Brief van een moeder

Utrecht, 22 sep(tember) 1948

Onze lieve dochter Bertha,

Hartelijk gefeliciteert met je verjaardag in de hoop dat je nog vele jaren in bidden en goede werken mag blijfen verrichten. Niet alleen jij maar ook wij blijfen O(nze) L(ieve) H(eer) zeer dankbaar dat je voor het kloosterlijke staat bent geroepen, jammer is het dat er maar een kind van ons van de 10 er wat voor voelt. Er is in de wereld ook wel zalichheid te bereiken, maar voor jonge menschen zeer en zeer moeilijk.
Nu mijn lieve kind hebben wij dit jaren eens een cadeautje voor je gekocht, wat wel niet alle jaar gebeurt, wij hebben er in gezet herinnering aan je 25e jaar. Verander jij het even in 26e jaar, want het is al weg naar het postkantoor.
Bertha vader is naar de dokter geweest, die heeft een zweertje op de maag en moet nu 6 weken rusten en mag niet anders als melk pap eieren room enz. Frans is de 8ste sep(tember) in dienst gegaan en komt zaterdag 25ste pas thuis. Het valt hem niet mee, hij is veel te makkelijk gewent geweest, hij heeft al s maan geschrefen. Beb ik moet je feliciteren van Pa, Gerard, Jos, Sonja, Leni, de andere jongens zijn niet thuis )
Lieve kind, jullie vieren het zeker op zondag he ?
O jaa, Beb het cadouw is van Pa, moeder, Sonja en Leni. Gedenk ons in je gebeden vooral vor de jongens die horen toch zoo veel raars op hun werk, die hebben heel veel bidden nodeg bij voorbaat dank
Lieve kind, de vele H(artelijke) Gr(oeten) van ons allen int bijzonder je liefh(ebbende) vader en mij moeder.

Doe ook vele Gr(oeten) aan Zr. Priorin.
En alle zusters

Als je mag schrijf je dan spoedeg turug en of het op tijd is aangekomen.
Deze brief schreef de moeder van non Lutgardus van de zusters Dominicanessen aan Dr. Nuijenstraat 4 in Tilburg, onlangs teruggevonden achter het behang door de huidige bewoner Jan Timmermans.

"Van verwoesting tot wederopbouw".

In deze weken van gedenken aandacht voor een bijzondere film die de heer B.H. Cohen in 1983 aan het archief schonk.

Het interieur van de synagoge aan de Willem II straat in Tilburg werd tijdens de Tweede Wereldoorlog kort en klein geslagen, maar op advies van de Joodse Raad waren eerder al veel kostbaarheden als wetrollen, sieraden en een groot deel van de inventaris voor de veiligheid naar Amsterdam gebracht. De synagoge werd gerestaureerd en in 1949 opnieuw ingewijd en in gebruik genomen.
In 2008 werd naast de synagoge een tuin ingericht ter nagedachtenis aan Helga Deen en met haar al die andere Tilburgse slachtoffers van de jodenvervolging.
 
De korte film die in het archief wordt bewaard, geeft een goede indruk van dit stukje geschiedenis. De film is nu te bekijken op het YouTubekanaal van het Regionaal Archief Tilburg.
 


Op de website van het Joods Historisch museum staat kort de geschiedenis van de Tilburgse Joodse gemeenschap beschreven:

In de jaren dertig vestigden zich vele vluchtelingen uit Duitsland in de plaats. Tijdens de bezetting werd na de uitsluiting van joodse leerlingen uit het openbare onderwijs in september 1941 een joodse school opgericht. Deze heeft tot april 1943 bestaan. In de zomer 1942 werd in Tilburg een vertegenwoordiging van de Joodse Raad gevestigd


Tussen augustus 1942 en eind april 1943 werd ongeveer 40% van de joodse bevolking van Tilburg gedeporteerd. Van hen overleefde een klein deel de oorlog. Het merendeel van de Tilburgse joden overleefde de oorlog door onder te duiken. Ook joden van elders vonden in en om de stad een schuilplaats.

Het interieur van de synagoge werd tijdens de oorlogsjaren volkomen vernield. Het gebouw werd voor andere doeleinden gebruikt en uiteindelijk bestemd als opslagplaats voor in de omgeving geroofde rituele voorwerpen.

Na de oorlog werd het joodse leven in Tilburg hervat. In september 1948 werd op de joodse begraafplaats een gedenksteen onthuld voor de slachtoffers van de Nazi-terreur. Een jaar later werd de synagoge opnieuw ingewijd. In 1976 werd het gebouw overgedragen aan de plaatselijke overheid, die het voor sociale en culturele doeleinden bestemde. Tegenwoordig biedt het gebouw aan de Willem II-straat onderdak aan de Liberaal Joodse Gemeente Brabant. Als zodanig werd het gebouw in 1998 ingewijd.