"Van verwoesting tot wederopbouw".

In deze weken van gedenken aandacht voor een bijzondere film die de heer B.H. Cohen in 1983 aan het archief schonk.

Het interieur van de synagoge aan de Willem II straat in Tilburg werd tijdens de Tweede Wereldoorlog kort en klein geslagen, maar op advies van de Joodse Raad waren eerder al veel kostbaarheden als wetrollen, sieraden en een groot deel van de inventaris voor de veiligheid naar Amsterdam gebracht. De synagoge werd gerestaureerd en in 1949 opnieuw ingewijd en in gebruik genomen.
In 2008 werd naast de synagoge een tuin ingericht ter nagedachtenis aan Helga Deen en met haar al die andere Tilburgse slachtoffers van de jodenvervolging.
 
De korte film die in het archief wordt bewaard, geeft een goede indruk van dit stukje geschiedenis. De film is nu te bekijken op het YouTubekanaal van het Regionaal Archief Tilburg.
 


Op de website van het Joods Historisch museum staat kort de geschiedenis van de Tilburgse Joodse gemeenschap beschreven:

In de jaren dertig vestigden zich vele vluchtelingen uit Duitsland in de plaats. Tijdens de bezetting werd na de uitsluiting van joodse leerlingen uit het openbare onderwijs in september 1941 een joodse school opgericht. Deze heeft tot april 1943 bestaan. In de zomer 1942 werd in Tilburg een vertegenwoordiging van de Joodse Raad gevestigd


Tussen augustus 1942 en eind april 1943 werd ongeveer 40% van de joodse bevolking van Tilburg gedeporteerd. Van hen overleefde een klein deel de oorlog. Het merendeel van de Tilburgse joden overleefde de oorlog door onder te duiken. Ook joden van elders vonden in en om de stad een schuilplaats.

Het interieur van de synagoge werd tijdens de oorlogsjaren volkomen vernield. Het gebouw werd voor andere doeleinden gebruikt en uiteindelijk bestemd als opslagplaats voor in de omgeving geroofde rituele voorwerpen.

Na de oorlog werd het joodse leven in Tilburg hervat. In september 1948 werd op de joodse begraafplaats een gedenksteen onthuld voor de slachtoffers van de Nazi-terreur. Een jaar later werd de synagoge opnieuw ingewijd. In 1976 werd het gebouw overgedragen aan de plaatselijke overheid, die het voor sociale en culturele doeleinden bestemde. Tegenwoordig biedt het gebouw aan de Willem II-straat onderdak aan de Liberaal Joodse Gemeente Brabant. Als zodanig werd het gebouw in 1998 ingewijd.

Thema-avonden Korvel

Het Bewonerscomité Korvelseweg wil de betrokkenheid van de bewoners van de wijk Korvel vergroten door het organiseren van een vijftal thema-avonden Twee avonden zijn geweest, aan de overige drie kunt u nog deelnemen. De laatste tijd zien we toegenomen belangstelling voor het erfgoed van de eigen omgeving. In de straat is veel verloren gegaan, maar gelukkig is nog veel bewaard. We willen aan deze belangstelling tegemoetkomen door het organiseren van een aantal thema-avonden.Deelname aan deze avonden is gratis. Van de vijf avonden hebben de eerste twee in april plaatsgevonden. U kunt nog aanmelden voor de laatste drie avonden.
11 mei: deze avond gaat over de natuur van Korvel met als inleider Henk Kuiper.
18 mei: ‘Waar vind ik bronnen en andere info over de geschiedenis van mijn huis en de woongeschiedenis’. Inleider is Rob van Putten.
25 mei: 'Hoe behoud ik het historische karakter van mijn woning?' Inleider is Fons Drijvers, architect uit Oisterwijk en gespecialiseerd in restauraties.

U kunt deelnemen kan aan alle drie de avonden maar ook aan één avond. De avonden staan open voor iedereen, ook voor geïnteresseerden uit andere wijken.

