Lieveling : Soldaat van Oranje onder Engelse vlag

Tilburg is in 1932 een provinciestadje met veel fabrieksschoorstenen van textielfabrieken waar ook de crisis gevoeld wordt, de broekriemen worden aangehaald en de schoorstenen niet vanuit milieuoogpunt flink wat minder zijn gaan roken. Een eigenzinnige pa die veel te vroeg verongelukt en een relatief jong gezin achterlaat. In dat gezin zoon Piet, die op dat moment 11 jaar oud is. Een jeugd die hem brengt naar oktober 1944 en waar hij als verzetsjongen na ontsnapt te zijn aan de Duitsers zich aansluit bij de geallieerde troepen als tolk en mitrailleurschutter in een tank. De bevrijding van Bergen Belsen en de bevrijding van Tilburg komt langs. Ruim 40 brieven aan zijn verloofde, een aannemersdochter uit Tilburg, laten min of meer zien wie hij was.

Meer over het boek: http://www.janvanbeurden.nl/index.php/het-boek

Tekst en filmpje van de website van de auteur

De Oorlog in Dongen

Het zal vrijwel niemand zijn ontgaan dat in de laatste week van oktober 65 jaar geleden de regio is bevrijd. In Dongen reden op 30 oktober de AVRE Churchill-tanks van de 7de Armored divisie binnen.

De herdenking in Dongen vond afgelopen zaterdagavond 31 oktober plaats. De burgemeester Simone Dirven-van Aalst ontving het eerste exemplaar van het boek Geheugen in Oorlog, dat fragmenten bevat van het leven van een Dongenaar tijdens de oorlogsjaren. Ongeveer een jaar geleden kwam ik in contact met de schrijver Hans Sprangers, in het dagelijks leven conservator van het Breda's Museum. Hij wist van het bestaan van Dongense dagboeken, die door de architect Petrus Cornelius Schellekens (1861-1946) vanaf 10 mei 1940 tot oktober 1945 waren bijgehouden in 8 groene schoolschriften.


De familie van de architect vroeg zich af of het Regionaal Archief Tilburg hiervoor belangstelling had. De dagboeken zijn uniek, de meeste documenten die herinneringen over de oorlog vastleggen zijn vaak na de oorlog aan het schrift toevertrouwd. Hans Sprangers bleek een goed bemiddelaar en de dagboeken zijn uiteindelijk in de Tilburgse bewaarplaats terecht gekomen.
Hans, die Dongense roots heeft, raakte zelf zo onder de indruk van de dagboeken dat hij besloot nader onderzoek te gaan doen om de egodocumenten meer in context te kunnen plaatsen. Afgelopen half jaar bezocht hij het Archief om de dagboeken aan te vullen met de gegevens uit het gemeentebestuur en de bevolkingsregisters. Hij verwerkte ook dagboeken van twee Zusters van het pensionaat, die nu nog in particulier bezit zijn.

De dagboeken van "opa" Schellekens zullen in 2010 in het kader van het Erfgoed van de Oorlog worden gedigitaliseerd en op de website van het Regionaal Archief Tilburg worden getoond.

27 oktober 1944

Gelukkig waren er in 1944 nog mensen die een filmrolletje hadden en het aandurfden om opnames te maken. H.P.L.J. Naninck (1901-1984)was zo iemand. Naninck werkte als procuratiehouder 32 jaar bij de firma G. Dröge en was in zijn vrije tijd een fervent amateurfilmer.

In 2007 ontving het Regionaal Archief Tilburg enkele archiefstukken uit zijn nalatenschap (archiefnummer 1297). Daar zat ook dit 8 mm filmpje bij. De opnamen van het vertrek van Duitse soldaten (op de fiets, te voet en tenslotte massaal per trein) en de ontvangst van de bevrijders in Tilburg zijn soms zelfs letterlijk van binnenuit gemaakt. De vertrekkende Duitsers en een kar volgeladen met huisraad, waarschijnlijk van een vluchtend NSB-gezin, werden zo te zien gefilmd door een slaapkamerraam.

