1863-2013 Tilburg en Spoorwegen 150 jaar een paar

We kunnen het ons bijna niet meer voorstellen, niet met de trein reizen. Toch is het relatief nog niet zo lang geleden dat het eerste spoorwegtraject tussen Breda en Tilburg in gebruik werd genomen. Op 1 oktober 1863 werd het traject geopend en een paar jaar later is ook de (locomotieven)werkplaats geopend, ook wel D'n Atelier genoemd.  In 1881 werd het traject naar 's-Hertogenbosch in gebruik genomen. En nu nog zijn er uitbreidingsplannen in de maak, wellicht dat dit jaar een begin wordt gemaakt met het treinvervoer naar Berkel-Enschot (link) ?

In oktober 1988 werd het feit dat Tilburg 125 jaar geleden was aangesloten op het spoorwegnet,  uitgebreid herdacht met een reis met een authentieke stoomtrein van Breda via Gilze en Rijen naar Tilburg. Niet de minste personen namen zitting in het comité van aanbeveling, van de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat Nelie Smit-Kroes tot professor Harry van den Eerenbeemt. De organisatie was in handen van de stichting Tilburg, 125 jaar stad aan het spoor.

Nu precies 150 jaar na de opening van het eerste spoorwegtraject van Breda naar Tilburg heeft Ben van der Veer, oud-vicevoorzitter van de stichting, op schrift gesteld hoe de reis op 1 oktober 1988 is verlopen.  De reis startte net als in 1863 in Breda. Genodigden zoals de loco-burgemeester van Breda Sandberg en oud-burgemeester Letschert nemen plaats in de stoomtrein. Op het station Gilze-Rijen wordt de trein muzikaal verwelkomd door de Koninklijke Harmonie Sint Cecilia. Na 125 jaar is de burgemeester nog steeds opgetogen over feit dat niet Oosterhout maar Gilze en Rijen op het traject werd aangesloten. De zwaan-kleef-aan trein rijdt verder naar Tilburg. Daar wordt zij opgewacht door de Nieuwe Koinklijke Harmonie en de drie Tilburgse gilden. Daarna gaat het gezelschap in optocht achter de gilden aan richting stadhuis.

Het archief van de stichting mochten we reeds in het jaar 2000 ontvangen. Van de rit met de stoomtrein in 1988 is naast een verslag ook een film gemaakt en vele foto's. Ook de film staat online en de foto's uit 1988 worden gedigitaliseerd. Dat alles om u in dit jubeljaar 2013 kennis te laten nemen van de spoorwegactiviteiten (1)50 jaar geleden. 

De Godshuizen en 800 jaar stad Geertruidenberg

 In 1213 verleende graaf Willem I stadsrechten aan Geertruidenberg. 800 jaar geleden dus! Dit feit wordt dit jaar in Hollands oudste stad uitbundig gevierd. Talloze activiteiten, voornamelijk op historisch gebied, vinden er plaats. Op 27 april jongstleden maakte de Stichting Stedelijke Godshuizen een gebaar naar de gemeente en haar inwoners.

In de vroege middag werden er drie vlaggen (van de stad, de provincie en 800 jaar stad) aan de brug tussen Geertruidenberg en Raamsdonksveer gehesen. In haar toespraak nodigde burgemeester Willemijn van Hees de inwoners aan beide zijden van de Donge uit om “over de brug te komen”.

Zoals ook bij voorgaande stadsfeesten, voelt de Godshuizen in Geertruidenberg zich nauw betrokken bij de viering van 800 jaar stad. In dit herdenkingsjaar wil het bestuur (College van Regenten) van de Godshuizen de indrukwekkende geschiedenis van haar instelling laten zien met een permanente expositie. De huidige instelling kende vroeger benamingen als Gast- en Heilige-Geesthuis en het Oude Vrouwen- en Mannenhuis. Het Weeshuis is ruim een eeuw in haar bezit geweest.