Tijd en lokatie
11 mei 2010, 20.00 uur patronaat Korvel, Korvelplein 204
18 mei 2010, 20.00 uur Regionaal Archief Tilburg Kazernehof
25 mei 2010, 20.00 uur patronaat Korvel, Korvelplein 204

Aanmelden: via mail naar korvelcursus@korvel.com. U kunt zich ook inschrijven via het speciale inschrijfformulier op de website van Bewonerscomité Korvelseweg

Lezing Tilburgse Toal door Gerard Steijns

Tilburgse Toal, een inleiding, door oud gemeentearchivaris Gerard Steijns

Op zaterdag 8 mei houdt Gerard Steijns een inleiding over de Tilburgse Taol. Aan de hand van sprekende voorbeelden, maak je als toehoorder kennis met de Tilburgse Taol. Steijns laat zien hoe de Taol wordt geschreven en hoe deze terugkomt in verhalen, poëzie en liedjes. De laatste tijd is er veel aandacht voor het Tilburgs. Het liedjesfestival Kèndenkwèèk, het Tilburgs Dikteej, een heuse cursus in de Tilburgse Taol, allemaal initiatieven die het Tilburgs levend houden. De lezing is uiteraard ook bedoeld voor mensen die de Tilburgse Toal niet machtig zijn!

Gerard Steijns is oud-gemeentearchivaris van Regionaal Archief Tilburg. Daarvoor was hij werkzaam bij het Rijksarchief in Den Bosch en stadsarchief van Breda. Momenteel is hij met pensioen, maar nog zeer actief onder andere als bestuurslid van de Stichting Tilburgse Taol en het gildewezen. Hij publiceerde over bijvoorbeeld Willem II, de kerk van het Heike, en het Sint-Sebastiaansgilde.

Programma zaterdag 8 mei
10:15 uur: Inloop met koffie/thee
10:30 uur: Start van de lezing van Gerard Steijns
11:30 uur: Afsluiting

Locatie: Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75, 5017 EV Tilburg

LET OP: Vooraf aanmelden: via info@regionaalarchieftilburg.nl.
Wees er snel bij, er is ruimte voor maximaal 25 personen!
Vrij entree

Na de lezing is er ook de mogelijkheid om eigen archiefonderzoek te doen in het onderzoekerscentrum, geopend van 9.30 – 16.00 uur

Lezing over Tilburgse architect Jos. Donders

Frank van Kruisselbergen, adjunct-directeur en hoofd bedrijfsvoering van Stichting Mommerskwartier, bezocht op 18 maart 2010 een lezing van prof. Wout van Bommel over de Tilburgse architect Jos. Donders. De lezing was georganiseerd door Heemkundekring Tilburg. Hier volgt zijn verslag.

Wout is jaren geleden via zijn moeder tot ontdekking gekomen dat zijn opa architect was en is daarna gestart met zijn zoektocht naar door hem ontworpen panden. Zijn opa leefde van 1867 tot en met 1960 in Tilburg en twee zoons (Jan en Piet) zaten ook in het architectenvak. Uiteindelijk is het architectenbureau in 1973 gestopt. Al snel was Wout duidelijk dat van het archief van het architectenbureau nagenoeg niets over was gebleven, alleen een boekje waarin opa de aanbestedingen noteerde en een kasboekje. Op zich nog wel stukken aan de hand waarvan Wout zaken heeft kunnen herleiden. Onderzoek in het Regionaal Archief Tilburg en andere archieven heeft gelukkig nog heel wat aanvullende informatie opgeleverd.

Tijdens zijn boeiende presentatie heeft Wout aan de hand van een drietal routes de panden van Jos. Donders langsgelopen. Voor de pauze de route in het centrum van Tilburg en na de pauze de overige panden in de stad. Bekende panden in Tilburg zijn bijvoorbeeld CTM Melkfabriek Wilhelminapark 63 en 63a, voormalig Theresialyceum Oude Dijk 9, Huize Nazareth, houten kapel Peerke Donders en de patronaatsgebouwen Heuvel en De Schans.

Bijzonder is dat Wout van Bommel ook een site heeft waar alle bekende panden van Jos. Donders in periodes (tot en met 1939) zijn aangegeven, met als titel: “De Tilburgse architect Jos Donders, zijn gebouwen toen en nu”

Wout is van plan nog een boek over het werk van Jos. Donders te gaan schrijven en hij is nog op zoek naar aanvullende informatie.
Hopelijk gaat dat lukken en mogelijk dat dit dan nog eens gepresenteerd zou kunnen worden bij het Regionaal Archief Tilburg.

[tekening van Gasthuisring 65-57, gebouwd in 1898]

Regionaal Archief Leiden goes 23 dingen

Vorige jaar hebben 15 medewerkers van het archief de cursus 23 archiefdingen doorlopen. Samen met het BHIC en het Nationaal Archief waren we één van de eerste archieven die zich aan die cursus waagden. Uiteindelijk haalden 11 cursisten de eindstreep! Van de vier overgebleven medewerkers zijn er nog drie bezig om de cursus alsnog af te ronden in de zogenaamde bezemklas.

