Sneak Preview van kwartierstaat!

Wat is het mooi geworden, de sier-kwartierstaat die Geertje Aalders voor ons archief uit papier heeft geknipt/gesneden. We raken er niet op uitgekeken!  Morgen krijgen elf gelukkigen deze als prijs. Ook kans maken? Doe van 13.15 tot 14.00 uur dan mee aan de wedstrijd 'Kwartierstaat uit je hoofd'.

We geven alvast een sneak preview.......

Detail van kwartierstaat.

© Geertje Aalders

Deze kwartierstaat is gemaakt met de oude techniek van papiersnijden. Handmatig is met een mesje het fijne werk uitgesneden en daarna in een professionele fotostudio gefotografeerd. Doordat schaduwwerking te zien is, is het duidelijk dat het om knipkunst gaat en niet om een tekening.
Het traditionele handwerk van knipkunst past bij de manier waarop de kwartierstaat ingevuld kan worden: met de hand! Uw mooiste handschrift kunt u ervoor gebruiken! Of pak uw kalligrafeerpen weer eens op.

Zoekt u nog een kerstcadeau? Vanaf zaterdag is de kwartierstaat te koop bij Regionaal Archief Tilburg voor € 15, geleverd met een koker. Later komt de mogelijkheid de kwartierstaat via de website te bestellen.

getuigen bij huwelijk (1)

Deze keer gaat de aandacht niet uit naar de bruid en de bruidegom, maar naar de getuigen, die in de huwelijksakten worden vermeld. Tot ca. 1913 waren er vier getuigen. Sindsdien is het aantal teruggebracht tot twee. Sinds 1927 konden voortaan ook vrouwen getuigen bij een huwelijk. In het Burgerlijk Wetboek van 1838 wordt in artikel 45 lid 8 vermeld: De huwelijksakte zal vermelden: de voornamen, namen, den ouderdom, het beroep en de woonplaats der getuigen, mitsgaders de graden van bloedverwantschap of aanhuwelijking, welke tusschen hen en de partijen mogten bestaan.
Voor zover bekend is de graad van bloed- of aanverwantschap nooit aangegeven in de gemeenten welke tot het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg behoren. U zult dus nooit in een huwelijksakte aantreffen, dat een getuige bloedverwant tweede graad zijlinie is van de bruid, er staat vermeld: broer (of zuster) van de bruid en ook niet aanverwant eerste graad rechte opgaande linie van de bruidegom, er staat vermeld: stiefvader (of stiefmoeder) van de bruidegom. De meeste getuigen die in de huwelijksakten worden genoemd, zijn broers of zwagers (lees schoonbroers, d.w.z. echtgenoten van zusters van bruid of bruidegom) van bruidegom of bruid. Aanzienlijk minder worden vermeld ooms en neven en nog minder worden verdere verwanten vermeld als achterneven en oudooms. Wat ook niet vaak voorkomt is dat vaders, grootvaders of zonen van bruidegom of bruid als getuigen optreden.

De ambtenaren van de burgerlijke stand zijn erg creatief geweest in het omschrijven van de relatie van bloed- of aanverwantschap tussen getuigen en bruidegom of bruid: tot op heden heb ik ca. 40 verschillende omschrijvingen aangetroffen!, zelfs zwagerinnen, een term die tegenwoordig niet meer gebruikt wordt.

In drie afleveringen zullen een aantal bijzondere huwelijksakten aan de orde komen.


De eerste akte betreft het huwelijk te Tilburg op 29 oktober 1884 van Petrus Adrianus van Berkel en Johanna van Haren, waarbij viers broers van de bruidegom als getuigen optreden en dat komt niet vaak voor:


De nu volgende akte betreft het huwelijk van Petrus Vrijhoeven en Maria Antonia Laurijssen,
gesloten op 16 mei 1894 te Tilburg, waarbij vier broers van de bruid als getuigen optreden en ook dat is een zeldzaamheid:

Vaders van bruidegom en bruid treden zelden als getuigen op. Op 9 augustus 1882 trouwden te Tilburg Antonius Franciscus Reijnen en Johanna Paulina van Boxtel, waarbij beide vaders als getuigen optreden:

Grootvaders treden uiteraard zeer zelden als getuigen op. Bijzonder is daarom de huwelijksakte van Johannes Cornelis Bogaers en Cornelia Verberne (Tilburg 18 mei 1876), waarbij zelfs twee grootvaders als getuigen optreden:

En dan kan het natuurlijk voorkomen, dat een weduwnaar hertrouwt en vier van zijn zoons uit zijn eerder huwelijk als getuigen optreden. Dat gebeurde toen op 12 april 1877 te Tilburg Johannes Schenkels, weduwnaar van Josina Bogaers trouwde met Elizabeth de Winter:

(wordt vervolgd)

Wij houden wel van een uitje

De een noemt het bedrijfsuitje de ander teambuildingsdag.
Gewoon één keer per jaar als collega's samen iets anders ondernemen.
Wat we gaan doen deze keer is nog geheim.
Waar we niet geheimzinnig over doen is dat we op woensdag 7 december vanaf 12.00 uur niet meer bereikbaar zijn. Ook de chatdienst van deze avond komt te vervallen.

Ontmoeting met de fotografen

Vorige week was het dan zover: de ontmoeting met de deelnemers aan het project: “Kermisplaatjes voor later”. De gezichten achter de avatars. Van de 32 mensen die hun goede wil toonden door zich aan te sluiten bij deze groep op Flickr, kwam een tiental enthousiastelingen kennismaken met het archief en met ons meedenken hoe we dit project nu verder vorm gaan geven.

Het doel van “Kermisplaatjes” was te ontdekken of het mogelijk is via een medium als Flickr de fotocollectie van Regionaal Archief Tilburg up-to-date te brengen. Deze fotocollectie, die grotendeels te bekijken is via de databank Beeldonline, is na de introductie van de digitale fotografie vrijwel stil blijven staan. Analoge foto’s (in negatief of op papier) worden nog wel naar het Archief gebracht, maar de digitale foto’s die vanaf  ongeveer 1995 werden gemaakt blijven op de cd-roms, usb-sticks en harde schijven van de makers staan.

Het Archief wil met de fotocollectie een representatief beeld van de stad, het dorp, de omgeving bewaren, zodat ook in de toekomst onderzoekers kunnen putten uit dit beeldmateriaal. De digitale wereld lijkt een onuitputtelijke bron voor onder andere dit beeldmateriaal bevatten, maar het is geen vaste waarde. Foto’s die vandaag gepubliceerd zijn op internet, kunnen morgen weer in de enorme informatieberg weggezonken zijn en daardoor vrijwel onvindbaar worden. Daarom wil het Archief dat representatieve beeld zoveel mogelijk (ook) in eigen beheer hebben: bewaren voor de toekomst in een eigen “digitaal depot”.

De Tilburgse Kermis leek een mooi onderwerp om dit experiment mee te beginnen. Het leverde zo’n 300 foto’s op die door derden werden toegevoegd aan de groep “Kermisplaatjes voor later” Hieruit werd een voorlopige selectie gemaakt en alle deelnemers aan de groep werden uitgenodigd. De aanwezige fotografen vonden het stuk voor stuk geweldig mee te kunnen doen aan het in stand houden van ons gezamenlijk erfgoed, maar ze waren ook kritisch. Terechte vragen over copyright, portretrecht, publicatierecht, de controle op publiceren zorgden ervoor dat er een open en geanimeerde discussie ontstond over deze onderwerpen. Aan Regionaal Archief Tilburg de opdracht een goede balans te vinden tussen aan de ene kant het voor iedereen en zoveel mogelijk gratis beschikbaar stellen van de foto’s en aan de andere kant de rechten en zorgen van de fotografen te respecteren. Met de positieve insteek van alle deelnemers gaat dat zeker lukken.

Wedstrijd 'Kwartierstaat uit je hoofd' met mooie prijs

Op 10 december sluit Regionaal Archief Tilburg het feestjaar af van 200 jaar Burgerlijke Stand. Daarvoor werd er eerder al een wedstrijd uitgeschreven voor het invullen van je eigen kwartierstaat (meedoen kan nog t/m 5 december!).
Op 10 december worden hieruit 10 winnaars getrokken die als prijs een sierkwartierstaat krijgen. Om het extra spannend te maken, houden we dan ook een wedstrijd 'Invullen van kwartierstaat uit het hoofd'.  Wie het verst komt en het volledigste is, krijgt in elk geval de prijs, de sierkwartierstaat van Geertje Aalders.