Op YouTube is ook een 'trailer' te zien van de film 'De bevrijding van Tilburg'. Deze opnamen werden gemaakt door de bevrijders zelf: de oprukkende 15de Schotse Divisie.

Subsidie Erfgoed van de Oorlog toegekend

Eind juni werd bekend dat Regionaal Archief Tilburg, instelling van stichting Mommerskwartier subsidie heeft gekregen van het Ministerie van VWS in het kader van Erfgoed van de Oorlog. Samen met de al eerder ontvangen subsidie eind vorig jaar betreft het een bedrag van totaal 122.000 euro.

Het aantal direct door de Tweede Wereldoorlog getroffenen zal in de nabije toekomst sterk afnemen. Daarmee komt op termijn ook een einde aan de ondersteuning door de rijksoverheid van organisaties van oorlogsgetroffenen en begeleidende instellingen. Het programma Erfgoed van de Oorlog is een eenmalige en tijdelijke impuls om belangrijk materiaal uit en over de Tweede Wereldoorlog te behouden en het gebruik van dit materiaal te stimuleren. De overheid wil het mogelijk maken dat reflectie op de periode ’40 –’45 en de gevolgen daarvan kan blijven plaatsvinden aan de hand van het meest waardevolle erfgoedmateriaal. Daarbij is belangrijk dat unieke materialen en verhalen uit de Tweede Wereldoorlog behouden blijven. Als het materiaal bewaard blijft en voor iedereen goed toegankelijk is, kunnen mensen een eigen beeld vormen over de Tweede Wereldoorlog.

Al vele jaren staan de Tilburgse oorlogsslachtoffers online op de website. Allerlei mensen, van nabestaanden tot onderzoekers, hebben deze gegevens aangevuld met nieuwe feiten en/of fotomateriaal.
Door relaties (links) te leggen tussen de verschillende bronnen, kleuren zij het verhaal van de slachtoffers en de gebeurtenissen. De digitaal verbonden bronnen verrijken de informatie en er ontstaan nieuwe verbanden en inzichten in het bronmateriaal. Zo ontstaat toegevoegde waarde voor het gedigitaliseerde materiaal. Daarnaast kan er voor allerlei doelgroepen relevante informatie worden samengebracht, geïllustreerd en bewezen door het gelinkte bronnenmateriaal.
Bovendien biedt dit de gelegenheid om ook de slachtoffers van andere gemeenten in ons werkgebied op soortgelijke wijze te publiceren.

Door het gebruiken van zogenaamde Web 2.0 tools kunnen gebruikers zelf met het materiaal aan de slag gaan, commentaar leveren, aanvullingen en suggesties geven of zelf verbanden leggen tussen verschillende bronnen. Deze interactiemogelijkheden maken het bronnenmateriaal nog beter toegankelijk en beschikbaar. Door een uitgebreide inhoudelijke toegankelijkheid kan een (wetenschappelijk) onderzoeker het gedigitaliseerde bronmateriaal integraal doornemen en onderzoeksvragen beantwoorden.

De archieven en collecties, waarvoor subsidie is verkregen, zullen worden gedigitaliseerd en dit betreft:
- Ego-documenten 1940-1945
- Geluidsbanden en cassettes
- Luchtbeschermingsdiensten Tilburg en Oosterhout
- Persoonlijke archieven 1940-1945
- Wederopbouwarchieven

Dit alles is een prachtige kans voor het Regionaal Archief Tilburg om archiefmateriaal op een innovatieve manier onder de aandacht te brengen van mensen en vooral, om ze er iets mee te laten doen.

[Foto 013160 uit de fotocollectie van het Regionaal Archief Tilburg met de verwoestingen aan de NS-werkplaats in 1944]