woensdag 31 augustus 2011
Moerenburg en het Kasteel van Tilburg in 3D
Toch bestaat er altijd weer een behoefte om de geschiedenis te reconstrueren in iets fysieks. Zo heeft de gemeente Tilburg het plan opgevat om Huize Moerenburg nieuw leven in te blazen. Dit middeleeuws (land)huis was eeuwenlang de zetel van de pastoors van Tilburg en Enschot en later van andere belangrijke personen. Rond 1750 is het gesloopt en leeft de naam alleen nog voort in het gebied waar het huis heeft gestaan. Deze zomer is begonnen met de werkzaamheden en in de lente van 2012 zullen de contouren van het landhuis terug te zien zijn in het landschap en komen er ook tuinen, grachten en een boomgaard.
Een andere opvallende gebeurtenis was de ophef over de kasteeldeur van het voormalige kasteel van Tilburg die opdook bij een particulier. De emoties liepen hoog op en de deur blijft behouden. De gemeenteraad maakte zich daar sterk voor. Het kasteel zelf is in 1859 gesloopt nadat het eeuwenlang in de Hasselt had gestaan en huis was voor de voormalige heren van Tilburg. Er zijn enkele prachtige gravures van bewaard gebleven en de contouren van het kasteel zijn terug te vinden een plantsoen.
De digitale techniek maakt het een stuk eenvoudiger om oude gebouwen weer zichtbaar te maken. Regionaal Archief Tilburg heeft daarom van deze twee gebouwen een 3D object laten maken. Deze objecten kun je downloaden en bekijken in Google Earth.
Hoe dat precies werkt kun je lezen op de website van Regionaal Archief Tilburg.
zaterdag 27 augustus 2011
Een wonder te Tilburg
Drie dagen later doet dezelfde Adrianus Johannes Kolen op 30 augustus 1884 aangifte van de geboorte van zijn zoon Johannes Wilhelmus Franciscus, geboren 28 augustus 1884 om 5 uur 's- middags: Een verschil van bijna drie dagen tussen geboortedata van kinderen van een tweeling is in theorie mogelijk, maar zeker niet alledaags. Maar er is meer aan de hand. Beide kinderen overlijden vrij spoedig na de geboorte. Johannes Wilhelmus Franciscus Kolen overlijdt op 5 september 1884 om 2 uur 's-middags, oud 9 dagen: En zijn zus Arnolda Theodora Maria Kolen overlijdt op 7 september 1884, om 11 uur 's-morgens, oud 11 dagen:
De genoemde geboorte- en overlijdensdata stemmen exact overeen met de data, genoemd in het bevolkingsregister van Tilburg 1880-1890 deel 22, blad 151. De ambtenaar, die het bevolkingsregister bijhield, heeft de gegevens uit de burgerlijke stand keurig netjes overgenomen, maar zich niet afgevraagd: Twee kinderen van een tweeling met drie dagen verschil in geboorte, kan dat wel? Maar toch is er iets mis: De leeftijden van de kinderen, vermeld in de overlijdensakten, kloppen niet met de geboortedata: Arnolda Theodora Maria is als zij overlijdt ruim 12 dagen en niet 11 dagen en Johannes Wilhelmus Franciscus is als hij overlijdt ruim 7 dagen en niet 9 dagen.
woensdag 24 augustus 2011
Kom naar het archief tijdens Open Monumentendag
Open Monumentendag in 2011 staat in het teken van gebouwen met en herbestemming: Oud gebouw, nieuw gebruik. Het gebouw van Regionaal Archief Tilburg is daar een uitstekend voorbeeld van!
Het archief is zondag 11 september het centrale informatiepunt van Open Monumentendag in Tilburg en Berkel Enschot. Monumenten in Udenhout zijn een dag eerder, op zaterdag 10 september, te bezoeken.
In het archief worden diverse activiteiten georganiseerd:
- Vrij toegankelijk voor iedereen start elk heel uur een korte rondleiding door het openbare gedeelte van het gebouw waarin de ontwikkeling van kazerne naar textielfabriek naar archief wordt uitgelegd.
- Op inschrijving start verspreid over de dag vier keer een rondleiding door het archiefdepot. Inschrijven hiervoor is verplicht. Dat kan via de website. Er is maar een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, dus wees er op tijd bij!
- Er zijn foto´s te zien van de verbouwing in de jaren ’80.
- Er is een boekverkoop van de Stichting Open Monumenten Tilburg
Voor de rondleiding door het archiefdepot geldt dat jassen en tassen in de garderobe opgeborgen moeten worden. De groepsgrootte is maximaal 12 personen.