In samenspraak met het bestuur, Regionaal Archief Tilburg en een plaatselijke fotograaf is er een fraai resultaat tot stand gekomen. In de tuin van de Godshuizen aan de Gasthuisring werden op 27 april door de burgemeester negen informatiepanelen onthuld. Hiermee is in een notendop de geschiedenis van deze, uit de Middeleeuwen daterende, instelling toegankelijk gemaakt. De tuin met expositie is vrij toegankelijk en elke dag tot zonsondergang te bezichtigen.

tekst en foto's: Arjan van Loon

59 jaar getrouwd, dat moet gevierd worden

Normaal gesproken wordt een 59-jarige bruiloft niet gevierd, maar dat was in Oosterhout in 1888 anders. Op 5 juni 1829 trouwden te Oosterhout: Philippus Ebertus Tempelaers, gedoopt Oosterhout 21 januari 1809 en Barbara Besems, gedoopt Oosterhout 13 oktober 1807:

Als het echtpaar bijna 59 jaar getrouwd is, meldt het Nieuwsblad voor het Kanton Oosterhout (hierna te noemen het Kanton) van zondag 6 mei 1888 het volgende: 20 Mei aanstaande hopen de echtelieden PHILIPPUS HUBERTUS TEMPELAARS en BARBARA BEZEMS, wonende aan de Voorheide alhier, omriongd van tal van kinderen, klein- en achterkleinkinderen den dag te herdenken waarop zij vóór 60 Jaren door het huwelijk werden vereenigd. Niettegenstaande hun hoogen leeftijd (beiden zijn 81 jaren oud) verricht de man nog geregeld zijn arbeid, terwijl de vrouw zich nog steeds met de taak van het huishouden belast. Wij hopen dat dit jubilé voor de krasse oudjes een feestdag zal zijn, die in den laatsten stond van hun werkzaam leven, eene blijde herinnering zal achterlaten, waartoe onze gegoede stadgenooten voorzeker het hunne wel zullen bijdragen.

En de diamanten bruiloft is op zondag 20 mei 1888 ruim een jaar te vroeg gevierd, zoals genoemd weekblad van donderdag 24 mei 1888 ons meldt: Zondag jl. hadden de echtelieden Philippus Hubertus Tempelaars en Barbara Bezems, waarvan wij bereids melding maakten, het zeldzame voorrecht hunne 60-jarige echtvereeniging te mogen herdenken ....

Beide echtelieden hebben het genoegen mogen smaken om ook de 65-jarige bruiloft te vieren en dat huwelijksjubileum heeft wél op de juiste dag plaatsgevonden. In het Kanton van 27 mei 1894 stond de volgende advertentie: Den 5den Juni a.s. hopen de echtelieden Philippus Ebertus Tempelaars geb. 21 Jan. 1809 en Barbara Besems geb 13 Oct. 1807 hunne 65-jarige bruiloft te vieren... Enige buurtgenoten starten een geldinzamelingsaktie voor het echtpaar (zie het Kanton van 31 mei en 3 juni 1894).

Het Kanton van 7 juni 1894 vermeldt het volgende: Dinsdag jl. herdachten de echtelieden Philippus Ebertus Tempelaars en Barbara Bezems hunne 65-jarige echtvereeniging. Des morgens reden de stokoude jubilarissen in een sierlijk rijtuig naar de Parochiale Hoofdkerk alwaar een H. Mis van dankbaarheid werd opgedragen ....  

Het Kanton van 10 juni 1894 weet te melden, dat de geldinzamelingsaktie een bedrag van f 291, 35 heeft opgebracht.

Het echtpaar Tempelaars-Besems heeft de 67-jarige bruiloft nog mogen beleven, geen record, maar wel uiterst zeldzaam in de 19e eeuw. Op 11 februari 1897 overleed Philippus Ebertus Tempelaaars te Oosterhout oud 88 jaar:

Het Kanton van 14 februari 1897 vermeldt naar aanleiding hiervan: Na eene echtvereeniging van bijna 70 jaren, overleed alhier in het gasthuis P.E. Tempelaars, in den ouderdom van 88 jaren. Zijn weduwe Barbara Besems overleed op 10 november 1899 te Oosterhout, oud 92 jaar:

Merkwaardig genoeg verschijnt naar aanleiding hiervan in het Kanton van 12 november 1899 het volgende bericht: Heden overleed alhier in het Gasthuis de 92-jarige Barbara Bezems, huisvrouw van Ph. Tempelaars. Dit echtpaar had het voorrecht eenige jaren geleden zijn 62 1/2 jarige echtvereeniging te vieren. Men was blijkbaar vergeten dat het echtpaar 65 jaar getrouwd is geweest. 