Omdat wij een van de eerste waren, hebben we in het traject heel wat geleerd, wat we met andere archieven kunnen delen. Wij waren dan ook heel blij dat we afgelopen maandag een groep van 12 Leidse collega´s, die binnenkort de cursus 23 archiefdingen gaan doorlopen, alle ins en outs konden vertellen over de cursus. Voor de lunch vertelde Luud de Brouwer over web 2.0 en het effect/invloed op het gewone leven en het archiefwezen aan de hand van een plaatjes-rijke presentatie. Na de pauze werd het verhaal verteld van een deelnemer/coach aan het project. Tijdens en na deze presentatie hadden de Leidse collega´s voornamelijk wat vragen van praktische aard aangaande privacy, tijdsbestek, invloed op het dagelijkse werk...

We hopen dat we de collega´s warm gemaakt hebben voor de cursus en we kijken uit naar een ieders blogposten.

De gemeente Gilze en Rijen maakt haar archieven openbaar !

De archiefvorming van overheidsorganisaties is onderhevig aan de Archiefwet 1995. Dit betekent dat het politiek en bestuurlijk handelen moet kunnen worden verantwoord naar de burger en samenleving, ook achteraf. Daarnaast mag de burger van de overheid verlangen dat deze correcte informatie verstrekt. Dit kan alleen maar wanneer de archiefdocumenten in een goede, geordende en toegankelijke staat worden beheerd. Later neemt het belang voor de actuele bedrijfsvoering af en is slechts een deel ten behoeve van deze bestuurlijke verantwoording van permanent belang. Het beheer van deze documenten wordt dan overgedragen aan de gemeentearchivaris en krijgt dan vooral een cultuurhistorisch karakter en wordt daardoor onderdeel van het gemeentelijk cultureel erfgoed. Het archief wordt dan ingevolge de Archiefwet - veelal na twintig jaar - volledig openbaar en raadpleegbaar. De Archiefwet is vooral ook een openbaarheidwet en draagt in sterke mate bij aan het democratische fundamenten van onze samenleving.

De gemeente Gilze en Rijen heeft twee jaar geleden het bewerkingsbureau AOB de opdracht verstrekt om enkele archieven toegankelijk te maken en materieel te verzorgen opdat ze konden worden overgebracht naar de archiefbewaarplaats.De archieven bestaande uit het gemeentebestuur Gilze en Rijen 1981-1990, het Weekblad van Gilze en Rijen, 1981-1990, HinderWetvergunningen, 1981-1990 en grondtransacties, 1981-1990 zijn vanaf dinsdag 27 april te raadplegen in het Onderzoekerscentrum van het Regionaal Archief Tilburg

Dom dialect?

In dit weblog is al vaker gesproken over de hernieuwde belangstelling voor dialecten. Onlangs begon de Stichting Tilburgse Taol eveneens met een cursus Tilburgs. De aanleiding daarvoor was dat ondergetekende de afgelopen drie jaar het Tilburgs Grôot Dikteej driemaal gewonnen had. Een vierde keer meedoen, mag niet meer en is ook niet meer leuk. 'Als je het kunstje kent, dan is er eigenlijk niks aan!' zo zei ik steeds tegen de mensen. 'Ik kan het je zo leren.'

Die belofte zijn we nagekomen en begin april hielden Gerad Steijns, Wil Sterenborg en ik een eerste lesavond. De belangstelling was groot. Zo waren er ruim twintig aanmeldingen en enkele journalisten belden me voor een interview op radio en krant. Zo kwam journaliste Kristel van Teefelen zelfs helemaal uit Amsterdam om een artikel te schijven over o.a. 'onze' Tilburgse cursus. Hier bijgevoegd het artikel in Trouw van zaterdag 24 april 2010.

De cursus is nu twee lesavonden verder.De cursisten hebben de klinker 'e' en 'o' al gehad. Geoefend met woorden, zinnen en vertalingen. Het verklanken van de klinkers is niet om aan te horen: van 'gekwèèk' tot 'gewôon' woordjes oefenen en flink 'aawhoere'. Aan het einde van de avond een klein oefendictee. Er zijn al enkele cursisten die dat foutloos doen! Dat belooft wat!