Deelnemers aan de Open Monumentendag kunnen bij Regionaal Archief Tilburg starten met de wandelroute door de binnenstad. De brochure is hier verkrijgbaar met alle informatie over de Open Monumentendag in de gemeente Tilburg. In veel opengestelde monumenten wordt de geschiedenis op een bijzondere wijze belicht. Zo staat heel monumentaal Tilburg op de kaart.
dinsdag 23 augustus 2011
Nieuwe studenten in de stad?
zaterdag 20 augustus 2011
Adresaanduidingen in geboorteakten
In 1880 werd in Hilvarenbeek geboren: Jan Cornelis de Beer. Zijn geboorteakte vermeldt, dat hij is geboren in het huis staande aan de Varkensmarkt wijk A nummer 162:
Omgekeerd komt het ook voor, dat gemeenten aanvankelijk wél het adres vermelden, maar daar later mee stoppen. Een voorbeeld is de gemeente Chaam. Van 1811-1834 is er geen adresaanduiding, van 1835-1895 wel, en sinds 1896 niet meer.
Ook hier weer twee voorbeelden:
In 1895 werd te Chaam geboren: Adriana Maria Geerts. Haar geboortehuis stond in wijk A nummer 38:
In 1896 werd te Chaam geboren: Antonia Catharina van Gestel. Het adres van haar geboortehuis is niet in de akte vermeld:
In 1881 werd te Udenhout geboren: Johanna Nouwens. Haar geboortehuis stond in het Winkel:
dinsdag 16 augustus 2011
Dag van Brabantse Volkscultuur boordevol inspiratie
Elk jaar organiseert het Samenwerkingsverband Volkscultuur (Brabants Heem, Historische Vereniging Brabant, Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed, Leerstoel Universiteit van Tilburg en Erfgoed Brabant) de Dag van de Brabantse Volkscultuur. Dit jaar heeft deze studiedag als thema '200 jaar Burgerlijke Stand'. De dag wordt op zaterdag 1 oktober gehouden in gebouw 'De Schakel' te Gilze.
200 Jaar geleden werd de Burgerlijke Stand ingevoerd door Napoleon. Veel onderzoekers kennen de Burgerlijke Stand als bron voor stamboomonderzoek, maar er is nog veel meer mogelijk. Op deze dag gaat u kennis maken met de onbekende kanten en mogelijkheden van de Burgerlijke Stand.
's Ochtends is er een aantal inspirerende sprekers uitgenodigd. Tijdens het middagprogramma is de keuze aan u. Uit de vijf sessies kunt u een keuze maken om er twee bij te wonen. Theo van Herwijnen gaat tijdens één van die middagsessies in op de Burgerlijke Stand als bron voor onderzoek. Theo is medewerker van Regionaal Archief Tilburg en blogt wekelijks over de Burgerlijke Stand in het werkgebied van het archief.
De kosten voor deelname aan deze studiedag bedragen 25 euro, inclusief koffie/thee en uitgebreide lunch.
Bekijk het volledige programma op de site van Erfgoed Brabant. Aanmelden kan tot 25 september.
zaterdag 13 augustus 2011
Achternaam van kinderen van ongehuwde moeders (4)
Op 12 juni 1812 wordt te Terheijden Willemine van Trigt ongehuwd moeder van een zoon aan wie zij de namen geeft Corneil van Heusen. De natuurlijke vader van dat kind zal dus wel een van Heusen zijn:
En dat vermoeden wordt bevestigd op 21 augustus 1814 te Terheijden als de moeder van het kind, dan Willemijn van Trigt genoemd, trouwt met Cornelis van Heusen. Hun zoon, dan Cornelis van Heusen genoemd, wordt bij dat huwelijk erkend:
Er wordt van deze erkenning geen melding gemaakt in de geboorteakte. Toch trouwt Cornelis van Heusen op 29 mei 1835 te Breda als wettige zoon van zijn genoemde ouders met Helena Oomen. Bij de huwelijksbijlage bevindt zich een afschrift van zijn geboorteakte, waarbij in de marge een kantmelding is gemaakt betreffende de erkenning. Het extract is afgegeven door de burgemeester van Terheijden!!
Voor een tweede mysterieus geval verplaatsen we ons naar Baarle-Nassau alwaar op 20 december 1821 Johanna van Zwol ongehuwd moeder wordt van een zoon aan wie zij de naam geeft Jacobus van Eeten. Ene meneer van Eeten zal dus wel de vader zijn:
vrijdag 12 augustus 2011
Reisverslag in ansichtkaarten uit 1901.
Een tijd terug was ik op zoek naar interessante teksten voor de cursus paleografie. Door het intypen van allerlei trefwoorden die mijn belangstelling hadden, zoals 'reisverslag' stuitte ik op welgeteld één treffer: deze bevond zich in de Collectie De Bruijn te Geertruidenberg. Het is een prachtig 'Postkarten-Album' met daarin een reisverslag in ansichtkaarten uit 1901.
De ansichtkaarten zijn verzameld en beschreven door een dertienjarig meisje, Agnes Theodora de Bruijn. In de zomer van 1901, van 12 tot 30 augustus, maakte zij met haar familie een reis naar Duitsland, naar Wiesbaden en Frankfurt am Main.
