regionaal Archief Tilburg. In de decoratie van de taart zat een ode aan onze vrijwilligers verwerkt.
Er was een hartje afgebeeld om te symboliseren dat de database het hart van onze webpagina is.Daarnaast was er ook een sleutel te zien: de inzet van onze vrijwilligers is namelijk de sleutel tot succes van onze database.




Ad van Spaendonk neemt de bloemen in ontvangst

Na een boeiende lezing door Theo van Herwijnen over allerlei opvallende aktes uit de Burgerlijke Stand was er nog gelegenheid om bij te praten.
Al met al een zeer geslaagde middag. Als Coördinator Vrijwilligers heb ik genoten van de aanwezigheid van zo'n grote groep enthousiaste mensen.



dinsdag 24 april 2012

Mgr. Zwijsenstichting: wonen, werken en recreëren

De afgelopen decennia is er veel veranderd in de zorg voor kwetsbare mensen. Het woord "zwakzinnigenzorg" nemen we tegenwoordig niet meer in de mond. We hebben het over mensen met beperkingen, kansen, mogelijkheden; kinderen krijgen een rugzakje of een persoonsgebonden budget. 
Toch is het nog maar 60 jaar geleden dat de Mgr. Zwijsenstichting werd opgericht met het doel te zorgen voor oud-leerlingen van het Buitengewoon Lager Onderwijs. De "pioniers van het onderwijs aan verstandelijk gehandicapten" maakten zich zorgen over de toekomst van hun leerlingen en bleven vaak uit betrokkenheid ook na de schooltijd voor hun oud-leerlingen zorgen. Door de oprichting van de Mgr. Zwijsenstichting in 1948 werd een organisatie gecreëerd die als bemiddelaar en verwijzer de mensen kon helpen zo optimaal mogelijk te functioneren in de maatschappij. Werken, wonen, recreëren in een beschermde omgeving indien nodig,  zelfstandig maar met hulp en ondersteuning indien mogelijk. Of zoals het in de statuten beschreven staat: "Zij stelt zich ten doel, de geestelijke en materiële belangen te behartigen van de oud-leerlingen der R.K. Scholen voor buitengewoon L.O. te Tilburg en omgeving en diegenen die bijzondere nazorg behoeven.


Het begon, zoals altijd, met pionierswerk van vooral frater Martino en zuster Engelina: in 1950 nam de stichting de werkplaats "St. Joseph" over en in 1951 het "Martha-atelier". In 1963 werd besloten tot de het oprichten van een gezinsvervangend tehuis: "Villa Luchesio" voor meisjes en later (in 1968) "Huize Martino" voor jongens.
De verschillende activiteiten van de Mgr. Zwijsenstichting werden in de loop der jaren overgenomen door onafhankelijke organisaties: zo was de Sociaal Pedagogische Dienst ( nu bekend onder de naam MEE) tot 1992 onderdeel van de stichting. Ook de sociale werkplaatsen (voor Tilburg en omgeving "Diamant") namen werkzaamheden over.

Regionaal Archief Tilburg heeft nu enkele documenten en foto's kunnen overnemen. Foto's vooral uit de pionierstijd: groepen en groepjes die zich vermaken en laten zien dat er goed voor ze wordt gezorgd. Binnenkort kunt u de beelden bekijken op de website. Misschien herkent u nog mensen op de foto's, hebt u nog verhalen en herinneringen aan deze tijd? Er is bij elke foto ruimte voor uw aanvullingen.


maandag 23 april 2012

Drie Tilburgers in de kunsten: meester, leerling en model



Drie personen in een atelier, wie is wie, waar en wanneer? Met de bril links is de schilder Nico Molenkamp. Achter Nico Molenkamp kijkt iemand naar de schilderijen. De schilderijen op de ezel en aan de wand lijken niet van de hand van Nico Molenkamp te zijn, maar van Jan Asselbergs. Het meisje met de tutu en omslagdoek is Tonny Geelen, de toenmalige vrouw van Jan Asselbergs. Molenkamp was zijn leermeester aan de Academie in Tilburg.

Ieder van deze Tilburgers heeft op zijn eigen manier bijgedragen aan het kunstklimaat in de stad. In mei 1964 ontving Nico Molenkamp van de toenmalige burgemeester Becht de 'Van Lanschotprijs'. Molenkamp, die in 1920 in Enschede werd geboren, doceerde dertig jaar tot 1982 aan de Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg.Opgeleid aan de academies van Tilburg en Antwerpen was Molenkamp een tekenaar en schilder, die de directe impressie graag breed, kleurrijk en op groot formaat uitwerkte. Zijn favoriete thema's waren het circus en theater, dieren en landschappen, die in hun uitwerking deden denken aan het werk van Cobra-generatiegenoten als Appel, Constant en Corneille, en aan dat van de Amsterdamse Limburgers, onder wie Pieter Defesche en Ger Lataster. Samen met zijn vrouw Rietje en kinderen woonde hij in een villa in Koningshoeven.

Voor Tonny Geelen, de vrouw in de tutu, was dans haar lust en haar leven. Aan het eind van haar leven was ze betrokken bij de oprichting van het Ru van Rossemhuis.

Wie nu de derde figuur achter Molenkamp is heb ik niet kunnen vaststellen. Het zou Jan Asselbergs kunnen zijn, de man van Tonny. Zijn blik is gericht op de schilderijen op de ezels.


Nico Molenkamp overleed in mei 1998 op 77-jarige leeftijd. Oud-danseres Tonny Geelen is op 24 oktober 2011 overleden.

Van zoon Constantijn Molenkamp ontving ik de foto 'te leen'. Wie kan ons meer vertellen over de derde persoon, plaats en tijd ?


En voor wie verder wil lezen:
M. van Bommel, Frans Duister, M.v.d. Hoogenhoff, Hans Paalman, Ed Wingen, Signatuur Molenkamp (Venlo 1989).

zondag 22 april 2012

Bestuur HKK Midden-Brabant op bezoek in archief Tilburg

Het bestuur van Heemkundekringen Midden-Brabant houdt zijn vergaderingen op diverse locaties. De eerste (huishoudelijke) helft van de vergadering gaat over de activiteiten die zowel door Brabants Heem als door de heemkundekringen in deze regio het laatste half jaar georganiseerd zijn. Op 18 april 2012 was de eer aan Regionaal Archief Tilburg om dit gezelschap te ontvangen. In de studiezaal was een grote vergadertafel klaargezet met koffie en lekkere petit-fours. Daarna volgde een rondleiding door het depot onder leiding van hoofd archief Luud de Bouwer. Ook werd de Tilburg Wiki getoond, in het bijzonder het project Bredaseweg door bestuurslid Ad van Eijck. Hieronder ziet u enkele afbeeldingen van de rondgang door het depot. Op de pagina van Regionaal Archief Tilburg op Facebook vindt u een link naar het album.