Fuji in Tilburg en Tilburg in Japan

In mei 2005 brachten de Tilburgse burgemeester Ruud Vreeman en wethouder van Economische zaken Hans Janssen een werkbezoek aan Fuji  Photo film Ltd. Japan,  Deze foto is genomen in Minamiashigara, waar de hoofdvestiging is van Fuji. Tilburg onderhoudt vriendschapsbanden met deze zusterstad.

In 1982 vestigde Fuji zich op het bedrijventerrein Vossenberg West Tilburg. Tilburg is de enige fabriek van Fuji in Europa en de fabriek zorgt voor veel werkgelegenheid. Burgemeester Gerrit Brokx wist in 1990 ook de Japanese School naar Tilburg te halen.


In 2005, het jaar dat de foto werd gemaakt, werkten er 1.200 personen. Naast fotopapier en inktjetpapier produceert Fuji sinds 1991 offsetplaten, in 2006 uitgebreid met digitale offsetplaten.
Aanleiding voor het werkbezoek was de ingrijpende reorganisatie van Fuji in 2005. Besloten werd de productie van filmrolletjes te herschikken. Burgemeester Vreeman werd uitgenodigd om hierover van gedachten te komen wisselen.

De productie van digitale offsetplaten en het opdoeken van de fotorolletjes bleek een goede strategische keuze te zijn. Het Tilburg Research Laboratorium (TBL) werkt voortdurend aan nieuwe producten. Werd in het jaar 2006 nog verlies geleden, in 2008 werd weer winst geboekt, dit keer door de productie van bling bling fotopapier.

De naam is inmiddels gewijzigd FUJIFILM Manufacturing Europe B.V en met ongeveer 850 werknemers is Fuji nog steeds een van de grootste industriële werkgevers van Midden Brabant.

Humor op z’n Brabants

Deze maand organiseert Heemkundekring Tilborch een programma met de bekende schrijver-verteller-zanger Cor Swanenberg. Samen met accordeonist Henk Verhagen brengt hij eigen liedjes en conferences in het Brabants dialect. Humor is een belangrijk onderdeel hiervan. Hoe uit zich dat? Waar gaan de grappen zoal over? Kom luisteren en en de humor ervaren.
Swanenberg publiceerde een groot aantal boeken, waarvan een aantal samen met zijn zoon Jos (hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg). Verder kennen we hem als samensteller van de Brabantse Spreukenkalender.

De avond wordt gehouden op 16 mei 2013 en start om 20.00 uur in Café - restaurant “Boerke Mutsaers”, Vijverlaan 2 in Tilburg .
Iedereen (ook niet leden van de Heemkundekring) is van harte uitgenodigd om te komen luisteren. Misschien voor niet leden een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met deze kring.
Entree niet leden: € 4.- (inclusief koffie).
Voor treinreizigers: Boerke Mutsaers is gelegen op een steenworp afstand van treinstation Tilburg-Universiteit.

Documenten Coba Pulskens online

Van Francoise van der Steen-Pulskens ontving het Archief waardevolle documenten van verzetsheldin Coba Pulskens. Het Brabants Dagblad berichtte zaterdag 4 mei 2013 uitgebreid over de schenking (link).

Tante Coba was de peettante van Francoise Pulskens. Francoise woonde als meisje vlak in de buurt en ging  vaak in het huis aan de Diepenstraat spelen. Het huis is afgebroken. Tante Coba was een vriendelijke en hartelijke vrouw. Van tante Coba mocht veel meer dan thuis, zo mocht de puzzel blijven ‘staan’.  Ze leek voor niets en niemand bang. Midden in de oorlog kwam ze haar tante Coba tegen op de kermis met aan iedere arm een Joodse onderduikster. De deur aan de Diepenstraat was nooit op slot. Haar tante Coba is en blijft een begrip in Tilburg. Echter het verlenen aan hulp aan onderduikers en vliegeniers moest ze met de dood bekopen in het vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück. Ze werd daar  in februari 1945 vergast.