Blick auf Bingen |
Zo'n vonst is natuurlijk te mooi om er niets mee te doen, vandaar dat er de komende 2 1/2 week dagelijks een blogpost zal verschijnen op het weblog kletskoppen en zwarte inkt
Lees nu wat er op 12 augustus 1901 gebeurde.
maandag 8 augustus 2011
Verdwenen bedrijven in Tilburg: Smarius drijfriemenfabriek
Van Jos Donders, die op 1 augustus zijn bedrijfsactiviteiten op het Wilhelminapark heeft beëindigd ontving ik documenten van de drijfriemenfabriek Smarius. In 1922 gaf Frans Smarius (1887-1952) opdracht tot het bouwen van een drijfriemenfabriek op een perceel aan de Kloosterstraat. De vader van Frans, Henricus was koetsier. Het nummer moet 83 zijn geweest ontdekte ik in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Frans Smarius kocht in 1925 een nieuw perceel aan de Nazarethstraat nummer 6. Daar liet hij een magazijn bouwen. De fabriek is tot oktober 1979 in bedrijf geweest.
Van de geschiedenis van het bedrijf is weinig bekend, ook is er vrijwel geen beeldmateriaal bewaard. Met deze kleine aanvulling wordt weer iets meer vastgelegd van bedrijvig Tilburg.
vrijdag 5 augustus 2011
Drie bijzondere 15-jarige bruiden
De reden van het huwelijk van de jonge bruid wordt duidelijk uit het geboorteregister van Tilburg. Drie dagen na de huwelijksvoltrekking wordt Wilhelmina op 10 december 1881 moeder van een dochter Cornelia Joanna:
En er is nóg iets speciaals aan de hand met Wilhelmina, zoals blijkt uit de kantmelding bij haar geboorteakte, waarin haar moeder Cornelia Maas wordt genoemd in plaats van Anna Cornelia Maes:
Moeder Anna Cornelia Maes trouwde op 8 april 1869 te Tilburg met Gerardus van den Broek. Hij erkent haar voorechtelijk kind Wilhelmina niet. Saillant detail: Anna Cornelia Maes is geboren te Tilburg op 13 oktober 1835 als kind van de ongehuwde moeder Francisca Maes.
Anna Cornelia Maes erkent haar dochter Wilhelmina, terwijl zij op het moment van de erkenning gehuwd is. En dat is een weinig voorkomend fenomeen: meestal wordt het kind door de ongehuwd gebleven moeder zelf erkend of door de echtgenoot van de moeder.
Wilhelmina Maes werd kort ná haar huwelijk moeder.
Op zoek naar een vorst
Voor Verborgen Verleden gaat hij samen met de redactie van de NTR terug in de tijd en speurt naar zijn voorouders. Hij heeft een aantal vragen over zijn verre verwanten die hij hoopt te kunnen beantwoorden. Veel speurwerk, zowel voorafgaand als tijdens de opnames.
Jaël Jonkman, medewerker van het archief, loodst Peter door de geschiedenis met verschillende registers, doopboeken, aktes enzovoort. Uiteindelijk ontstaat een mooi verhaal over de voorvaderen van de familie Van der Vorst.
In juni 2011 was Marc Marie Huijbregts al in het archief op zoek naar zijn vroegere familie. De uitzendingen van de nieuwe serie Verborgen Verleden starten in 2012, elke week met een bekende Nederlander. De serie geeft duidelijk weer hoe verrijkend het kan zijn om in je familiegeschiedenis te duiken. Het kan mooie verhalen opleveren, uitleg geven aan vragen die je hebt over je stamboom en de beelden in oude familiealbums doen opleven.
maandag 1 augustus 2011
Leenregister Enschot uit 1778 aangekocht
Register van het verheff der Leengoederen specterende aen het Leenhuijs ten Dijck gestaen inde parochie van Enschot.
Het leenhof Ten Dijck te Enschot behoorde tot de dingbank van Oisterwijk. Enschot behoort vanaf de herindeling in 1997 tot de gemeente Tilburg. Het leenregister is aangelegd in 1778, maar bevat ook overgeschreven akten van oudere leenverheffingen van het leenhof vanaf 1597. In 1795, met de komst van de Fransen werd het leenrecht afgeschaft.
In een leenregister kunt u informatie vinden over erven, personen, veldnamen en percelen. De maatvoering van de percelen is geheel anders dan nu, er was nog geen metriek stelsel. In het register worden de termen bunder en loopsaet gebruikt. Als u meer wil weten over de oudste leenregisters van de Hertog van Brabant, Wim de Bakker heeft op de website van Heemkundekring De Kleine Meijerij transcripties gepubliceerd.
Het register kwam te koop bij veilinghuis Adams Amsterdam Auctions. Hoe het daar terecht is gekomen is niet bekend. Maar na lezing van dit stukje weet u in ieder geval waar u het register kunt raadplegen. Het heeft archiefnummer 1483 gekregen.