Programma zaterdag 10 december:12.45 – 13.00 uur    inloop
13.00 – 13.15 uur    prijsuitreiking van de eerdere wedstrijd ‘Kwartierstaat’
13.15 – 14.00 uur    wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’ en kort verhaal van Theo van Herwijnen over de Burgerlijke Stand
14.00 – 14.45 uur     presentatie van Frans Clijsen, ambtenaar van de Burgerlijke Stand
14.45 – 15.00 uur    prijsuitreiking van wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’

Deelnemers aan de wedstrijd ‘Kwartierstaat uit je hoofd’ dienen van te voren een ingevulde kwartierstaat in, zodat de gegevens na het invullen te controleren zijn. Zij vullen de gegevens op een blanco kwartierstaat in, die uitgedeeld wordt in het archief. Er mogen geen hulpmiddelen bij gebruikt worden! Kinderen mogen deelnemen samen met een ouder. Een deskundige jury beoordeelt de inzendingen.

In een kwartierstaat komen alleen de voorouders voor, dus alleen de ouders van de ouders en daar dan ook weer de ouders van. Geen ooms, tantes, neven en nichten! Een sierkwartierstaat is een mooi geïllustreerde versie daarvan. Speciaal voor Regionaal Archief Tilburg ontwierp Geertje Aalders, bekend van de tijdschriften Flow en 101Woonideeën, een sierkwartierstaat. Deze wordt uitgewerkt als knipkunst, een creatief karwei waarvoor veel geduld nodig is. Op de foto is een voorbeeld te zien. Het knipkunstwerk dat voor Regionaal Archief Tilburg wordt gemaakt, wordt gefotografeerd en als mooie afdruk geleverd op stevig papier. Het eindresultaat is ca. 60 bij 85 cm groot en een mooi cadeau om voor de kerst, een huwelijk, geboorte of familiefeest te schenken.

Een jaar lang waren er activiteiten rondom het thema 200 jaar Burgerlijke Stand. Onze medewerker Theo van Herwijnen blogde wekelijks over opmerkelijke zaken in de Burgerlijke Stand en dit werden al snel de populairste artikelen op ons blog. In de entreehal van het archief lagen origenele voorbeelden van boeken met gegevens uit de Burgerlijke Stand. Om de drie maanden werd dit gewisseld om de oude en unieke boeken niet teveel bloot te stellen aan daglicht. Op educatief gebied werd de website allemaaloppapier.nl ontwikkeld, waarbij archieven uit alle provincies samenwerkten. Scholen kunnen dit materiaal gebruiken om de Burgerlijke Stand uit te leggen aan leerlingen.

Wij zijn trots op onze vrijwilligers.

Het is zo makkelijk, je typt een naam in en voilá, de gegevens rollen over het scherm.
Heeft u er ooit bij stil gestaan hoe het komt dat wij over zo'n goed gevulde database beschikken? Ons geheime wapen, onze stille kracht: Vrijwilligers.
Ruim 40 personen werken achter de schermen. Ze ondersteunen het archief bij het ontsluiten van de collectie.
Monnikenwerk is het vaak, akte na akte, register na register. Het lezen van allerlei soorten handschriften, foto's ompakken maar ook het verwijderen van nietjes, paperclips en dergelijke.

Vandaag was de jaarlijkse Vrijwilligersbijeenkomst. Een moment om het afgelopen jaar door te nemen en samen vooruit te blikken op het komende jaar. Met sprekers uit alle gelederen was de middag goed gevuld.
Als laatste onderdeel stond het afscheid van Jim van Nieuwenhuijzen als coördinator Vrijwilligers op het program. Ruim vier jaar heeft Jim deze taak met verve vervuld.
Nu komt er meer tijd vrij voor hem om aan het beheer van de fotocollectie te werken.