Een goedlachse Coba Pulskens met vier Limburgse verzetstrijders die bij haar waren ondergedoken. Van links naar rechts Harrie Winkelmolen, Leo Winkelmolen, Jac Theelen en Jos Theelen

De dood van Coba Pulskens  heeft  veel verdriet bij de familie Pulskens veroorzaakt, zeker ook bij Francoise die toen nog een jong meisje was. Het Archief heeft  de nieuwe documenten laten digitaliseren en online geplaatst. Het verdriet lees je in de documenten terug.  "Moest het eerste nieuws dat ik van U. na den oorlog ontvint, zo wreed en droevig zijn".  Maar ook de internationale erkenning voor het werk van Coba Pulskens is bijzonder, zoals door de Amerikaanse president Dwight Eisenhower.

 
Via deze link kunt u de geschonken documenten online bekijken.

Is uw opa geboren vóór 1800?

Het lijkt onwaarschijnlijk, maar naar verluid, moeten er nu in Nederland een aantal personen wonen, die een grootvader hebben, die vóór 1800 is geboren. Deze personen zijn na 1902 geboren, want de oudste Nederlander op dit moment is mevrouw Egbertje Leutscher- de Vries, geboren Uffelte 22 oktober 1902, wonende Havelte. Zij is dus op dit moment 110 jaar. Om een opa te hebben die vóór 1800 is geboren, dient het verschil in geboortejaar tussen opa en kleinkind dus minstens 103 jaar te zijn. De vraag is of dat voorkomt. En het antwoord is ja. Ik heb twee gevallen in het werkgebied van Regionaal Archief Tilburg aangetroffen, waarbij dat verschil in geboortejaar maar liefst 116 jaar is. Helaas gaat het in beide gevallen om personen, die reeds overleden zijn. De eerste persoon is Cornelis Frederik Jacob Breda van Kelckhoven, hij werd op 20 april 1901 te Oisterwijk geboren (zie bevolkingsregister Oisterwijk inv..nr. 18.2 1900-1920, blad 340 scan 149):

Hij overleed op 28 oktober 1918 te Voorschoten:

Toen hij geboren werd, was zijn vader 76 jaar. Vader Ignatius Cornelis Michael Breda van Kelckhoven trouwde op 14 juli 1898 te Oisterwijk, oud 73 jaar, met Elisabeth Maria Antonia Locker de Bruijne:

De bruidegom heeft in deze huwelijksakte nog de achternaam Breda. Pas bij Koninklijk Besluit van 18 maart 1901 is de achternaam gewijzigd in Breda van Kelckhoven.Een afschrift van dit besluit is ingeschreven in het geboorteregister van Oisterwijk van 1901, akte 38a. 

Vader Ignatius Cornelis Michael Breda van Kelckhoven is op 8 november 1824 te Oisterwijk geboren. Zijn ouders Frederik Jan Breda en Elisabeth Henrietta van Kelckhoven trouwden op 24 september 1820 te Moergestel:

Uit deze huwelijksakte blijkt dat de bruidegom op 9 januari 1785 te Zevenbergen is gedoopt, m.a.w. er is een verschil van ruim 116 jaar in geboortejaar tussen opa en kleinzoon.

Een tweede voorbeeld van ook een verschil van 116 jaar in geboortejaren tussen opa en deze keer een kleindochter betreft Johanna Adriana de Wit, geboren Raamsdonk 6 augustus 1902, haar vader Hendrikus Johannes de Wit was toen 58 jaar:

Haar ouders Hendrikus Johannes de Wit en Hendrika van Riel trouwden op 8 mei 1900 te Waspik en vader Hendrikus Johannes de Wit, geboren Waspik 9 oktober 1843, overleed te Raamsdonk oud 79 jaar (lees 78 jaar) op 11 april 1923:

Zijn ouders Theodorus de Wit en Anna Schoenmakers trouwden op 23 november 1822 te Raamsdonk:

Uit deze huwelijksakte blijkt dat Theodorus de Wit op 13 april 1786 te Raamsdonk is geboren en te Waspik is gedoopt. Ook nu is er dus een verschil van 116 jaar tussen geboortedatum van grootvader en diens kleinkind. Johanna Adriana de Wit is op 23 oktober 1972 te Wieringermeer overleden (informatie is ontleend aan een bidprentje). 

Stel dat er na 1902 kinderen zijn geboren die ook een grootvader hebben die 116 jaar eerder is geboren, dan zou het zo maar kunnen, dat iemand die in 1915 of eerder is geboren een opa heeft die vóór 1800 is geboren. Het probleem is: vind maar eens zo'n persoon!