Jim van Nieuwenhuijzen en Ans Holman
(foto Marlies Verhoosel)

In de afgelopen maanden ben ik door mijn collega Jim beetje bij beetje ingewerkt om zijn taak als coördinator over te nemen. Het viel samen met de introductie van ons nieuwe database systeem. Petje af voor zowel Jim als voor onze vrijwilligers. Met een engelengeduld en een vastberadenheid is ze gelukt om het systeem te "temmen"
Ik ben trots dat ik met deze groep enthousiaste mensen mag gaan werken. Ik zie het zeker als doel om eraan verder te werken om de grote variatie aan talenten die we in huis hebben nog beter te benutten.



En natuurlijk was er ook tijd voor informeel "navergaderen"
(foto Marlies Verhoosel)

Heeft u ook interesse in vrijwilligerswerk bij Regionaal Archief Tilburg, lees dan hier verder.

Deelnemers Charterbank Oisterwijk gezocht

Regionaal Archief Tilburg beheert met trots een verzameling Oisterwijkse charters van de Middeleeuwen tot de achttiende eeuw. Bijzonder materiaal! Charters spreken tot de verbeelding door het mooie handschrift, het zegel en het broze perkament. Deze documenten zijn echter vrij onbekend bij het publiek en bij onderzoekers. Tijd om dat te veranderen en ze onder de aandacht te brengen.

Wat zijn charters?
Charters werden van de Middeleeuwen tot in de achttiende eeuw gebruikt om officiële berichten mee te verkondigen. Het zijn handgeschreven documenten, op perkament, vaak met een zegel van rode of groene was eraan vastgemaakt. In een charter staat bijvoorbeeld dat de vorst een bepaald privilege verleent, of dat een stuk grond aan de armen gegeven wordt.


Het Charter-project
In januari 2012 start Regionaal Archief Tilburg met een onderzoeksproject rondom om een verzameling charters uit de huidige gemeente Oisterwijk. Eerder rondde Regionaal Archief Tilburg al de charterbank van Geertruidenberg en Raamsdonk af. Onderzoekers die zich als vrijwilliger hadden gemeld ‘vertaalden’ de teksten van 189 charters. Door de oude schrijfwijze zijn veel charters moeilijk te lezen. De bedoeling is dat elke charter getranscribeerd wordt: omgezet van oud schrift naar hedendaags schrift. Na invoer in een databank zijn de teksten voor iedereen te lezen. Op deze manier komt voorheen ontoegankelijk en onbekend bronnenmateriaal beschikbaar voor een veel groter publiek en kan er ook een stuk -tot nu toe- onbekende lokale geschiedenis ontsloten worden. De charterbank sluit hiermee naadloos aan bij de filosofie van Regionaal Archief Tilburg: het ontsluiten en gebruiken van digitale bronnen door bezoekers.

Charterbank van Oisterwijk
In totaal gaat het om 226 charters uit Oisterwijk, Moergestel en Heukelom. Daar zitten ook hele speciale bij! Kleine en grote, sommige niet meer dan een driehoekig stukje perkament, anderen geheel volgeschreven met vele zegels eraan. De inhoud varieert van akten van mandement, testamenten, beloften van betaling van een jaarlijkse rente, overdrachtsakten en akten van de raad en leenhof van Brabant.
Regionaal Archief Tilburg heeft alle charters van Oisterwijk geïnventariseerd, gerestaureerd, geconserveerd en gedigitaliseerd. Nu nog de vrijwilligers vinden die de teksten transcriberen! Bent u geïnteresseerd in de geschiedenis van Oisterwijk en vindt u het leuk om te puzzelen met oud schrift, meldt u zich dan aan als vrijwilliger voor de Charterbank van Oisterwijk. Dat kan via info@regionaalarchieftilburg.nl ter attentie van Astrid de Beer. Het werk voor de Charterbank van Oisterwijk gaat op zaterdag 14 januari 2012 van start en duurt tot eind 2012.

Op deze manier draagt Regionaal Archief Tilburg, als bewaarplaats van het papieren en perkamenten erfgoed van Oisterwijk, een steentje bij aan het bijzondere jubileum van 800 jaar stadsrechten in Oisterwijk.

Extra informatie
Aanmelden tot uiterlijk 31 december 2011 via info@regionaalarchieftilburg.nl
Start project: 14 januari 2011 in Regionaal Archief Tilburg
Projectleiding: Astrid de Beer
Einde project: najaar 2012
Meer informatie